Գործնական աշխատանք

75. Փակագծում  տրված գոյականները գրի´ր  եզակի կամ հոգնակի ձևով (պահանջվող ձևն ինչպե՞ս   գտար):

Երբ (շոգ, շոգեր) է լինում, (փիղը, փղերր) կնճիթով վերից վար ջրում է իրեն, հետո էլ ավազ  է ցանում վրան, իբրև սրբիչ: (Փիղը, փղերը) հոտերով  են շրջում: Նրանց առաջնորդում է ծեր ու իմաստուն (փիղը, փղերը): Հոտոտելիս (նա, նրանք) բարձրացնում են կնճիթները: Իսկ հենց որ (կնճիթը, կնճիթները) թշնամու հոտ են առնում, նրանց (տերն, տերերն) անաղմուկ հեռանում, ասես գետնի տակն են անցնում: Այդ վիթխարի, ուժեղ (կենդանին, կենդանիները) ոչ մի թշնամի չունի, բացի մարդուց:

76.       Նախադասությունները  լրացրո´ւ: Գրածդ բայերն  ընդգծի´ր:

Աշխարհը շատ տխուր կլինի, եթե չլինեն ուրախ մարդիկ:

Ամեն օր դպրոց գալը տոն կլինի, եթե այն լինի քո համար հաճույք:

Շներն իրենց անելիքը չեն իմանա, եթե . չունենան հոտառություն:

Փողոցում ոչ մի ավտոմեքենա չի լինի, եթե վառելանյութ չլինի:

82. Ածանցավոր բառերն առանձնացրո´ւ և արմատն ածանցից գծիկով բաժանի´ր:

ա) Շապիկ-պարզ բառ, մկնիկ-մկ()մուկն+իկ, զատիկ-զատ(զատել)+իկ, ծաղիկ-պարզ բառ, բալիկ-պարզ բառ, մայրիկ-մայր+իկ, աղջիկ-պարզ բառ, շնիկ-շուն+իկ, փիսիկ-պարզ բառ, գեղեցիկ-պարզ բառ, կապիկ-պարզ բառ, փոքրիկ-փոքր+իկ, սիրունիկ-սիրուն+իկ, կողիկ-կող(կողք)+իկ, թիթեռնիկ-թիթեռն+իկ, ծիտիկ-ծիտ+իկ, քթիկ-քթ(քիթ)+իկ, տոտիկ-տոտ+իկ, մատիկ-մատ+իկ:

բ) Գնդակ-գնդ(գունդ)+ակ, գետակ-գետ+ակ, վանդակ-պարզ բառ, ելակ-պարզ բառ, կատակ-պարզ բառ, նապաստակ-պարզ բառ, առվակ-առվ(առու)+ակ, զավակ-պարզ բառ, բակ-պարզ բառ, գուշակ-պարզ բառ, որդյակ-որդյ(որդի)+ակ, դդյակ-պարզ բառ, կտակ-պարզ բառ, պատանյակ-պատանյ(պատանի)+ակ, թիակ-պարզ բառ, թակ-պարզ բառ, բլրակ-բլր(բլուր)+ակ, վարդակ-պարզ բառ, սոխակ-պարզ բառ, մահակ-պարզ բառ, մոծակ-պարզ բառ:


գ) Գայլուկ-գայլ+ուկ, բուկ-պարզ բառ, մանուկ-պարզ բառ, գառնուկ-գառն+ուկ, ձագուկ-ձագ+ուկ, ձուկ-ձուկ(ձուկն), ձիուկ-ձի+ուկ, բազուկ-պարզ բառ, մուկ-մուկ(մուկն), աղմուկ-պարզ բառ, հատուկ-պարզ բառ, մարդուկ-մարդ+ուկ, պոչուկ-պոչ+ուկ, վհուկ-պարզ բառ, ձմերուկ-պարզ բառ:

85.  Նախադասություններն  ավարտի´ր:

Աքլորներն իրար բզկտում էին, որովհհտև նրանք կռվարար էին:

Սարսափելի  փոթորկից  նավը շուռ կգար, եթե այն փրկարար նավ չլիներ:

Փողոցում երեխաներից բացի մարդ չկար, ուրեմն նրանք գործի էին:

Փողոցում երեխաներից բացի մարդ չկար, իսկ մեծերը գնացել էին ցույցի:

Քանդակագործը գիշեր ու օր աշխատում էր, երբ երեսունմեկ տարեկան էր:


Լավ եղանակին այնտեղ էի տանում շնիկիս, որ նա զբոսնի:

88     Նախադասությունն ընդարձակի´ր` ավելացնելով ո”ւմ կամ  ի՞նչը հարցերին պատասխանող բառեր կամ բառակապակցություններ:

Օրինակ ՝ Հանկարծ որսորդը նկատեց: — 1. Հանկարծ որ­սորդը շարժում նկատեց: 2. Հանկարծ որսորդը  նկատեց ըն­կերոջը:

Սարդն ամբողջ կյանքում հաշվում է:

1.Սարդն ամբողջ կյանքում իր ոտքերն է հաշվում:

2. Սարդն ամբողջ կյանքում իր ոտքերի քանակն է հաշվում:

Հնէաբանները գտել են:

1.Հնէաբանները գտել էին մեծ սաղավարտ Արգիշտի I-ից:

2.Հնէաբանները գտել էին մի մեծ և շատ ծանր քար-սաղավարտ Արգիշտի I-ից:

Շնաձուկը կերավ:

1.Շնաձուկը կերավ փոքր ձկներին:

2. Հսկա շնաձուկը կերավ վտառով անցնող ձկներին:

Բնությունն իր ներկատախտակի բոլոր գույներով էր զարդարել:

1.Բնությունն իր ներկատախտակի վրա բոլոր շքեղ գույներով զարդարել էր:

2.Բնությունն իր ներկատախտակի վրա բոլոր շքեղ գույներով անտառ էր զարդարել:

94.  Ընդգծված բառերը (գերադրական աստիճանի ածականները) փոխարինի´ր հոմանիշ ձևերով:

Օրինակ՝ Հայաստանի ամենամեծ քաղաքը Երևանն է:-Հայաստանի ամենից մեծ քաղաքը Երևանն է: Կամ՝ Հայաստանի մեծագույն քաղաքը Երևանն է:
Ամենահին բառարանը հայտնաբերվել է Սիրիայում՝ հնագիտական պեղումների ժամանակ: Հնագույն բառարանը հայտնաբերվել է Սիրիայում՝ հնագիտական պեղումների ժամանակ:
Աշխարհի ամենալայն ծառուղին և ամենաերկար փողոցը Բուենոս Այրեսում են: Աշխարհի Ամենաերկար ծառուղին և ամենաերկար փողոցը Բուենոս Այրեսում են:
Մեր մոլորակի վրա հանդիպող ամենից հազվադեպ հիվանդությունը «կուրու» կամ ծիծաղի հիվանդություն է կոչվում: (Մինչև այժմ դա միայն Նոր Գվինեայում է նկատվել: Հիվանդացածներից ոչ մեկը չի փրկվել): Մեր մոլորակի վրա հանդիպող ամենից դժվարադեպ հիվանդությունը «կուրու» կամ ծիծաղի հիվանդություն է կոչվում: (Մինչև այժմ դա միայն Նոր Գվինեայում է նկատվել: Հիվանդացածներից ոչ մեկը չի փրկվել):
Ամենից թանկ գիրքը 1455թ. Գուտեմբերգի (առաջին տպագրիչն է)տպագրած «Աստվածաշունչն» է, որի մեկ օրինակի համար 1926թ. երեսունհինգ հազար դոլար են վճարել:

Թանկագին գիրքը 1455թ. Գուտեմբերգի (առաջին տպագրիչն է) տպագրած «Աստվածաշունչն» է, որի մեկ օրինակի համար 1926թ. երեսունհինգ հազար դոլար են վճարել:

Աշխարհի ամենից աղմկոտ քաղաքը Եգիպտոսի մայրաքաղաքն է՝ Կահիրեն, որտեղ այդ երկրի բնակչության մեկ քառորդն է ապրում: Աշխարհի ամենաաղմկոտ քաղաքը Եգիպտոսի մայրաքաղաքն է՝ Կահիրեն, որտեղ այդ երկրի բնակչության մեկ քառորդն է ապրում:
Հնագույն օրացույցը գրպանի հայերեն օրացույցն է, որը 1757թ. Վենետիկի Մխիթարյաններն են հրատարակել: Դա աշխարհի տպագիր օրացույցների մեջ ամենաերկարակյացն է. հրատարակությունը մինչև հիմա չի ընդհատվել: Ամենահին օրացույցը գրպանի հայերեն օրացույցն է, որը 1757թ. Վենետիկի Մխիթարյաններն են հրատարակել: Դա աշխարհի տպագիր օրացույցների մեջ ամենաերկարակյացն է. հրատարակությունը մինչև հիմա չի ընդհատվել: Ամերիկայում գտնվել է թռչող մողեսի մնացորդ, որը մինչև այժմ հայտնի գտածոներից մեծագույնն է (թևերի բացվածքը տասնհինգ մետր է եղել): Ամերիկայում գտնվել է թռչող մողեսի մնացորդ, որը մինչև այժմ հայտնի գտածոներից ամենամեծն է (թևերի բացվածքը տասնհինգ մետր է եղել):
Շվեյցարական «օմեգա» ժամացույցների ֆիրմայում աշխարհի ամենաբարդ ժամացույցն է ստեղծվել(Սարքը ցույց է տալիս Եվրոպայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի մի քանի քաղաքների ժամանակը, ինչպես նաև արևի, լուսնի, մոլորակների, մեծ համաստեղությունների դիրքն ամեն վայրկյան):

Շվեյցարական «օմեգա» ժամացույցների ֆիրմայում աշխարհի ամենադժվար ժամացույցն է ստեղծվել(Սարքը ցույց է տալիս Եվրոպայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի մի քանի քաղաքների ժամանակը, ինչպես նաև արևի, լուսնի, մոլորակների, մեծ համաստեղությունների դիրքն ամեն վայրկյան):

95. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով՝ նախադասություննե´ր ստացիր:

Օրինակ՝ Ինչքա՞ն ժամանակ ո՞վ ի՞նչ էր անում ինչի՞ ի՞նչը-Ամբողջ օրը կինը փնտրում էր աղմուկի պատճառը:
Ինչպիսի՞ ի՞նչը ի՞նչ էր անում: Գեղեցիկ տղան ֆուտբոլ էր խաղում:
Քանի՞ ինչե՞րը ի՞նչ արեցին, որտե՞ղ: Վեց տերևները պար բռնեցին:
Ո՞ւմ ի՞նչը  ի՞նչ էր անում, որտե՞ղ: Ընկերոջս ընկերը Դուբայում հանգստանում էր:
Ո՞ր ո՞վ ի՞նչ արեց, ե՞րբ: Արենը շախմատ խաղաց այսօր:

96. Բացատրի´ր՝ ընդգծված բայերի իմաստների տարբերությունը  ո՞րն է:

Փայտը կոտրեցի: — Փայտը կոտրատեցի: Կոտրելը նշանակում է երկու մասի բաժանել, իսկ կոտրատելը մի քանի մասի բաժանել:

Կողպեքը չխկաց ու բացվեց:-Կողպեքը չխչխկաց ու բացվեց: Չխկաց նշանակում է շուտ բացվել, իսկ չխչխկաց դժվարությամբ բացվեց։

Հանկարծ թփերը խշշացին: — Հանկարծ թփերը խշխշա- ցին: Խշշացին նշանակում է քամին սկսվելուց թփերը խշշացին, իսկ խշխա-ցին աշնան ժամանակ է լինում:

Վարպետը պաստառը պատից պոկեց:-Վարպետը պաստառը պատից պոկոտեց: Պոկել նշանակում է հանել, իսկ պոկոտելը ճղճղել։

99. Հարցում  արտահայտող  բառերը գոյականներո´վ փոխարինիր:

Ամբողջ ի՞նչը (օր.՝ ամբողջ ապրուստը):

Բոլոր ովքե՞ր, ինչե՞րը: Բոլոր ընկերները, երեխաները:

Ինչ-որ ո՞վ, ի՞նչ: ինչ-որ մարդ մտավ ներս:

Փաթիլը

Կարդա’ Լեւոն Շահնուրի «Փաթիլը» պատմվածքը եւ կատարի’ր 1-2-րդ առաջադրանքները։

1.Անծանոթ բառերը բացատրի՛ր:

Անծայրածիր-Անծայր կերպով ծավալված՝ չփռված, անծիր, անսահման, համատարած:

2.Պատմվածքից դուրս գրի’ր բարդածանցավոր բառեր։

Անծայրածիր, անվերջություն, ամենափխրուն:

Արևի մոտ

Կարդա’ Ավետիք Իսահակյանի «Արեւի մոտ» պատմվածքը, պատրաստվի’ր քննարկման։

1.Գրի’ր, թե ի°նչ զգացողություն ունեցար պատմվածքը կարդալիս։

Սկզբում մտածեցի, որ պատմվածքի վերջում տղան մի վնասվածք է ունենալու, և անհաջողություններ: Վերջում ուրախացա քանի, որ բարի հովիվը երեխային իր հետ վերցնում և բերում է իրենց տուն:

2. Անծանոթ բառերը բացատրի’ր։

Գիշերահավ-չղջիկ:

որոճել-արածել:

Առաջադրանքներ 2.

1. Բնութագրի’ր հերոսներին։

Տղա-խեղճ, սոված աղքատ, որբ և անտեր:

Հովիվ-աշխատող բարի մարդ:

2.Պատմվածքից առանձնացրո՛ւ քեզ համար ամենից հուզիչ հատվածը և հիմնավորի՛ր։

 Երբ արևը կամաց-կամաց թեքվում էր մոտավոր կանաչ սարերի հետևը, սկսեց փչել մի ցուրտ քամի, և երեխան դողում էր՝ խե՜ղճ ու անտուն:

-Ախ, կարմիր արև, բարի՜ արև, դու էիր միայն ինձ տաքացնում, հիմա ո՞ւր ես գնում, թողնում ես ինձ մենակ՝ այս ցրտին ու խավարին. ես մայր չունեմ. ես տուն չունեմ, ու՞ր գնամ, ու՞մ մոտ գնամ… Վեր առ, տար ինձ քեզ հետ, անու՜շ արև…

3.Շարունակի’ր միտքը`«Եթե հանդիպեի տղային»:

Նրան գումար կտաի, նոր շորեր կգնեի նրա համար, ուտելիք կտաի և նա կապրեր մեր հետ:

4. Բացատրի՛ր ստեղծագործության վերնագիրը:

Իմ կարծիքով վերնագիրը փոխաբերական իմաստով է, այն նաև այսպես է որովհետև դա տղայի երազանքն էր՝ արևի մոտ հայտնվելը:

Գործնական աշխատանք

65. Կազմի´ր տրված գոյականների հոգնակին: Փոր­ձի´ր բացատրել, թե ո՞ր բառերին է  -եր  վերջավորություն ավելանում, ո՞ր բառերին՝ -ներ.

Ա.  Ծառ-ծառեր, ձայն-ձայներ, հոտ-հոտեր, քար-քարեր, կով-կովեր,  արջ-արջեր,  փունջ-փնջեր, լուր-լուրեր, բառ-բառեր, բեղ-բեղեր, հայ-հայեր, հայր-Հայրեր, ցեղ-ցեղեր, սիրտ-սրտեր, գիր-գրեր, ձյուն-ձյուներ, սյուն-սյուներ, պատ-պատեր, հույն-Հույներ, ձու-ձվեր, սուր-սրեր, քիթ-քթեր, քույր-քույրեր, մայր-մայրեր, ձեռք-ձեռքեր, ոտք-ոտքեր, տատ-տատեր, պապ-պապեր:

Բ. Եղբայր-Եղբայրներ, աթոռ-աթոռներ, պապիկ-պապիկներ, տատիկ-տատիկներ, գրպան-գրպաններ, թութակ-թութակներ, եղնիկ-եղնիկներ, ոչխար-ոչխարներ, սեղան-սեղաններ, թռչուն-թռչուններ, մեքենա-մեքենաներ, բարեկամ-բարեկամներ, աշակերտ-աշակերտներ, մատյան-մատյաններ, հեռախոս-հեռախոսներ, ծաղկավաճառ-ծաղկավածներ, պանրագործարան-պանրագործարաններ:

Ա խմբում բոլոր վերջածանցները եր-ն էր:

Բ խմբում բոլոր վերջածանցները ներ-ն էր:

66. Բառակապակցություններ  կազմի´ր՝ հարցում արտահայտող  բառի փոխարեն տրված գոյականները գրելով:

Ծանոթանալ ո՞ւմ հետ, ինչի՞ն:

Ծանոթանալ մրցակցին:

Ծանոթանալ կարծիքի հետ:

Ծանոթանալ տեսակետին:

Ծանոթանալ գրքին:

Ծանոթանալ մեքենային:

Ծանոթանալ աղջկա հետ:

Ծանոթանալ տղայի հետ:

Ծանոթանալ զբոսաշրջիկի հետ:

Մրցակից, կարծիք, տեսակետ, գիրք, մեքենա, աղջիկ, տղա, զբոսաշրջիկ:

69.         Նախադասություններն ավարտի´ր:

Մի մարդ շուկայից ոչ թե ձեռնասուն կաքավ գնեց . այլ լոլիկ:

Սի մարդ շուկայից  ձեռնասուն կաքավ գնեց, ուրեմն կբազմացնի:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, իսկ գազար մոռացավ գնել:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց,  որովհետև… ուզում էր նվեր անել ընկերոջը:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որը….. շատ մեծ էր:
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որից…. փոքր կաքավներ ծնեցին:
Մի մարդ շուկայից  ձեռնասուն կաքավ գնեց,  որին… դժվար էր տանը պահելը:

Մի մարդ շուկայից  ձեռնասուն կաքավ գնեց, երբ քսան վեց տարեկան էր:

Սի մարդ  ձեռնասուն կաքավ գնեց այնտեղից, որտեղից գնել էր տոնածառ:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, թեև… նա լավը չէր:

70. Տրված բառազույգերի արմատները տեղափոխելով՝ նոր բառեր  ստացի´ր (օրինակ՝ բարեժպիտ, մանկամիտ — բարեմիտ, մանկամպիտ):  Ստացված բառերի  իմաստները բացատրի´ր:

ա) Ջրահարս, ծովանկար-ծովահարս, ջրանկար: բ) ժանգապատ, արծաթագույն-արծաթապատ, ժանգագույն: գ) հողմածին, ջրաղաց-ջրածին, հողմաղաց: դ) զորագունդ, երկրամաս-երկրագունդ, զորամաս:

71.                Տրված բառերը գործածելով՝  պատմությո´ւն հորինիր:

Կառուցել, սուր, լուր, մուր, կտոր, կուտակել,  կարաս, կա­տար, կտուր, կապիկ, կատու:

Մի մարդ կենդանաբանական այգի կառուցեց: Նա ուներ, մի սուր քթով մեծ և սիրուն ձուկ: Նրան նույնպես տարավ այնտեղ: Կենդանաբանական այգին ուներ մի հետաքրքիր տեսք՝ նա ուներ կտուր: Տերը լսեց մի լավ լուր, նրանց երկիր են բերում կապիկներ, կատուներ, շներ, փղեր և նա շատ ուրախացավ: Նա ուներ մի մեծ կարաս որի մեջ էին գտնվում նրա փողերը: Նա գնեց նրանց և տարավ կենդանաբանական այգի: Նրա վրա կուտակվեց շատ աշխատանք այդ ամենից հետո: ամեն կենդանու ամեն օր հասնում էր մի մեծ կտոր չալաղաջ: Նրանք այնտեղ ունեին նաև մի վառարան որի մեջ կար շատ-շատ մուր:

Գործնական Աշխատանք

65. Կազմի´ր տրված գոյականների հոգնակին: Փոր­ձի´ր բացատրել, թե ո՞ր բառերին է  -եր  վերջավորություն ավելանում, ո՞ր բառերին՝ -ներ.

Ա.  Ծառ-ծառեր, ձայն-ձայներ, հոտ-հոտեր, քար-քարեր, կով-կովեր,  արջ-արջեր,  փունջ-փնջեր, լուր-լուրեր, բառ-բառեր, բեղ-բեղեր, հայ-հայեր, հայր-Հայրեր, ցեղ-ցեղեր, սիրտ-սրտեր, գիր-գրեր, ձյուն-ձյուներ, սյուն-սյուներ, պատ-պատեր, հույն-Հույներ, ձու-ձվեր, սուր-սրեր, քիթ-քթեր, քույր-քույրեր, մայր-մայրեր, ձեռք-ձեռքեր, ոտք-ոտքեր, տատ-տատեր, պապ-պապեր:

Բ. Եղբայր-Եղբայրներ, աթոռ-աթոռներ, պապիկ-պապիկներ, տատիկ-տատիկներ, գրպան-գրպաններ, թութակ-թութակներ, եղնիկ-եղնիկներ, ոչխար-ոչխարներ, սեղան-սեղաններ, թռչուն-թռչուններ, մեքենա-մեքենաներ, բարեկամ-բարեկամներ, աշակերտ-աշակերտներ, մատյան-մատյաններ, հեռախոս-հեռախոսներ, ծաղկավաճառ-ծաղկավածներ, պանրագործարան-պանրագործարաններ:

Ա խմբում բոլոր վերջածանցները եր-ն էր:

Բ խմբում բոլոր վերջածանցները ներ-ն էր:

66. Բառակապակցություններ  կազմի´ր՝ հարցում արտահայտող  բառի փոխարեն տրված գոյականները գրելով:

Ծանոթանալ ո՞ւմ հետ, ինչի՞ն:

Ծանոթանալ մրցակցին:

Ծանոթանալ կարծիքին:

Ծանոթանալ տեսակետին:

Ծանոթանալ գրքին:

Ծանոթանալ մեքենային:

Ծանոթանալ աղջկա հետ:

Ծանոթանալ տղայի հետ:

Ծանոթանալ զբոսաշրջիկի հետ:

Մրցակից, կարծիք, տեսակետ, գիրք, մեքենա, աղջիկ, տղա, զբոսաշրջիկ:

69.         Նախադասություններն ավարտի´ր:

Մի մարդ շուկայից ոչ թե ձեռնասուն կաքավ գնեց . այլ լոլիկ:

Սի մարդ շուկայից  ձեռնասուն կաքավ գնեց, ուրեմն տանը կպահի:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, իսկ գազար մոռացավ գնել:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց,  որովհետև… ուզում էր նվեր անել ընկերոջը:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որը….. շատ մեծ էր:
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որից…. փոքր կաքավներ ծնեցին:
Մի մարդ շուկայից  ձեռնասուն կաքավ գնեց,  որին… դժվար էր տանը պահելը:

Մի մարդ շուկայից  ձեռնասուն կաքավ գնեց, երբ քսան վեց տարեկան էր:

Սի մարդ  ձեռնասուն կաքավ գնեց այնտեղից, որտեղից գնել էր տոնածառ:

Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, թեև… նա լավը չէր:

Լուցկիներով աղջիկը

Հանս Քրիստիան Անդերսեն.

Այդ երեկոյան այնքան ցուրտ էր… Ձյուն էր գալիս, խավարը թանձրանում էր: Իսկ երեկոն տարվա մեջ վերջինն էր՝ Նոր Տարվա նախօրեն: Այդ ցրտին ու խավարին փողոցներով ոտաբոբիկ ու գլխաբաց մի փոքրիկ աղջիկ էր թափառում: Ճիշտ է, երբ տնից դուրս էր գալիս, կոշիկներով էր, բայց մի՞թե շատ օգուտ էին բերում հսկայական հին կոշիկները,
որոնք առաջ նրա մայրն էր կրում. ահա թե ինչքան մեծ էին դրանք: Ու աղջիկն այդ օրը կորցրեց իր կոշիկները, երբ ամբողջ թափով սլացող երկու կառքերից վախեցած՝ փորձեց վազքով կտրել փողոցը: Մի կոշիկը նա այդպես էլ չգտավ, իսկ մյուսը մի տղա խլեց՝ հայտարարելով, որ դրանից իր ապագա երեխաների համար հիանալի օրորոց կստացվի: Ահա թե ինչու էր աղջիկը ոտաբոբիկ թափառում: Նրա ոտքերը կարմրել ու կապտել էին ցրտից, իսկ հնամաշ գոգնոցի գրպանում մոխրագույն լուցկիների մի քանի տուփ կար: Դրանցից մեկը նա բռնել էր ձեռքում: Ամբողջ օրվա ընթացքում նա դեռ ոչ մի լուցկի չէր վաճառել, ու նրան ոչ մի գրոշ չէին տվել: Խեղճ, տանջահար աղջիկը թափառում էր՝ սովահար, ցրտից սրթսրթալով: Ձյան փաթիլները նստում էին նրա երկար շիկահեր խոպոպների վրա, որոնք այդքան գեղեցիկ ընկած էին նրա ուսերին, բայց նա չէր էլ կասկածում, որ իր խոպոպները գեղեցիկ են: Բոլոր պատուհաններից լույս էր հոսում, փողոցում տապակած սագի համեղ բույրն էր տարածվել՝ ախր Նոր Տարվա նախօրեն էր: Ահա թե ինչի մասին էր նա մտածում:

Վերջապես աղջիկը տան ելուստի ետևում անկյուն գտավ: Նա նստեց ու կծկվեց՝ ոտքերը մարմնի տակ սեղմելով: Բայց դրանից նա սկսեց ավելի մրսել, իսկ տուն վերադառնալ չէր համարձակվում. ախր ոչ մի լուցկի չէր վաճառել, ոչ մի գրոշ չէր վաստակել ու գիտեր, որ հայրն իրեն կծեծի դրա համար: Բացի դրանից, մտածում էր նա, տանն էլ է ցուրտ. նրանք ձեղնահարկում են ապրում, որտեղ քամին անարգել շրջում է, չնայած պատերի ամենամեծ ծակերը փակած են ծղոտով ու փալասներով: Նրա թաթիկները լրիվ փայտացել էին ցրտից: Ախ, ինչպե՜ս կտաքացներ նրանց փոքրիկ լուցկու կրակը… Միայն թե նրա քաջությունը բավարարեր լուցկի հանել, չխկացնել պատի վրա ու մատները տաքացնել: Աղջիկը վախվխելով մի լուցկի հանեց ու… չը՛խկ: Լուցկին այնպես վառվեց, այնքան վառ բռնկվեց… Աղջիկն այն ձեռքի ափով պատսպարեց քամուց, ու լուցկին սկսեց վառվել հանգիստ, վառ կրակով՝ ասես փոքրիկ մոմ լիներ: Զարմանալի մոմ… Աղջկան թվում էր, թե նա նստած է պղնձե գնդերով ու կափարիչներով մեծ երկաթե վառարանի դիմաց: Կրակն այնպես լավ էր նրա մեջ վառվում, այնպիսի ջերմություն էր շնչում: Բայց ի՞նչ պատահեց: Աղջիկը ոտքերը մեկնեց կրակին, որ տաքացնի, ու հարկարծ… կրակը հանգավ, վառարանն անհետացավ, իսկ աղջկա ձեռքում վառված լուցկի մնաց:

Նա մի լուցկի էլ վառեց. լուցկին բռնկվեց, փայլեց, ու երբ նրա լույսն ընկավ պատի վրա, պատը շղարշի պես թափանցիկ դարձավ: Աղջիկն իր առաջ սենյակ տեսավ, իսկ սենյակում՝ ձյունասպիտակ սփռոցով ծածկված սեղան, որի վրա թանկարժեք հախճապակե սպասք էր: Սեղանի վրա խնձորով ու սալորով լցոնված տապակած սագով ափսեն էր, որը հիասքանչ բույր էր տարածում: Ու ամենահիանալին այն էր, որ սագը հանկարծ ցատկեց սեղանից ու, ինչպես կար՝ դանակն ու պատառաքաղը մեջքին խրված, կաղալով քայլեց գետնի վրայով: Նա ուղիղ աղջկա մոտ էր գալիս, բայց… լուցկին հանգավ, ու խեղճ երեխայի առաջ նորից կանգնեց անթափանց, խոնավ պատը: Աղջիկը ևս մի լուցկի վառեց:  Հիմա նա նստած էր շքեղ տոնածառի մոտ: Եղևնին ավելի բարձր էր ու ավելի լավ էր զարդարված, քան այն մյուսը, որը տեսել էր Սուրբ Ծննդի նախօրեին՝ հարուստ վաճառականի տան պատուհանից ներս նայելիս: Կանաչ ճյուղերին հազարավոր մոմեր էին վառվում, իսկ գույնզգույն նկարները, որոնցով խանութների ցուցափեղկերն են զարդարում, նայում էին աղջկան: Փոքրիկը ձեռքերը մեկնեց դեպի տոնածառը, բայց… լուցկին հանգավ: Կրակները սկսեցին ավելի ու ավելի վերև գնալ ու շուտով պարզ աստղեր դարձան: Դրանցից մեկը գլորվեց երկնքով՝ իր ետևից երկար լուսավոր հետք թողնելով: «Ինչ-որ մեկը մահացավ»,- մտածեց աղջիկը, որովհետև նրա վերջերս մահացած ծեր տատիկը՝ աշխարհում միակ մարդը, որ սիրում էր աղջկան, հաճախ էր ասում. «Երբ աստղ է ընկնում, ինչ-որ մեկի հոգին թռնում է Աստծո մոտ»:

Աղջիկը նորից լուցկին պատին չխկացրեց. երբ լույսը տարածվեց նրա շուրջը, նա այդ ցոլքի մեջ իր ծեր, լուռ ու լուսավոր, բարի ու քնքուշ տատիկին տեսավ:

— Տատի՛կ,- բացականչեց աղջիկը,- վերցրու՛, վերցրու՛ ինձ քեզ մոտ: Ես գիտեմ, որ դու կգնաս, հենց լուցկին հանգի, կանհետանաս, ինչպես տաք վառարանը, ինչպես համեղ տապակած սագն ու մեծ, գեղեցիկ եղեվնին: Ու նա հապշտապ չխկացրեց բոլոր լուցկիները, որ մնացել էին տուփի մեջ՝ ահա թե ինչքան էր նա ուզում տատիկին պահել իր մոտ: Ու լուցկիներն այնքան շլացուցիչ բռնկվեցին, որ շրջակայքը ցերեկվանից էլ լուսավոր դարձավ: Տատիկն իր ողջ կյանքի ընթացքում երբեք չէր եղել այդքան գեղեցիկ ու վեհաշուք: Նա աղջկան իր գիրկն առավ. լույսի և ուրախության ցոլքի մեջ նրանք բարձրացան վերև՝ այնտեղ, որտեղ ոչ սով կա, ոչ ցուրտ, ոչ վախ. նրանք բարձրացան այնտեղ, որտեղ Աստված է:

Ցուրտ առավոտյան տան ելուստի ետևում գտան աղջկան. նրա այտերը շիկնած էին, իսկ շրթունքները՝ ժպտուն, բայց նա մահացած էր, սառել էր հին տարվա վերջին երեկոյան: Նոր տարվա արևը լուսավորեց լուցկիներով աղջկա մահացած մարմինը. նա գրեթե մի տուփ լուցկի էր վառել:

— Աղջիկն ուզում էր տաքանալ,- ասում էին մարդիկ: Ու ոչ ոք չգիտեր, թե ինչպիսի հրաշքներ է նա տեսել, ինչ գեղեցկության մեջ են նա ու տատիկը միասին դիմավորել Նոր Տարին…

1.Պատմությունից առանձնացրո՛ւ քեզ համար ամենահուզիչ, ամենից տպավորիչ հատվածները և հիմնավորի՛ր։

Աղջիկը նորից լուցկին պատին չխկացրեց. երբ լույսը տարածվեց նրա շուրջը, նա այդ ցոլքի մեջ իր ծեր, լուռ ու լուսավոր, բարի ու քնքուշ տատիկին տեսավ:
Ինձ համար ամենահուզիչ պահը սա էր, որովհետև այստեղ աղջիկը տեսնում է իր հանդեպ աշխարհում ամենալավ վերաբերվող տատիկին։

2. Գրիր, թե ո՞րն էր պատմության ասելիքը։

Պատմության ասելիքն այն է, որ չի կարելի փոքրերին ձմռանը առանց տաք հագուստի դուրս վռնդել և ցեծել այն բանի համար ինչի համար նա մեղավոր չէ։

Առաջադրանքներ 2.

1. Հիմնավորե՛ք պատմվածքի ավարտը։

Այն որ աղջիկը կմահանար, բնական է, քանի որ սառնամանիքին ոտաբոբիկ դրսում էր: Բայց նա ուրախ մահացավ, քանի որ գեղեցիկ տեսարաններ էր պատկերացնում և տատիկի հետ էր, դրա համար էլ նա ժպիտը դեմքին մահացել:

2.Մեկ նախադասությամբ գրեք այլ ավարտ, որը Ձեր կարծիքով կհամապատասխանի
պատմվածքին։

Ես կցանկանայի, որ պատմվածքը ավարտվեր ավելի ուրախ: Մոտակայքով անցնում էր մի հարուստ, բարի մարդ: Նա տեսնելով, աղջկան, խղճում է նրան և իր հետ տանում իր տուն՝ Նոր Տարին նշելու համար:

3.Շարունակի’ր`Եթե հանդիպեի լուցկիներով աղջկան…։

Նրան կվերցնեի, կտանեի իմ տուն, թեյ կհյուրասիրեի: Նա կտաքանար, և մենք միասին կնշեինք Նոր Տարին:

մԱՅՐԵՆԻ

Դանիել Պենակ. «Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական» ։

Առաջադրանքներ.

1.Խորհուրդ տո’ւր այն մարդկանց, ովքեր ընթերցանությունը համարում են ժամանակի անիմաստ վատնում։

Իմ կարծիքով դա սխալ է՝ որովհետև դու գրքից կարող ես սովորել այն՝ ինչ իրական կյանքից՝ լավ մարդկանցից: Իսկ իմ ընկեր Ալենին կասեմ, որ հենց <<Աշխարհի չեմպիոն Դանին գիրքը>> շատ ավելի հետաքրքիր է քան նա պատկերացնում է:

2.Գրի’ր` ի՞նչ սկզբունքով ես դո’ւ գիրք ընտրում։

Ես իմ գիրքը չեմ ընտրում, երբ իմ մայրիկը գնում է գրադարան նա է ընտրում:

Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական. Դանիել Պենակ

«Այո,  ես  այնքան  խիտ  օրակարգ  ունեմ,  որտեղի՞ց  կարդալու  ժամանակ  գտնեմ:  Ումի՞ց  խլեմ՝  ընկերների՞ց,  հեռուստացույցի՞ց,  ճամփորդությունների՞ց,  ընտանեկան  հավաքների՞ց,  դասերի՞ց»:
Որտեղի՞ց  կարդալու  ժամանակ  գտնել:
Լուրջ  պրոբլեմ  է,  որը,  սակայն,  պրոբլեմ  չէ  բնավ:
Որքան  հաճախ  է  առաջանում  «երբ  կարդալ»  հարցադրումը,  նշանակում  է՝  այդքան  չկա  նաև  կարդալու  ցանկություն:  Եթե  մտածենք,  կտեսնենք,  որ  կարդալու  ժամանակ  ոչ  ոք  երբեք  չունի.  չունեն  փոքրերը,  պատանիները,  մեծերը:  Կյանքը  կարդալու  համար  անվերջանալի  խոչընդոտ  է:
—  Կարդալ…Ուրախությամբ  կկարդայի,  բայց  աշխատանքս,  երեխաները,  կենցաղային  հոգսերը.  Ժամանակ  չկա:
—  Ինչպես  եմ  ձեզ  նախանձում,  որ  կարդալու  ժամանակ  ունեք:
Իսկ  ինչո՞ւ  այն  մյուսը,  որն  աշխատում  է,  վազում  խանութներով,  երեխաներ  մեծացնում,  մեքենա  վարում,  երեք  տղամարդու  հետ  սիրախաղ  անում,  ատամնաբույժի  մոտ  գնում,  մեկ  շաբաթից  պատրաստվում  տեղափոխվել.  ինչո՞ւ  նա  ունի  կարդալու  ժամանակ,  իսկ  միայնակ  բարոյախոսը  չունի:
Կարդալու  ժամանակը  միշտ  գողացված  ժամանակն  է:  Ումի՞ց  գողացված:  Ասեմ,  գողացված՝  ապրելու  պարտավորությունից:
Կարդալու,  ինչպես  և  սիրելու  ժամանակը,  լայնացնում  է,  մեծացնում  է  րոպեներից  և  վայրկյաններից  կազմված  ժամանակը:
Եթե  սերը  ստիպված  լինեինք  դիտարկել  ժամանակի  բաշխման  տեսանկյունից,  ո՞վ  կհամարձակվեր  սիրել:  Ո՞վ  ունի  սիրահարված  լինելու  ժամանակ:  Միևնույն  ժամանակ  ինչ-որ  մեկը  երբևէ  հանդիպե՞լ  է  սիրահարվածի,  ով  սիրելու  ժամանակ  չի  գտնում:
Երբեք  կարդալու  ժամանակ  չեմ  ունեցել,  բայց  ոչ  մի  բան,  երբեք  չի  կարողացել  խանգարել  ինձ  դուր  եկած  վեպը  կարդալուն:
ԸՆթերցանությունը  չի  կապվում  հասարակական  կյանքի  ձևաչափի  հետ,  այն,  ինչպես  և  սերը,  կենսակերպ  է:  Հարցն  այն  չէ,  թե  ես  ունեմ  կարդալու  ժամանակ  (  ժամանակ,  որն  ի  դեպ  ոչ  ոք  ինձ  չի  տա),  այլ  այն՝  կնվիրեմ  ես  ինձ  ընթերցող  լինելու  երջանկությունը,  թե  ոչ:

Հեղինակ՝ Դանիել Պենակ

Առաջադրանքներ

  • Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր: 
    Բարոյախոսը-բարոյականության սկզբունքները քարոզող  
    կենսակերպ-նույնն Է՝ կենսաձև:  

  • Դուրս բեր կարևոր մտքերը,  մեկնաբանիր: 
    Կարդալու  ժամանակը  միշտ  գողացված  ժամանակն  է:  Ումի՞ց  գողացված:  Ասեմ,  գողացված՝  ապրելու  պարտավորությունից:
    Կարդալու,  ինչպես  և  սիրելու  ժամանակը,  լայնացնում  է,  մեծացնում  է  րոպեներից  և  վայրկյաններից  կազմված  ժամանակը:Ի՞նչ եզրակացության եկար ստեղծագործությունը կարդալիս: 

    Ապրելու համար տրված ժամանակից, եթե կարողանաս մի քիչ գողանալ ու տալ կարդալու ժամանակին, կկարողանաս այդ րոպեները ավելի սիրով լի անցկացնել:

  • Բացատրի՛ր վենագիրը: 
    Կարծում եմ վերնագիրը այսպես է, որովհետև ինչքան էլ մարդուն հրամայես, որ կարդա նա չի կարդալու կամ կարդալու է առանց բան հասկանալով և զզվելով։

Խորհուրդ տուր պատմվածքի գլխավոր հերոսին:

Ես նրան խորհուրդ կտայի, որ եթե նրա երազանքն էր գիրք կարդալը՝ նա կարող է իր գործից արձակուրդ վերցնել մի քանի օրով և գիրք կարդալ:

Գործնական աշխատանք

48.Տրված բառերից տեղ ցույց տվող ածանցների օգնությամբ նոր բառե´ր կազմիր: Գրի´ր գործածված ածանցները:

Հիվանդանոց, ծաղկանոց, մկանոց, Հայաստան, նստարան, այբենարան, դասարան, դպրոց, դարբնոց, հյուրանոց, զորքանոց, Ռուսաստան, գործարան, բրուտանոց,  կույս Հունաստան, Ուզբեկստան, Հնդկաստան, թուփ, ծիրան, ավազան։

Կազմածդ  ո՞ր բառերն են մեծատառով սկսվում:

Երկրների անունները:

51.   Տրված գոյականներից ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել  հարցին պատասխանող բառեր (բայեր) կազմիր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծիր:

ա) Ամպ-ամպամել. ծաղիկ-ծաղկել. վար-վարել. կար-կարել. unւգ-սգալ. երգ-երգել. ժողով-ժողովել. օճառ-օճառվել:

բ) Գող-գողանալ. վախ-վախենալ, քար-քարանալ, մահ-մահանալ, մանուկ-մանկանալ, (իջ-իջնել), մայր-մայրանալ:

59. Տրված արմատներով ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բայեր կազմի´ր և դրանց մեջ բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի´ր:

Նստ-նստել, սահ-սահել, վազ-վազել, կարդ-կարդալ, խաղ-խաղալ, տես-տեսնել,  հագ-հագնել, փախ-փախնել, սառ-սառել, թռ-թռնել, կպ-կպնել:

61. Նախադասությունները  լրացրո´ւ (ուղղակի խոսքեր գրի´ր):

(փոքրիկը խնդրեց.

-………… -Կարո՞ղ եմ այս գիշեր գնալ մայրիկիս մոտ:
— ………….. -Բայց անտառը մութ է, առանց լուսամփո՞փ, ո՞նց ես գնալու,-անհանգիստ ասաց իշխանը:

-………………… -Մայրիկիս վերջին անգամ վեց շաբաթ առաջ եմ տեսել, – բողոքեց տղան:

-……………….. Իր երեխայի համար ,-անհանգստացավ պապիկր:

– Ես մարդ-մեքենան եմ, ես մարդ-մեքենան եմ,- շարունակ ասում էր մարդ-մեքենան ,-:

64. Տրված  բառերի իմաստները արտահայտի´ր բառակապակցություններով:

Օրինակ՝ դարավերջ — դարի վերջը,

աշխատասենյակ — աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:

Գառնարած-գառներին արածեցնող մարդ, բարեսիրտ-բարի սիրտ ունեցող, չարամիտ-չար մտքեր ունեցող,  լեռնագագաթ-լեռան գագաթ, արա­գահոս-արագ հոսացող, հարթավայր-հարթ տարածք, աստղագիտություն-աստղերի մասին գիտություն:

Մայրենի

Մի առևտրականի մոտ անազատության մեջ մաշվում էր մի թռչնակ: Մի անգամ առևտրականը պատրաստվում էր մեկնել Հնդկաստան՝ նրա հայրենիք: Թռչնակը խնդրեց, որ իր մասին պատմի ազատ թռչուններին:

Առևտրականն ազնվորեն պատմեց իր գերու մասին ինչ-որ վայրի թռչունի: Նա սատկած ընկավ գետնին: Առևտրականը մտածեց, որ դա իր սիրելի թռչնակի ընկերուհին էր, ու շատ վշտացավ:

Առևտրականը վերադարձավ տուն, ու թռչնակը հարցրեց, թե ինչ նորություն է բերել:

— Ավաղ, ես պատմեցի քո մասին ընկերուհիներիցդ մեկին, ու նա հենց այդ պահին վշտից մահացավ:

Հազիվ էր նա այսքանը ասել, թռչնակը անշնչացած ընկավ վանդակի հատակին:

— Ընկերուհու մահվան մասին լուրը սպանեց նրան,- մտածեց վշտացած առևտրականը:

Նա թռչնակին դուրս հանեց վանդակից ու դրեց պատուհանագոգին: Թռչնակը հենց նույն պահին պատուհանից դուրս թռավ: Նա պատուհանի առաջ թառեց ծառի ճյուղին ու ասաց վաճառականին.

— Անխելք, դա խորհուրդ էր իմ ընկերների կողմից, թե ինչպես վարվեմ, որպեսզի ազատվեմ գերությունից։ Եվ դա ինձ փոխանցվեց քո միջոցով։

Ու թռչնակը թռավ, վերջապես, ազատ:

1.Կարդա’, գրի’ր առակի ասելիքը։ Առակի ասելիքը այն է, որ առևտրականը միամիտ էր, և թռչունն էլ խաբեց նրան: Երբ առևտրականը Հնդկաստանում տեսավ այն թռչունին և պատմեց, իր թռչունի մասին, այն թռչունը ձեվացրեց, թե խեղճ թռչնակ է քո թռչնակը: Եվ վերջում պարզվեց, որ թռչնակն ուզում էր ազատություն:

2.Վերնագրի’ր առակը։

Խելոք թռչնակը ու հիմար վաճառականը:

3.Գործնական աշխատանք. կատարի’ր 24-28-րդ առաջադրանքները։

24․Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա. Ուժ-ուժեր, տարր-տարրեր, ծով-ծովեր, նաև-նավեր, կույտ-կույտեր, բերդ-բերդեր, շենք-շենքեր:

Բ. ճանապարհ-ճանապարհներ, գաղտնիք-գաղտնիքներ, հրաշք-հրաշքներ, մեքենա-մեքենաներ, շրջան-շրջաններ, շինություն-շինություններ, նահավահանգիստ-նավահանգիստգիստներ:

Գ. Գառ-գառեր, դուռ-դռեր, մատ-մատներ, մուկ-մկներ, թոռ-թոռներ, ձուկ-ձկներ, լեռ-լեռներ, բեռ-բեռներ:

Դ. Աստղ-աստղեր, արկղ-արկղեր, վագր-վագրեր, անգղ-անգղեր, սանր-սանրեր:

Ե. Ծովածոց-ծովածոցեր, սուզանավ-սուզանավեր, դաշտավայր-դաշտավայրեր, շնագայլ-շնագայլեր, հեռագիր-հեռագրեր, լրագիր-լրագրեր:

Զ. Քարտաշ-քարտաշներ, գրագիր-գրագրեր, լեռնագործ-լեռնագործներ, բեռնակիր-բեռնակրեր:


Է. Մարդ-մարդիկ, կին-կանայք:

25․Փակագծում տրված բառերը հոգնակի՛ դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Մրցող լաստանավերը (լաստանավ) մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:
Հարթավայրերը (հարթավայր) գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
Օդերևութաբանները (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր սառցադաշտերի (սառցադաշտ) պատճառով:
Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված քարակույտերը (քարակույտ):
Աշխարհի գեղեցիկ ջրվեժները (ջրվեժ) մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել եվրոպացիների կողմից:
Շատ ծովախորշեր (ծովախորշ) վերածվել են ցամաքի:

26․Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:

Օր․՝ յոթ գլխով- յոթգլխանի,․․․

Յոթ գլխով- յոթգլխանի

ստրուկի մտքով- ստրկամիտ

լի և առատ- լիառատ

կյանքի հյութ- կենսահյութ

ցավից լլկված- ցավալլուկ

մոլոր մտքով- մոլորամիտք

սուր ընթացող- սրընթաց

խելքը կորցրած- խելքակորուստ

նոր հայտնված- նորահայտ

մենակ ապրող- մենակյաց

խիստ բարքով- խստաբարո

երկար ապրող- երկարակյաց

նոր եկած- նորեկ

աչքին հաճելի- ակնահաճ

27․Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով՝ ստանալ նոր բառեր:
Բարձրագագաթ – մեծագագաթ
քաղցրաձայն – բարձրաձայն
վսեմաշուք- գեղեցկաշուք
տիրակալ- իշխանակալ
վճռաբեկ- Աղաբեկ
սառնաղբյուր- պաղաղբյուր
վարկանիշ- թվանիշ
դալկադեմ- հակադեմ
ցատկահարթակ- ուղղահարթակ
հոռետես- Արատես

28․Փակագծերում տրվածներից ընտրեք ճիշտ տարբերակը:
Նվագել (ջութակի վրա, ջութակ), կռվել (թշնամու դեմ, հետ), վերաբերել (հարցին, հարցի մասին), վատ վերաբերվել (ընկերոջը, ընկերոջ հետ), անհանգստանալ (կատարվածով, կատարվածից), մասնակցել (մրցույթին, մրցույթում), հաղթել (մրցույթում, մրցույթին), կասկածել (ընկերոջը, ընկերոջ վրա), համաձայն լինել (առաջարկին, առաջարկի հետ):