ԵՐԿԻՐ, ՈՐՏԵՂ ՈՉ ՄԻ ՍՈՒՐ ԲԱՆ ՉԿԱ

Ջանի Ռոդարի
Անբան Ջովանինոն շատ էր սիրում ճամփորդել: Ճամփորդեց-ճամփորդեց,  ու  հայտնվեց մի երկրում, որտեղ ոչ մի սուր բան չկար: Տներն այդ երկրում կառուցված  էին առանց սուր անկյունների, դրանք կլոր էին:  Շենքերի տանիքներն էլ էին կլոր: Ճանապարհին, որով քայլում էր Ջովանինոն, թփերի ու վարդերի պուրակ կար: Ջովանինոն ցանկացավ վարդով զարդարել իր բաճկոնը: Նա փորձեց զգուշությամբ պոկել վարդը, որ մատը չծակի, բայց հանկարծ նկատեց, որ  փշերը չեն էլ ծակում: Պարզվում է, դրանք բոլորովին էլ սուր չեն, պարզապես ձեռքդ մի քիչ խուտուտ են տալիս:
_ Այ քեզ հրա՜շք,-զարմացավ Ջովանինոն:
Հենց այդ պահին վարդի թփերի ետևից հայտնվեց քաղաքի պարեկը և քաղաքավարի ժպտալով՝ ասաց Ջովանինոյին.
_ Դուք երևի չգիտեք, որ չի  կարելի վարդ քաղել:
_ Ներեցե՛ք ինձ … ես չմտածեցի,  որ…
_ Այդ դեպքում Դուք պետք է վճարեք տուգանքի կեսը,-ասաց պարեկը նույն հաճելի ժպիտով և սկսեց անդորրագիր գրել: Ջովանինոն  հանկարծ նկատեց, որ պարեկի գրչածայրը սուր չէ, բութ է: Նա հարցրեց պարեկին.
_ Ներեցե՛ք, կարելի՞ է Ձեր թուրը տեսնել:
_ Խնդրեմ ,-ասաց պարեկը և Ջովանինոյին տվեց իր թուրը: Պարզվեց, որ թուրն էլ սուր չէ, բութ է:
_ Լավ, էս ի՞նչ զարմանալի երկիր է, էս ո՞ւր եմ ընկել: Այստեղ ամեն ինչ տարօրինակ է:
_ Մեր երկրում ոչ մի սուր բան չկա,-բացատրեց պարեկը այնքան քաղաքավարի, որ ամեն մի բառը կարելի էր մեծատառով գրել:-Բա՛, վաղուց արդեն առանց մեխերի ենք յոլա գնում:
_ Մեխե՞ր,-հարցրեց Ջովանինոն,-չէ ՞ որ դրանք պետք է սուր լինեն:
_ Մենք  վաղուց արդեն առանց մեխերի ենք յոլա գնում: Չէ՞ որ սոսինձ կա: Իսկ հիմա  բարի եղեք ինձ երկու անգամ ապտակել:
Ջովանինոյի բերանը զարմանքից բաց մնաց, կարծես պատրաստվում էր միանագամից մի մեծ տորթ կուլ տալ:
_ Ո՜չ,  ի՜նչ եք ասում, ես չեմ ուզում հայտնվել բանտում քաղաքի պարեկին վիրավորելու համար: Եթե այդպես է, ե՛ս պետք է երկու ապտակ ստանամ, ոչ թե դուք:
_ Դուք երեևի չգիտեք, մեզ մոտ այդպես է ընդունված,-սիրով բացատրեց պարեկը,-լրիվ տուգանքը՝ չորս ապտակ, տուգանքի կեսը՝ երկու,-պատասխանեց պարեկը:
_ Երկու ապտակ՝ պարեկի՞ն:
_ Պարեկին:
_ Դա արդար չէ: Այդպես չի՛ կարելի:
_ Իհարկե արդար չէ: Իհարկե՝ այդպես չի  կարելի,-պատասխանեց պարեկը:-Դա այնքան անարդար և սարսափելի է, որ մարդիկ օրենքները չեն խախտում, այնպիսի բաներ չեն անում, որի համար տուգանք պիտի մուծվի. նրանք ամեն ինչ անում են, որ չապտակեն անմեղ պարեկներին: Դե՛, ես սպասում եմ. տվեք ինձ երկու ապտակ և մյուս անգամ ավելի զգույշ կլինեք:
_ Բայց ես չեմ ուզում նույնիսկ Ձեր այտը ճմկտել, ուր մնաց՝ ապտակեմ:
_ Այդ դեպքում ես պիտի խնդրեմ, որ գնաք մեր երկրից: Ես կուղեկցեմ Ձեզ  մինչև սահման:
Ջովանինոն, որ շատ էր ամաչում, ստիպված  հեռացավ այն երկրից, որտեղ ոչ մի սուր բան չկար: Ինչ էլ լինի, մեկ է, մինչև հիմա նա երազում է վերադառնալ այնտեղ, որ ապրի աշխարհի ամենաքաղաքավարի օրենքներով և ամենադաստիարակված մարդկանց հետ, մի քաղաքում, որտեղ ոչ մի սուր բան չկա:

Հարցեր և առաջադրանքներ։

  • Տեքստից դու՛րս բեր անծանոթ բառերը և բացատրությունը գրիր օնլայն բառարանի միջոցով։Պարեկ- Պարող, պար եկող մարդ, անդորագիր-թուղթ որը,որ լրացնում են:
  • Դու՛րս գրիր կարմիրով նշած բառերը և կազմիր դրանց հոգնակին։ երկրում-երկրներ , բան-բաներ,պուրակ-պուրակներ,բաճկոն-բաճկոններ,վարդ-վարդեր,մատ-մատներ,քաղաքի-քաղաքների,անդորագիր-անգորագրեր, թուրը-թրերը,տորթ-տորթեր,տուգանք-տուգանքներ,ապտակ-ապտակներ: Տեքստից դուրս բեր ի՞նչ հարցին պատասխանող 7 բառ, դրանց ավելացրու հատկանիշ(ինչպիսի՞) ցույց տվող բառ և կազմիր նախադասություն, օրինակ՝Շենք-բարձրահարկ: Լոնդոնի շենքերը բարձրահարկ են: Տորթ-համեղ:Այս տորթը շատ համեղ է:Ապտակ-ցավոտ:Իմ ապտակը շատ ցավոտ է: Սոսինձ-սպիտակ:Նրանք սպիտակ սոսնձով  բացիկներ էին փակցնում:Տանիք-ամուր:Շինարարները շենի վրա կառուցում են ամուր տանիք: Աշխարհ-խաղաղ:Ես ուզում եմ ապրել խաղաղ աշխարհում: Մատ-ճկուն:Վաչեն ունի ճկուն մատներ:

վարդ-կարմիր վարդ

Կարմիր վարդերի փունջն իսկական անակնկալ էր։

  • Ի՞նչ կլիներ, եթե մեր երկրում էլ բոլոր սուր բաները վերանային:Եթե սուր դանակները վերանային,չենք կարող միս կտրատել,եթե մկրատները վերանային վարսավիրները չէին կարող մեր մազերը կտրել:
  • Ինչպիսինն էր պարեկը։Պարեկը հսկում էր տարածկը և եթե տեսնում էր,որ վարդ են քաղում,տուգանում էր, բայց նա բարի էր:
  • Ինչու՞ Ջովանին զարմացավ։Ջովանին զարմացավ ,որովհետև այդ երկրում ոչ մի սուր բան չկար:
  • Գրի՛ր փոքրիկ նամակ Ջավանիին։Բարև՛, Ջովանի:Ես Արենն եմ:Ես էլ եմ շատ սիրում ճամփորդել:ինձ հետաքրքիր է, թե դու ինչպես ես հայտնվել այդտեղ ՝ մեքենայո՞վ,տիեզերանավո՞վ, թե ինքնաթիռով:

Գուրգեն Մահարի և գաղթականություն ինտեգրված էսսե

Հայ գրականության մեջ գաղթականության թեման առանձնահատուկ տեղ ունի, քանի որ հայ ժողովրդի պատմությունը հաճախ կապված է եղել հայրենիքի կորուստի, տեղահանության և նոր կյանքի դժվարությունների հետ։ Այս թեմային անդրադարձած նշանավոր գրողներից է Գուրգեն Մահարի-ը, որի ստեղծագործություններում արտացոլվում են ժողովրդի ցավը, հիշողությունները և ապրումները։

Գաղթականությունը մարդու համար ոչ միայն բնակավայրի փոփոխություն է, այլ նաև հոգեկան ծանր փորձություն։ Գաղթականը ստիպված է լքել իր տունը, հարազատ միջավայրը և հաճախ նաև իր անցյալի մի մասը։ Մահարու ստեղծագործություններում այս ցավը ներկայացվում է խոր հուզականությամբ․ նա նկարագրում է մարդկանց, որոնք կորցրել են իրենց հայրենի հողը, բայց շարունակում են ապրել հիշողություններով և հույսով։

Ցեղասպանության հետևանքով գաղթական դարձած հայությունը հայտնվեց չափազանց ծանր պայմաններում։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ հազարավոր մարդիկ կորցրեցին իրենց ընտանիքները, ունեցվածքը և հայրենի բնակավայրերը։ Նրանք ստիպված էին երկար ճանապարհներ անցնել՝ հաճախ սովի, հիվանդությունների և անապահովության պայմաններում։ Շատերը ապաստան գտան օտար երկրներում կամ գաղթավայրերում, որտեղ ստիպված էին սկսել նոր կյանք գրեթե ոչինչ չունենալով։

Մահարու գրականության մեջ գաղթականը հաճախ պատկերվում է որպես տառապած, բայց ուժեղ մարդ, որը փորձում է պահպանել իր լեզուն, մշակույթը և ազգային ինքնությունը նույնիսկ օտար միջավայրում։ Գրողը ցույց է տալիս, որ գաղթականությունը կարող է բերել մեծ դժվարություններ, սակայն մարդը կարող է հաղթահարել դրանք իր հավատով և աշխատասիրությամբ։

Այսպիսով, Գուրգեն Մահարի-ի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն, քանի որ դրանք ոչ միայն պատմում են գաղթականության ցավի մասին, այլ նաև հիշեցնում են ազգային ինքնության պահպանման և մարդկային տոկունության արժեքը։

Հանրահաշիվ

Ա 2

Բ -1

Գ 4

Դ -3

Ե 0.5

Զ -1.3

Է √3

Ը -√5

Ա a1=2 d=5

a2=a1+d=7

a3=a2+d=12

a4=a3+d=17

Բ a1=9, d=-3

a2=a1-d=6

a3=a2-d=3

a4=a3-d=0

Գ a2=-2, d=1.5

a1=a2-d=-0.5

a3=a2-d=-3.5

a4=a3+d=1

Դ a3=-7, d=-3.5

a2=a3-d=-10.5

a1=a2-d=-14

a4=a3-d=-17.5

Հայոց լեզու

Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

ատամնաբյուժ, նյարդ, ստորոգյալ, միայն, միմյանց, համբույր, եղյամ, մեղմահնչյուն,  առաքյալ, օվկիանոս, Մարիամ, քամելիան, միլիոն, քիմիա։ 

2. Ճշտի՛ր գրությունը։

Կողք կողքի-կողք-կողքի, երեք հարյուր ամյա-երեքհարյուրամյա, մուգ կարմիր-մուգ կարմիր, գյուղե գյուղ-գյուղե գյուղ, ինչ որ բան-ինչ-որ բան, հրամ կազմ-հրամկազմ,  վեց անկյունի-վեցանկյուն, ուս ուսի-ուս-ուսի, մարդ մուրդ-մարդ-մուրդ։ 

3. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

Թունոտ-թույն, քնքշանք-քնքուշ, ձնհալ-ձյուն, ցուցարար-ցույց, համբուրել-համբույր, հունարեն-հույն։

4. Տրված համանուններով կազմե՛ք նախադասություններ։

Կետ, մարտ, արի։

Կետ-Կետը այնքան մեծ է՝ ոնցոր ողջ օվկիանոսը նա լիներ:

մարտ-Մարտ ամսին՝ իմ քրոջ ծնունդն է և կանանց միջազգային օրվա տոնը:

արի-Արի տղան կարողացավ մենակով սպանել, բոլոր թշնամիներին:

5.- Եղ ածանցն ավելացնելով կազմի՛ր նոր բառեր։ 

Նորագույն, զորավար, թիկունք, փափկամարմին, հյութալի, նմանահունչ, շնչահատ, մեծաշուք։

Նորագույն → նորագույնեղ

Զորավար → զորեղ

Թիկունք → թիկնեղ

Փափկամարմին → մարմնեղ

Հյութալի → հյութեղ

Նմանահունչ → հնչեղ

Շնչահատ → շնչահատեղ

Մեծաշուք → շքեղ

6. Առանձնացրո՛ւ գերադրական աստիճանով դրված ածականները։

Ամենակարծր, բարձրաբերձ, ցրտաշունչ, հնագույն, ամենազոր, մեծամեծ, ամենաբարձր, ամենից երկար։

Հայոց լեզու

1․ Կետերի փոխարեն գրիր ներգործող խնդիր (ո՞ւմ կողմից, ինչի՞ց, ինչո՞վ):

  • Հանցագործը քննադատվում էր ժողովրդի կողմից:
  • Բնությունը փոխվում է եղանակի փոխազցդեցությունից :
  • Վայրենիներն ազատ արձակվեցին թագավորի հրամանով :
  • Կեսօրին փողոցները փակվել էին խցանման պատճառով:
  • Հրատապ լուրը հայտնվեց լրագրողների կողմից:

2․ Ուղիղ խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ներգործող խնդիր ունեցող նախադասություններ:

Աղջիկը խոհանոցում համեղ ընթրիք էր պատրաստում-խոհանոցում համեղ ընթրիք էր պատրաստվում աղջկա կողմից:

Երկրաշարժը քանդել է նրա խարխուլ կացարանը-նրա խարխուլ կացարանը քանդվել է երկրաշարժից:

Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին-ծանր հիվանդը բուժվեց անհրաժեշտ դեղից:

Ամպերը պատեցին  երկինքը-երկինքը պատվեց ամպերով:

Տանտերը ներս հրավիրեց հյուրերին-հյուրերը ներս հրավիրվեցին տանտիրոջ կողմից:

3․ Ներգործող խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ուղիղ խնդիր ունեցող նախադասություններ:

Մառախուղի թանձր քուլաները հալածվում էին քամուց-քամին հալածում էր մառախուղի թանձր քուլաները:

Արագ հինգ դիմում լրացվեց Սիմոնի կողմից-Սիմոնը արագ հինգ դիմում լրացրեց:

Ամրոցի աշտարակներն ամեն գիշեր լուսավորվում էին նրա կողմից-նա լուսավորում էր ամրոցի աշտարակներն ամեն գիշեր:

Պարսպի ներսը ծածկված էր բերրի պտղածառերով, խաղողի որթերով և ծաղկող թփերով-Բերրի պտղածառերով, խաղողի որթերով և ծաղկող թփերով ծածկված էր պարսպի ներսը։

Բարձրահասակ բարդին թեթև օրորվում էր գիշերային մեղմ քամուց-գիշերային մեղ քամին թեթև օրորում էր բարձրահասակ բարդուն:

4․ Ո՞ր նախադասության մեջ ուղիղ խնդիր չկա:
1) Բայց Պետրոսին հարկավոր էր մի ծածկանձրևից պատսպարվելու համար, ուստի այդտեղ գտնվող թախտին շտապ-շտապ փռելով իր անկողինը պառկեց քնելու:
2) Նրա գրասենյակի ողջ կահկարասին խարխուլ սեղանն էր, մի աթոռ՝ հազար ու մի թելերով կապկպած, մի թանաքաման ու դիմումների համար թղթեր։
3) Ժառանգական և ամուսնական դատերի համար աղերսագրերը նա արտագրում էր մի հաստափոր գրքից՝ փոխելով անուններն ու թվականները:
4) Ժայռը նիրհելով ունկնդրում է ամպերի շրշյունը, մասրենին իր ծաղկաբաժակը պահել է ոսկեզօծ արևի տակ, և կանաչ դաշտում արածում է մի աստղազարդ ձի:

5 ․Ո՞ր նախադասության մեջ ուղիղ խնդիր կա:
1) Սենյակի անկյունում մի ավել կար, որ անգործածելի լինելու պատճառով դարձել էր սարդի բույն:
2) Ծերունի կառապանը երկիմաստ ծիծաղում էր այդ մանրախնդիր մարդկանց վրա:
3) Պատշգամբի սյունաշարերին կախված գույնզգույն լապտերները լուսավորում էին ծաղկանախշ գորգերով զարդարված սրահը։
4) Այդ մասին խոսելիս հորաքույրս ախ էր քաշում, և պատրաստ էր արցունքը, որ թափվում էր սև, ծալքոտած այտերի վրա:

6․ Ո՞ր նախադասության մեջ է ընդգծվածը ուղիղ խնդիր:
1) Աշակերտները ծանոթացան նոր դասացուցակին:
2) Եղնիկը արդեն ընտելացել էր մեզ:
3) Նա վերցրեց ծաղկեփունջը և պարզեց օրիորդ Մարգոյին:
4) Ամեն երեկո մի գեղեցիկ հեքիաթ էր պատմում իր սիրասուն զավակներին:

7․ Տրված նախադասության բառերից որի՞ շարահյուսական վերլուծությունն է սխալ:
Վերջապես վերադարձան նաժիշտները՝ արծաթե սկուտեղի վրա բերելով Արարատյան այգիների ընտիր պտուղներ:
1) վերադարձան — պարզ ստորոգյալ
2) արծաթե — որոշիչ
3) սկուտեղի — հատկացուցիչ
4) պտուղներ — ուղիղ խնդիր

Հանրահաշիվ

Ա 0

Բ 2

Գ 3

Դ -6,5

Ե -2,1

Զ 1

Ա -7,3

Բ 4

Գ -1

Դ -2

Ե -1

Զ չկա լուծում

Ա չկա լուծում

Բ չկա լուծում

Գ չկա լուծում

Ա -8

Բ չկա լուծում

Գ -6

Ա √5​

Բ √3

Գ -√7

Դ չկա լուծում

Ե 2

Զ -3

Ա 1 կամ 3

Բ 4 կամ -13

Գ 2.5 կամ -1

Դ -15 կամ -24