Արեն Մնացականյան

Կրկնել,պատասխանները տեղադրել բլոգներում

1.ինչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը

2.որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը

3.ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան-Ֆիզիկան ուսումնասիրում է բնության մեջ տեղի ունեցող երևույթները:

4.քննարկել  ինչ է բնությունը-Բնությունը այն է ինչ շրջապատում է մարդուն:

5.ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով

6.ինչ է նյութը։

7.թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները

8.ինչ է ֆիզիկական մարմինը:

9.:Բերեք օրինակներ:

10.ինչ է մատերիան

11.ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին

12.ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից

13Ինչ է վարկածը։Ինչ է օրենքը։

14..Ինչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:

15.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

16․Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

17.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ

18․Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

19․Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք

20.Ինչից է կախված չափման սխալը

21.Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

22.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

23.Ինչն են անվանում նյութական կետ

24.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ

25.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ

26.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

27.Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասարաչափ:

28․Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

29.Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

30.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

31.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժման ժամանակը,եթե հայտնի են մարմնի արագությունն ու ճանապարհը,գրել բանաձևը:

32․Ինչպե՞ս է շարժվում մարմինը,եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում

33․Ո՞ր երևույթն  է կոչվում իներցիա

34․Մարմնի ո՞ր հատկությունն է կոչվում իներտություն

35.Ո՞ր մեծությունն են անվանում մարմնի զանգված

36.Ինչպե՞ս կարելի է չափել մարմնի զանգվածը

37.Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում զանգվածը

38.Ի՞նչն է զանգվածի չափանմուշը, միավորների ՄՀ-ում

39.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում նյութի խտություն

40.Ինչպե՞ս է որոշվում նյութի խտությունը(բանաձևը)

41.Ի՞նչ միավորներով  է արտահայտվում նյութի խտությունը

42.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի ծավալը,եթե հայտնի են նրա զանգվածը և նրա խտությունը(բանաձևը)

43.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի զանգվածը,եթե հայտնի են նրա ծավալը և նյութի խտությունը(բանաձևը):

Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

44.բերել մեխանիկական շարժման օրինակներ

45.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

46.Ինչն են անվանում նյութական կետ

47.Որ դեպքում մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ,.որ դեպքում՝ոչ

48.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ

49.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ

50.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

51.Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասաաչափ:

52.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

53․Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

54․Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

55.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժման ժամանակը,եթե հայտնի են մարմնի արագությունն ու ճանապարհը,գրել բանաձևը:

56.Ի՞նչ է բնութագրում ուժը:

57.Ո՞ր ուժն է կոչվում 1նյուտոն(1Ն):

58.Ինչպիսի՞ մեծություն է ուժը:

59.Ո՞ր ֆիզիկական  մեծություններն են վեկտորական,և որոնք՝սկալյար

60․Ի՞նչ բանաձևով է որոշվում ծանրության ուժը

61.Ո՞ր երևույթն է կոչվում դեֆորմացիա

62.Դեֆորմացիայի  օրինակների քննարկում

63.Ո՞ր դեֆորմացիան է կոչվում առաձգական ,որը՝պլաստիկ:Բերել օրինակներ

64.Ո՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ

65.Ինչպե՞ս է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից

66.Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգական ուժ,և ինչպե՞ս է այն ուղղված:

67.Հուկի օրենքի ձևակերպում

68.Հուկի օրենքն արտահայտող բանաձևը

69.Ի՞նչ կառուցվածք ունի ուժաչափը

70.Ո՞ր օրենքի վրա է հիմնված ուժաչափի աշխատանքը

71.Բերել շփման առկայությունը հաստատող օրինակներ:

72.Ինչո՞վ է պայմանավորված շփումը

73.Թվարկել շփման տեսակները:

74.Ինչպես կարելի է մեծացնել շփումը

75.Ինչպես կարելի է փոքրացնել շփումը

76.Որ ուժն է կոչվում համազոր:

77.Ե՞րբ է ֆիզիկայում օգտագործվում <<աշխատանք>> հասկացողությունը

78.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը:Ո՞րն է աշխատանքի բանաձևը

79.Ի՞նչ միավորով է արտահայտվում աշխատանքը, միավորների ՄՀ-ում

80.Ի՞նչն է կոչվում հզորություն

81.Ինչպե՞ս հաշվել հզորությունը:Ո՞րն է հզորության բանաձևը և միավորը

82.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը՝իմանալով հզորությունը և աշխատանքը կատարելու ժամանակամիջոցը

83.Որո՞նք են պարզ մեխանիզմները

84.Ի՞նչ է լծակը:

85.Ի՞նչն են անվանում ուժի բազուկ

86.Ճախարակի ՞ինչ տեսակներ գիտենք:

87.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում անշարժ:

88.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում շարժական:

89․Ո՞ր մեծոթւյունն է կոչվում մեքենայի կամ մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից,բանաձևը

90.Ձևակերպել մեխանիկայի <<ոսկե կանոնը>>

91.Ի՞նչն են անվանում մարմնի կշիռ:

92.Ի՞նչ բնույթի ուժ է մարմնի կշիռը:

93.Ինչպե՞ս է ուղղված մարմնի կշիռը,և որտեղ է այն կիրառված

94.Ի՞նչ բանաձևով է որոշվում մարմնի կշիռը:

95.Պարզաբանել մարմնի կշռի և ծանրության ուժի

96.Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում ճնշում:

97.Գրել ճնշումը   սահմանող  բանաձևը:

98․1․Ինչո՞վ է պայմանավորված գազում ճնշումը:

99․Ինչո՞ւ են գազերը ճնշում գործադրում անոթի պատերին։

100․Ճնշման բնույթը հեղուկներում:Հեղուկի ճնշում:Ճնշման հաղորդումը հեղուկներում և գազերում:

101Ձևակերպիր Պասկալի օրենքը:

102Ի՞նչ է հիդրոստատիկ ճնշում,գրիր բանաձևը 

21.Որտեղ անհրաժեշտ է, ը գրի՛ր:

Անակ.նկալ, անըմբռնելի, օրըստօրե, ակ.նթարթ, անընդմեջ, լուսն.կա, մթ.նկա, համընդհանուր, մերթընդմերթ, անընթեռնելի,ակ.նհայտ, անընդհատ, անհյուրընկալ, սրընթաց:

22.Կետերի փոխարեն դհ, դ, կամ թ գրի՛ր:

Ընդացք, ընդարձակ, անընդհատ, ընդմիջել, ընդհանուր, ընդամենը, ընդանալ, ընթրել, ակնթարթ, անդադար, ընթերցել, ընդառաջ, անընթեռնելի:

17.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Երփներանգ, արփի, փրփրել, փափուկ, սրփազան-սրբազան, ճամփորդ, համփերություն-համբերություն, դափնի, շամփուր: Բ. Կարթ,խորթ, զվարթ, պարթև, նյարթ-նյարդ, թարթել,երթվել-երդվել, փարթամ:

18.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա.Համարձակ, բարձունք, վերադարձ, վարձատրել, հարձուփորձ, հարձակում, մրձույթ-մրցույթ: Բ. Դեղձ, դաղձ, դեղձանիկ, բաղձանք, օցանման-օձանման, ատաղծագործ:

19.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Զմրուխտ, ապուխտ, բախտավոր, թախտ, խեխտել, կխտար, խրոխտ, ոխկույզ-ողկույզ, տախտակ, նախկին: Բ. Ճեղքել, կմաղք, աղքատ, կողպեք, վղտալ-վխտալ, եղբայր, սանդուղք:

1.Եթե լինեի խաղաղության դեսպան վերնագրով գրիր ասելիքդ։

Եթե լինեի խաղաղության դեսպան–եթե ես լինեի խաղաղության դեսպան, ապա ես այնպես կանեի, որ միշտ բոլոր երկրները խաղաղ լինեին, օրինակ՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը, Ռուսաստանը ու Ուկրաինան, Հարավային Կորեան ու Հյուսիսային Կորեան և այլն:

2.Գրիր՝ այս բառերի հոմանիշները: լուրթ-կապույտ,երկչոտ-վախկոտ,խոհեմ-խելացի,սարսուռ-դող,խրթին-բարդ,լռակյաց-լուռ ու մունջ,ծածուկ-թաքուն,գաղտնի:

Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։

Փոքրասիական Եփեսոս քաղաքում պաշտում էին մայրության և արգասաբերության աստվածուհուն՝ Արտեմիսին, ներթողում նրա շնորհներն ու զարմանահրաշ գեղեցկությունը։ Ի պատիվ սիրելի աստվածուհու՝ եփեսոսցիները որոշեցին կառուցել մի այնպիսի տաճար, որի նմանը չի եղել աշխարհում։ Հարյուր քսան տարի տևեց նրբագեղ տաճարի շինարարությունը։ Կառույցը ապշեցնում էր շեղությամբ, շրջապատված էր բարձրաքանդակ մույթերով, ժանեկազարդ խոյակներով։ Որմնաքանդակները Արտեմիսին ներկայացնում էին իր ամբողջ պերճանքով նա զարդարված էր բնական քարերով, հակինթով, սուտակով, շափյուղայով, իսկ աչքերը խոշոր ադամանդներ էին, որոնք շողարձակում էին նաև ականակիտ խավարում։ Եփեսոսի բնակիչները հպարտանում էին Արտեմիսի դարերի համար կառուցված տաճարով, և քաղաք մտած օտարերկրացիներին այնտեղ առաջնորդում՝ տեսնելու հրաշակերտ շինությունը, ապշելու մարդկային հանճարով՝ ամենաստեղծ ու խորաթափանց։

«Այո,  ես  այնքան  խիտ  օրակարգ  ունեմ,  որտեղի՞ց  կարդալու  ժամանակ  գտնեմ:  Ումի՞ց  խլեմ՝  ընկերների՞ց,  հեռուստացույցի՞ց,  ճամփորդությունների՞ց,  ընտանեկան  հավաքների՞ց,  դասերի՞ց»:
Որտեղի՞ց  կարդալու  ժամանակ  գտնել:
Լուրջ  պրոբլեմ  է,  որը,  սակայն,  պրոբլեմ  չէ  բնավ:
Որքան  հաճախ  է  առաջանում  «երբ  կարդալ»  հարցադրումը,  նշանակում  է՝  այդքան  չկա  նաև  կարդալու  ցանկություն:  Եթե  մտածենք,  կտեսնենք,  որ  կարդալու  ժամանակ  ոչ  ոք  երբեք  չունի.  չունեն  փոքրերը,  պատանիները,  մեծերը:  Կյանքը  կարդալու  համար  անվերջանալի  խոչընդոտ  է:

—  Կարդալ…Ուրախությամբ  կկարդայի,  բայց  աշխատանքս,  երեխաները,  կենցաղային  հոգսերը.  Ժամանակ  չկա:
—  Ինչպես  եմ  ձեզ  նախանձում,  որ  կարդալու  ժամանակ  ունեք:
Իսկ  ինչո՞ւ  այն  մյուսը,  որն  աշխատում  է,  վազում  խանութներով,  երեխաներ  մեծացնում,  մեքենա  վարում,  երեք  տղամարդու  հետ  սիրախաղ  անում,  ատամնաբույժի  մոտ  գնում,  մեկ  շաբաթից  պատրաստվում  տեղափոխվել.  ինչո՞ւ  նա  ունի  կարդալու  ժամանակ,  իսկ  միայնակ  բարոյախոսը  չունի:
Կարդալու  ժամանակը  միշտ  գողացված  ժամանակն  է:  Ումի՞ց  գողացված:  Ասեմ,  գողացված՝  ապրելու  պարտավորությունից:
Կարդալու,  ինչպես  և  սիրելու  ժամանակը,  լայնացնում  է,  մեծացնում  է  րոպեներից  և  վայրկյաններից  կազմված  ժամանակը:
Եթե  սերը  ստիպված  լինեինք  դիտարկել  ժամանակի  բաշխման  տեսանկյունից,  ո՞վ  կհամարձակվեր  սիրել:  Ո՞վ  ունի  սիրահարված  լինելու  ժամանակ:  Միևնույն  ժամանակ  ինչ-որ  մեկը  երբևէ  հանդիպե՞լ  է  սիրահարվածի,  ով  սիրելու  ժամանակ  չի  գտնում:
Երբեք  կարդալու  ժամանակ  չեմ  ունեցել,  բայց  ոչ  մի  բան,  երբեք  չի  կարողացել  խանգարել  ինձ  դուր  եկած  վեպը  կարդալուն:
Ընթերցանությունը  չի  կապվում  հասարակական  կյանքի  ձևաչափի  հետ,  այն,  ինչպես  և  սերը,  կենսակերպ  է:  Հարցն  այն  չէ,  թե  ես  ունեմ  կարդալու  ժամանակ  (  ժամանակ,  որն  ի  դեպ  ոչ  ոք  ինձ  չի  տա),  այլ  այն՝  կնվիրեմ  ես  ինձ  ընթերցող  լինելու  երջանկությունը,  թե  ոչ:

Հեղինակ՝ Դանիել Պենակ

Առաջադրանքներ

• Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր: Անհասկանալի բառեր չկար:
• Դուրս բեր կարևոր մտքերը,  մեկնաբանիր: Ընթերցանությունը  չի  կապվում  հասարակական  կյանքի  ձևաչափի  հետ,  այն,  ինչպես  և  սերը,  կենսակերպ  է:   -Ընթերցանությունը պարտադիր չէ ամեն մարդու համար, մարդը պետք է սիրի ընթերցել:
• Ի՞նչ եզրակացության եկար ստեղծագործությունը կարդալիս: Որ, մարդիկ կան ովքեր ժամանակ չունեն գիրք կարդալու համար, բայց իրենք շատ են ուզում գիրք կարդալ, ոչ թե փախնել գրքից:
• Բացատրի՛ր վերնագիրը: Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական-կարդալը, ինչպես դասերը, անպայման չէ, մարդը պետք է որոշի կարդալ, թե ոչ:

1. Գտեք ABC եռանկյան  C անկյունը, եթե
ա) ∠A=68⁰, ∠B=53⁰ 68+53=121, 180-121=59, C=59
ա) ∠A=25⁰, ∠B=110⁰։ 25+110=135, 180-135=45, C=45

2.Գտեք ABC եռանկյան անկյունները, եթե <A:<B:<C=2:3:4

2+3+4=9

180:9=20

20․2=40

20․3=60

20․4=80

40,60,80
3. Հավասարասրուն եռանկյան արտաքին անկյուններից մեկը 110⁰ է։ Գտեք եռանկյան անկյունները։ Դիտարկել բոլոր հնարավոր դեպքերը։

4․ Նկարում ∠4=∠5։ Զուգահեռ են արդյո՞ք a և b ուղիղները։

5․ Գտնել ∠1-ը, եթե m || n

6. Գտնել հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան բոլոր անկյունները։
7. Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյուններից մեկը 60⁰ է, իսկ ներքնաձիգը 26 սմ։ Գտնել փոքր էջի երկարությունը։

1. Հաշվել ա) 3³ , բ) 8² , գ) 6⁴ , դ) 1²⁰⁰⁰:

Ա)=27, Բ)=64, Գ)=1296, Դ)=1
2. Գրել ցուցչային տեսքով՝
ա) 2 ⋅ 2 ⋅ 2=2³
բ) 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5=5⁶
գ) 2³ ⋅ 2 ⋅ 2=2⁵
3. Գրել 10 աստիճանի  տեսքով՝
ա) հարյուր հազար =10⁵
բ) մեկ միլիոն =10⁶
գ) մեկ միլիարդ: =10⁷
4. Հաշվել 10³ և 6² թվերի արտադրյալը։ =10³=10*10*10=1000, 6²=6*6=36, 1000*36=36000
5. Համեմատել ա) 2³⁰ և 2³¹ թվերը, բ) 7¹⁰ և 9¹⁰ թվերը։

2³⁰ < 2³¹

7¹⁰ < 9¹⁰

 6․ 5, 2, −5 թվերից որո՞նք են հետևյալ հավասարման լուծումները.
ա) 2 – 2 = 0,
բ) 2x5-10  = 0,
գ) 3x–5 +15 = 0,

7. –3, 12, 1, –5 թվերից որո՞նք են նշված հավասարման լուծում.

ա) -3 + 3 = 0,
բ) 2x12 – 25 = –1,

8. Ուղղանկյան պարագիծը 48 սմ է։ Գտնել ուղղանկյան կից կողմերի գումարը։

9․ Դպրոցի երկու դասարանում կա 54 սովորող, ընդ որում ՝ մի դասարանում մյուսից 4 սովորողով ավելի։ Քանի՞ սովորող կա դասարաններից յուրաքանչյուրում։ 

54-4=50

50:2=25

25+4=29

Պատ.՝ մի դասարանուն կա 25 հոգի մյուս դասարանում, 29 հոգի:

Աբրահամի գառ-հնազանդ, հեռ:

Ախպեր են-միշտ միասին են:

Ականջը օձ մտնել-խոսքին ուշադրություն չդառցնել:

Գառ դառնալ-խեղճանալ:

գելի բալա-շատակեր:

Տիգրան Պետրոսյան, ծնվել է 1929-ին Թբիլիսի քաղաքում: Տիգրանը վաղ տարիքից բախվել է կյանքի մեծ դժվարությունների: Պատանեկությունը ընկավ պատերազմի տարիներին: Նա շուտ կորցրեց երկու ծնողներին, ուստի ստիպված էր գնալ դպրոց և աշխատել միևնույն ժամանակ:

Ճակատագրի ծանր հարվածները չէին կարող չանդրադառնալ նրա բնավորության առանձնահատկությունների վրա: Մանկուց Տիգրանը ստիպված էր գոհ լինել միայն ամենից անհրաժեշտով և շատ զգույշ լինել: Այս զգուշությունը հետագայում դրսևորվեց շախմատային խաղաոճում:

Ինչպես և շատ այլ սովետական ​​չեմպիոններ, Տիգրան Պետրոսյանն իր կարիերան սկսեց «Պիոներների պալատում»:

Նրա առաջին ուսուցիչը վարպետ Արչիլ Էբրալիձեն էր, ով անմիջապես նկատեց, որ երիտասարդ շախմատիստը գերազանց ունակություններ ունի:

Որպես կանոն, երեխաները ծանոթանում են շախմատին, նախ արագորեն սովորում են մարտավարությունը, այնուհետև՝ ռազմավարությունը: Այնուամենայնիվ, առաջին տարիներից Տիգրանը խորը պատկերացում ուներ շախմատի ռազմավարության մասին: Ինքը՝ Արչիլ Էբրալիձեն, շատ լավ դիրքային շախմատիստ էր, ուստի մարզչի փորձն ու գիտելիքը ընկնում էին բերրի հողի վրա:

Էբրալիձեի ղեկավարությամբ երիտասարդ Տիգրանը մեծ ուշադրություն է դարձնում Կապաբլանկայի և Նիմցովիչի պարտիաների ուսումնասիրությանը: Ուսացանում է նաև իր մարզչի սիրելի սկզբնախաղը՝ Կարո-Կանի պաշտպանությունը։

Հաջողությունների սկիզբը․ պատանի Տիգրան Պետրոսյան

1945 թվականին Լենինգրադում բոլորը լսեցին դպրոցականների չեմպիոն հայազգի Տիգրան Պետրոսյան շախմատիստի մասին։ Այս մրցաշարում նա իր հասակակիցների շրջանում առանձնանում էր դիրքային խաղի, ինտուիցիայի և շատ բարձր խաղային տեխնիկայի վերջնախաղում, ինչը հազվադեպ է պատահում շախմատիստների շրջանում:

1947-ին Պետրոսյանը երկրի առաջնության կիսաեզրափակչում ամենաերիտասարդ մասնակիցն էր: Տիգրանը շատ արժանիորեն գրավեց 5-րդ հորիզոնականը և վարպետի նորմա լրցացրեց:

1949-ին նմանատիպ մրցաշարում գրավեց երկրորդ տեղը և հասավ եզրափակիչ: Այդտեղ Տիգրանը պետք է հանդիպեր իր կուռքերին՝ Սմիսլովին, Բրոնշտեյնին, Կոտովին և Բոլեսլավսկուն, որոնց պարտիաները նա ուսումնասիրում էր գրքերի միջոցով:

Մրցաշարի մեկնարկը շատ վատ էր. 5-ից 0: Բայց հետո նա հավաքվեց և մնացած տուրերում հավաքեց միավորների 50% -ը:

Հաջորդ առաջնությունում նա նույնպես լավ հանդես չեկավ: Սակայն ստացավ մեծ վարպետների հետ խաղալու մրցաշարային առաջին անգնահատելի փորձը:

Պետրոսյանը շարունակում է աշխատել իր խաղի կատարելագործման ուղղությամբ, և հաջողությունը իրեն երկար սպասել չտվեց։

Այն եկավ երկրի 51-րդ առաջնության ժամանակ, որին մասնակցում էին երկրի բոլոր ուժեղագույն շախմատիստները, ներառյալ Բոտվիննիկը:

Մրցաշարի մեկնարկն անհաջող էր, Տիգրանը պարտվեց առաջին երկու խաղերը:

Բայց դա չհուսահատեցրեց երիտասարդ խաղացողին: Մրցաշարի արդյունքում նա Գելլերի հետ կիսեց 2 տեղը:

Բարձրակարգ շախմատիստ Տիգրան Պետրոսյան

Պետրոսյանը դառնում է միջազգային գրոսմայստեր և իրավունք է ստանում ելույթ ունենալ աշխարհի առաջնության հավակնորդների մրցաշարում: Այս մրցաշարում Պետրոսյանը զբաղեցնում է հինգերորդ տեղը: Ընդամենը մի քանի տարվա ընթացքում սովորական վարպետից Պետրոսյանը վերածվեց աշխարհի ուժեղագույն գրոսմայստերներից մեկի:

Աշխարհի առաջնության հաջորդ փուլերում Պետրոսյանը կայուն գրավում է բարձր տեղեր: Նա հաղթում էբազմաթիվ խոշոր մրցաշարերում:

Պետրոսյանը առանձնանում էր նրանով, որ խաղում էր շատ կայուն՝ քիչ պարտություն կրելով: Պետրոսյանը, որպես կանոն, գտնվում է առաջին եռյակում, բայց մրցաշարերի մեծ քանակությունը շատ հաճախ թույլ չէր տալիս նրան զբաղեցնել առաջին տեղը:

Մամուլին այդ ժամանակ առանձնապես չէր հետաքրքրում Տիգրանը. Լրագրողները չէին հավանում նրա խաղաոճը: Նրա պարտիաները հանրությանը կարծես չոր ու ձանձրալի էր, քանի որ հազվադեպ էր հնարավոր դրանց մեջ գտնել գեղեցիկ կոմբինացիաներ:

Նրա ոչ-ոքիների առատությունը նույնիսկ քննադատության տեղիք էր տալիս: Հոդվածներից մեկում Տիգրանը կոչվում էր «վագրի մաշկի մեջ նապաստակ», քանի որ չէր սիրում ռիսկերի դիմել:

Բայց Պետրոսյանի խաղաոճը պտուղ բերեց որակավորման փուլերում: Նա արագորեն իմացավ հետևյալը. Հաջորդ փուլին հասնելու համար հարկավոր է լինել լավագույն հնգյակում: Եվ դրա համար անհրաժեշտ է հաղթել ընդամենը մի քանի խաղ և ոչ մի պարտություն չկրել:

Թերությունների շտկում

Պետրոսյանին դա հաջողվեց, նա ինչպես ոչ ոք գիտեր, թե ինչպես կարելի է «մարել» թշնամու նախաձեռնությունը և պահել դիրքը: Թերևս նրա կայունության պատճառով նրան տրվեց մականուն, որը նրան մնաց մինչև իր կարիերայի ավարտը. Երկաթե Տիգրան.

Այս խաղաոճը նրան ապահովեց բարձր տեղեր մրցաշարերում և որակավորման փուլերում, բայց դա բավարար չէր հավակնորդների մրցաշարի եզրափակիչ փուլում, քանի որ այստեղ միայն 1-ին տեղն էր իրավունք ստանում ձեռնոց նետել աշխարհի չեմպիոնին:

1959-ին երկրի առաջնությունն անցկացվեց իր հայրենի քաղաքում Թիֆլիսում: Երկրակիցները մեծ հույսեր ունեին, և նա զգում էր մեծ պատասխանատվություն: Այս առաջնությունը շատ դժվար էր ընթանում Տիգրանի համար. Մրցաշարի ընթացքում նա հիվանդացավ և կարող էր նույնիսկ դուրս մնալ մրցաշարից: Բայց Պետրոսյանը ցույց տվեց չեմպիոնական ոգի և վերցրեց «ոսկին»:

Այս հաջողությունը ոգեշնչեց Տիգրանին, նա հավատաց, որ կարող է պայքարել տիտղոսի համար: Միխայիլ Բոտվիննիկի դեմ պայքարելու իրավունքի հաջորդ ընտրական փուլը տեղի է ունեցել Կյուրասաո քաղաքում 1962 թվականին:

Աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյան

Հավակնորդների թվում էին աշխարհի ուժեղագույն շախմատիստները Կերեսը, Ֆիշերը, Տալը, Կորչնոյին, Գելերը: Այս կոշտ պայքարում Տիգրան Պետրոսյանը դառնում է առաջինը:

Եվ այժմ նա  իրավունք ստացավ պայքարել երկար տարիների չեմպիոն Միխաիլ Բոտվիննիկի հետ: Պետրոսյանը պարտվեց հանդիպման առաջին խաղը, բայց նա մինչ այդ էլ շատ անգամ էր առաջին տուրում պարտություն կրած եղել: Պայքարը շատ համառ էր:

Վերջում երիտասարդությունը հաղթեց: Բոտվիննիկը չկարողացավ շրջանցել երկաթե Տիգրանի պաշտպանությունը:

Հանդիպումն ավարտվեց + 5-2 = 15 հաշվով՝ հօգուտ հայի: Տիգրանը դարձավ աշխարհի 9-րդ չեմպիոն:

Նա շախմատի թագը պահեց 6 տարի: 1966-ին Բորիս Սպասկիի հետ դժվարին խաղում Պետրոսյանը պաշտպանեց իր տիտղոսը:

Երկրորդ փորձի ժամանակ՝ 1969-ին, Սպասկին հաջողության հասավ:

Հետագա կյանքը

Տիտղոսը անցավ մեկ այլին, բայց կյանքը շարունակվում էր: Պետրոսյանը շարունակում էր վստահորեն խաղալ մրցաշարերում: 1975-ին 4-րդ անգամ նա նվաճեց «ոսկին» ազգային առաջնությունում:

Ապագայում նա սկսեց աստիճանաբար զիջել դիրքերը, դրա պատճառը ոչ միայն տարիքն էր, այլև լուրջ հիվանդությունը: Տիգրան Վարդանովիչը վախճանվեց 1984 թվականին՝ 55 տարեկան հասակում: