Արեն Մնացականյան

1.Բարդ նախադասությունները կետադրի՛ր:

Երբ քարը կայծ տվեց, և կայծից վառոդը բռնկվեց, ձորերը դղրդացին ահավոր արձագանքից: Երբ ծանոթ արտին հասավ, հենվեց հրացանին ու միտք արավ: Քաղցած աղվեսը փչակում հաց ու միս գտավ, որ հովիվներն էին թողել: Ալքիոնեն մի թռչնիկ է, որ մենակություն է սիրում և ապրում է ծովափին: Մի շուն, որ ձու կուլ տալու սովորություն ուներ, մի անգամ ձվի փոխարեն խխունջ կուլ տվեց: Արծիվը ցած սուրաց ու բռնեց այն աքաղաղին, որն ընկերոջը հաղթել ու ձայնը գլուխը գցած պարծենում էր: Գայլը մի անգամ որոշեց փոխել իր տեսքը, որովհետև այդպես ավելի շատ որս անելու հույս ուներ: Պատմության մեջ հայտնի են դեպքեր, երբ դատարանը հեղինակին ստիպել է ուտել իր գրած գիրքը: Քանի որ գրքի բովանդակությունը թունավոր է, թող հեղինակն ինքը թունավորվի դրանով: Մի անգամ երեկոյան, երբ մի քանի ժամ շարունակ երկնքում փայլեց թռչող անորոշ մի առարկա, Տոկիոյում մի անգամ մեծ իրարանցում սկսվեց: Նյու Յորքում պատրաստել են շատ փոքր մի սարք, որը քննելով և ձայնի դողը որսալով՝ բռնում է սուտը: Այնքան հզոր է մոծակը, որ նույնիսկ փիղն է վախենում նրանից: Մոլորված մարդը հանկարծ լսեց հեռվում մի կկու է կանչում, ու գլխի ընկավ ուր պիտի գնա: Մի անգամ առյուծն ուզում էր ցուլին ուտել, բայց նրա եղջյուրներից վախենում էր:

2.Տրված նախադասություններն ընդարձակի՛ր՝ բոլոր անդամներին ավելացնելով լրացումներ: Օրինակ` Ընկերոջը չէր պատմել:- Մտերիմ ընկերոջը ոչինչ չէր պատմել:

Աղավնին հավատարիմ է:-Իմ սիրելի աղավնին շատ հավաատարիմ է:

Հնդիկներն են կառուցել քաղաքը:-Իմ մտերիմ Հնդիկ ընկերներն են կառուցել քաղաքը:

Գիտնականը փորձում էր հասկանալ:-Խելացի և հզոր գիտնականը փորձում էր հասկանալ:

Ավտոբուսը լիքն էր ուղևորներով:-Վիթխարի և գերարագ ավտոբուսը լիքն էր ուղևորներով:

Քարանձավի մուտքը փակ էր:-Սանտիագո կղզու քարանձավի մուտք փակ էր:

Ես Արեն Մնացականյանն եմ, սովորում եմ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրում 7.5 Դասարանում: Ընտրությունս-Ֆուտբոլ (ոչ խաղալու նպատակով) Ֆիզկուլտ-Վոլեյբոլ:

Մայրիկ, ես քեզ շատ եմ սիրում, շնորհավորում եմ Մարտի 8-տ մաղթում եմ քեզ ամենալավ բաները այս աշհարի: Այս տարի ես քեզ նվիրել եմ շատ ծաղիկներ, նաև յասաման, որը շատ գեղեցիկ էր: Ես ու իմ ընկերները գնացել էինք խանութ և Րաֆֆին առաջարկեց, գնել ծաղիկներ մեր մայրիկների համար, և մենք իհարկե գնեցինք և իմ գնածը նվիրեցի քեզ հետո երբ գալիս էինք հետ գնացինք Կայսեր խանութ, և գնեցինք բոլոր մայրիկների համար տորթեր:

Թողած Կարսում, գետի ափին, տունս՝ շինված անտաշ քարով,
Կարսը թողած, Կարսի այգին ու հայրենի երկինքը մով
Եվ Կարինե Քոթանճյանին անգամ չասած մնաս բարով―
Անց եմ կենում հիմա օտար քաղաքների ճանապարհով:

Անց եմ կենում, շուրջս-մարդիկ, շուրջս դեմքեր հազա՜ր-հազա՜ր.
Շուրջս աշխարհն է աղմկում, մարդկային կյանքն անհավասար.
Եվ ո՞վ կասի՝ ինչո՞ւ ես դու, և ով կասի, թե ո՞ւր հասար,―
Դեմքերը, ախ, բութ են այնպես՝ կարծես շինված են տապարով:

Գորշ, տաղտկալի ու խելագար երգ է կարծես այս կյանքը մի.
Ինչ-որ մեկի սրտում բացված- վերք է կարծես այս կյանքը մի.
Եվ ո՞ւմ համար- էլ ո՞ւմ համար կարոտակեզ երգե հիմի
Սիրտս՝ լցված տարիների սեղմ արճիճով ու կապարով:

Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…

Ու էլ ամե’ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ՝ ա’չքս հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում―
Ասե’ք նրան՝ Չարենցն ասավ- մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ…

Անծանոթ բառեր

մով-նուրբ

տապար-կացին

սեղմ-շատ խիտ

արճիճով-կապար

կապար-արճիճ

Չարենցը խոսում էր՝ իր անտաշ քարով շինած տան մասին, Կարսի այգիների, իր հայրենի մով երկինքի մասին և իհարկե Կարինե Քոթանճյանի ում նա սիրում էր, բայց նա լքում է նրանց: Անց է կենում և գնում է օտար քաղաքների ճանապարհներով, տեսնում է հազար-հազար տաղտկալի դեմքեր, որոնք կարծես թե կապարով են շինված: Ամեն մարդ ունի իրա ցավը՝ օրինակ մեկի սրտում վերք է բացված: Թող այդ աշխարհը ցնդի, խելագարվի, բայց նա կարողանա հասնել, իր նպատակին, իսկ ինքը իր հաշմանդամ և խելագար հալով կարողանա հասնել իր աստղային երազանքների հետևից և նրա սիրտը ամեն մեղքի համար ունի ներում, և ով, որ տեսնի Կարինե Քոթանճյանին Կարսի փողոցներում՝ ասե’ք նրան՝ Չարենցն ասավ- մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ…

Ածանցավոր բայերը չորս տեսակի են` սոսկածանցավոր, պատճառական, բազմապատկական և կրավորական:

Սոսկածանցներն են՝ ան, են, ն, չ` մեծ-ան-ալ, վախ-են-ալ, գտ-ն-ել, կոր-չ-ել և այլն:

Ուշադրություն

Պարզ և սոսկածանցավոր բայերից կազմվում են պատճառական, բազմապատկական և կրավորական բայեր:

Պատճառական ածանցներն են՝ ացն, եցն, ցն:

Պատճառական բայերը կազմվում են`

1. Ա  խոնարհման պարզ և ան սոսկածանցավոր բայերից` ացն ածանցով` խաղալ-խաղացնել, քարանալ-քարացնել:

2. Ե  խոնարհման պարզ և են սոսկածանցավոր բայերից` եցն ածանցով` քայլել-քայլեցնել, վախենալ-վախեցնել:

3.Ն, չ սոսկածանցավոր բայերից` ցն ածանցով` հասնել-հասցնել, փախչել-փախցնել:

Կան շատ բայեր, որոնցից ածանցներով պատճառական բայ չի կազմվում: Այսպիսի բայերի պատճառականը կազմվում է տալ բայի հարադրությամբ` բերել-բերել տալ, զարդարել-զարդարել տալ և այլն:

Ուշադրություն

Կան բայեր, որոնցում կա ցն տառակապակցությունը` հարցնել, լցնել,վերցնել, սակայն դրանք պատճառական բայեր չեն, քանի որ առանց ցն -ի ձևեր չունեն:

Բազմապատկական բայերը ցույց են տալիս գործողության կրկնություն:

Բազմապատկական ածանցներն են՝ ատ, ոտ, կոտ, տ` կտրել-կտրատել, խոցել-խոցոտել, թռչել-թռչկոտել, պատռել-պատռտել:

Ուշադրություն

Կան ոտ տառակապակցություն ունեցող բայեր, որոնք բազմապատկական չեն. Դրանք կազմված են ոտ ածանց ունեցող ածականներից` ժանգոտել, ալրոտել, և չունեն իրենց առանց ոտ ածանցի ձևերը:

Ածանցներով բազմապատկական բայեր կազմվում են շատ քիչ բայերից: Բազմապատկական բայեր են կազմվում նաև արմատի կրկնությամբ` վազել-վազվզել, քաշել-քաշքշել և այլն, դարձյալ ոչ բոլոր բայերից:

Ուշադրություն

Սակայն կան արմատի կրկնությամբ այլ բայեր ևս, որոնք բազմապատկական չեն: Սրանց տարբերությունն այն է, որ արմատի կրկնությամբ կազմված բազմապատկական բայերից հնարավոր է վերստանալ պարզը, ինչպես՝  դոփդոփել-դոփել, իսկ արմատի կրկնությամբ ոչ բազմապատկական բայերն ունեն միայն այդ մեկ ձևը: Այսպես՝ քայքայել բայը քայել ձև չունի:

Կազմությամբ կրավորական  կոչվում են այն բայերը, որոնց կազմում կա կրավորական ածանց:

Կրավորական ածանցն է վ -ն` գրել-գրվել, կառուցել-կառուցվել, հեռանալ-հեռացվել, կարդալ-կարդացվել:

Ամեն ածանցով հինգ բառ,

Սոսկածանցավոր- վախեցնել, մեծանալ, փոքրանալ, գտնել, փախչել:

Պատճառական- Ցնդել, խաղացնել, հասցնել, ուտեցնել, քայլեցնել:

Բազմապատկական-պատել, կտրատել, վախկոտ, պատռոտել:

Կրավորական- Վտանգ, կառուցվել, ցուցադրվել, պարտվել, հանձնվել:

Քիմիական միացությունների մոլեկուլները որոշակի հաջորդականությամբ միմյանց կապված ատոմների համախումբ են:Նյութերի քիմիական հատկությունները պայմանավորված են քիմիական կապերի տեսակով, կապ առաջացնող ատոմների բնույթով և մոլեկուլում դրանց փոխազդեցությամբ:Հին ժամանակներից սկսած՝ գիտնականները փորձում են պարզել, թե ինչպես են կառուցված նյութերը, ինչպե՞ս և ինչու՞ են ատոմները միանում, և ի՞նչ ուժեր են նրանց իրար մոտ պահում:
XX դարում ֆիզիկոսները պարզեցին, որ ատոմները կապվում են էլեկտրական լիցք ունեցող մասնիկներով` արտաքին էներգիական մակարդակի էլեկտրոններով, որոնք ձգվում են կապվող ատոմների դրական միջուկների կողմից: Հետևաբար, ատոմները կապող ուժերը էլեկտրական բնույթի են:
Ատոմների կապը մեկը մյուսի հետ անվանում են քիմիական կապ:
Քիմիական   կապը փոխազդեցություն է էլեկտրոնների և միջուկների միջև,որը հանգեցնում է մոլեկուլում ատոմների միացմանը:
Քիմիական կապն ատոմների փոխազդեցություն է, որն ուղեկցվում է էներգիայի անջատումով:
Այդ էներգիան կազմում է  40-ից մինչև 1000կՋ/մոլ: Էներգիայի այդպիսի լայն միջակայք հնարավոր է տարբեր փոխազդեցությունների պատճառով, որոնք ներկայումս հիմնականում դասակարգվում են որպես կովալենտային,իոնային և մետաղային կապեր:
Կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև:Իոնային կապ առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների ատոմների միջև:Մետաղական կապ առաջանում է մետաղական պարզ նյութերում և համաձուլվածքներում:
Քիմիական կապի տեսությունը քիմիայի կարևորագույն ուսմունքներից է, առանց որի հնարավոր չէ հասկանալ մոլեկուլների տարբեր կառուցվածքների և փոխազդունակության պատճառները։

Լրացուցիչ աշխատանք

Ի՞նչ է քիմիական կապը, և ի՞նչ բնույթ ունի:
Քիմիական միացությունների մոլեկուլները որոշակի հաջորդականությամբ միմյանց կապված ատոմների համախումբ են:Նյութերի քիմիական հատկությունները պայմանավորված են քիմիական կապերի տեսակով, կապ առաջացնող ատոմների բնույթով և մոլեկուլում դրանց փոխազդեցությամբ: Ո՞ր կապն է կոչվում կովալենտային կապը:
Կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև։ Ո՞ր կապն է իոնային կապը:
Իոնային կապը առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների միջև։ Ի՞նչ է կոչվում քիմիական կապ: Քիմիական կապն ատոմների փոխազդեցություն է, որն ուղեկցվում է էներգիայի անջատումով:

Урок 1

В преддверии Международного женского дня «Портрет идеальной женщины».

Работа с Альтернативным русскогоязычным сборником . Текст 12. стр 27

«Портрет идеальной женщины» формировался долгое время: он содержит в себе
совокупность качеств, которые часто ассоциируются с физической красотой, умом,
добротой и силой воли.
Красота считается частью идеальной женщины. Внешний вид играет большую роль в
обществе, и люди часто судят о других по внешности. Однако физическая красота не
должна быть единственным критерием определения идеальной женщины. Красота —
одностороннее явление, и то, что один человек считает красивым, может не быть тем же
для другого. Так что, красота — не единственный «козырь» идеальной женщины.
Интеллект — еще одно ключевое звено, которое часто ассоциируется с идеальной
женщиной. Женщины добились многого за последние сто лет։ они получили уважение,
которое так им не хватало. Идеальная женщина должна уметь принимать верные решения
и глубоко мыслить.
Доброта, забота, поддержка и понимание — немаловажные качества, которыми должна
владеть каждая женщина. Ведь именно таких женщин уважают, и именно такие женщины
относятся к другим с таким же уважением. Идеальная женщина готова помочь, чтобы
другие чувствовали себя комфортно и счастливо. Эти качества очень ценятся в обществе,
но и ими не нужно злоупотреблять. Идеальная женщина не должна быть удобной для всех,
не должна подстраиваться под всех: она должна знать себе цену.
Еще один важный критерий — преодолевать трудности. Идеальная женщина
жизнерадостна и уверена в себе.
Подытожим тем, что портрет идеальной женщины — это букет красоты, ума, доброты и
силы.

Вопросы для обсуждения։
 Какими качествами должна обладать идеальная женщина? Идеальная Женщина должна быть не только красивой, но и быть добрый, умный и быть сильной.
 Какая эпоха ,на ваш взгляд, сделала женщину независимой? Женщины добились многого за последние сто лет.
 Что больше всего делает женщину красивой, а что уродует ее? Красивая Женщина- Женщину больше всего делает красивой интеллект, доброта, готовность помочь всем, обязательно она должна бить культурным. Уродливая женщина- Уродливая Женщина, во первых она не красивая, злая, она не с кем не общается, она ведёт себя как мужчина.
 Какие роли на протяжении всей жизни женщина примеряет на себе? И какая из
этих ролей больше всего подходит ей? Самая главная роль для женщины это бить мамой, бить бабушкой, и себя не вести как мужчина.
 Найдите в интернете цитату о женщине, которая раскрывает ее внутренний мир
больше всего.

1.Красота женщины не в одежде, фигуре или прическе. Она в блеске глаз, ведь глаза — это ворота в сердце, где живет любовь. (Одри Хепберн)

2.Женщины умнее мужчин, потому что, зная меньше, понимают больше. (Джеймс Стивенс)

Задания для выполнения։

1. Подберите к слову женщина слова синонимы. 1.Дама,2.Богиня,3.Мадам, 4.Королева, 5.Красавица, 6.Жена, 7.Царица, 8.Леди.
2. Какими словами можно сегодня описать современных женщин? Добрая, храбрая, красивая, Умная.
3. Подберите два-три прилагательных к следующим словам։ мама-красивая мама, веселая мама, сестра-младшая сестра, добрая сестра, бабушка-старая бабушка, любимая бабушка,
   жена-счастливая жена, свекровь-злая свекровь, золовка-веселая золовка, теща- коварная теща, тетя-грустная тетя, соседка- Протестующая соседка, сумасшедшая соседка, подруга-яркая подруга.
4. Переведите на армянский язык слова — мама-մայրիկ, сестра-քույրիկ, бабушка-տատիկ, жена-կին, свекровь-սկեսուր,
   золовка-հարս, теща-զոքանչ, тетя-հորաքույր կամ մորաքույր, соседка-Հարևանուհի, сноха-քենի, невестка-հարս, подруга-ընկերուհի, родственница-զարմուհի.
5. Подберите антонимы к словам։ молодая-старая, прекрасная-ужасный, крохотная-большая, нетороплива-торопливо,
   грациозная-неуклюжий, смелая-трусливый.

1. Նախադասության մեջ շարադասության սխալ կա. ուղղի՛ր:

Որոշակիորեն արահետը ձգվեց բլուրն ի վեր, ու հասկացա, որ հասել ենք բլրի ստորոտին:-Արահետը որոշակիորեն ձգվեց բլուրն ի վեր, ու հասկացա, որ հասել ենք բլրի ստորոտին: Դանակով ծակծկող փշերն ու լիանաները կտրում ու ճամփա էր բացում ետևից եկողների համար:-Ծակծկող փշերն ու լիանաները դանակով կտրում ու ճամփա էր բացում ետևից եկողների համար: Նա աղմկոտ էր շնչում, բայց անաղմուկ ոտքերը դնում էր փափուկ խոտի վրա:-Նա աղմկոտ էր շնչում, բայց ոտքերը անաղմուկ էր դնում փափուկ խոտի վրա: Շատ հեշտ էր բարձրանում, կարծես հարթ քայլում էր ճանապարհով:-Շատ հեշտ էր բարձրանում, կարծես հարթ ճանապարհով էր քայլում: Շատ լավ խոտերի բույնը քողարկում էին-Շատ լավ քողարկում էին խոտերի բույն:

2. Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր:

Օրինակ` Վաղուց հերքված վարկածը- վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր: Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև-Անձրևը վտանգավոր Էր դառել ցանքերի համար: մառախուղով պատված լեռնագագաթներ-Լեռնագագաթները մառախուղով էին պատվել: ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը- Ջրվեժը նկարագրել էր ճամփորդհը: դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ-Մարդը, ով ընկել էր դժվար կացության մեջ: գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին-Չորքոտանին որը գիշերները այցելել էր մեր այգին: անտառից սկիզբ առած վտակ-Վտակը որը սկիզբ էր առել անտառից:

Работа с текстом. 

Грамматические задания:

Упражнение 1.

1. Он сидел за столом и . . . . (дремал — задремал) 2. Она разговаривала со мной и . . .
на компьютере. (печатала — напечатала) 3 . Она разговаривала со мной и . . . на компьютере текст. (печатала — напечатала) 4. Пока она разговаривала со мной, она . . . на компьютере какой-то текст. (печатала — напечатала) 5. Извини, я вчера . . . и . . . тебя! (горячился- погорячился) (обижал — обидел) 6. Ты не знаешь, где моя тетрадь? Я её . . . сюда.(клал — положил) 7. Спасибо, что ты меня . . . , уже давно пора вставать! (будил — разбудил) 8. Он вчера нас здорово . . . ! (веселил — развеселил) 9. Вчера ты очень . . . на меня? ( сердилась — рассердилась) 10. Ты со мной . . . ? (здоровался — поздоровался) 1 1. Он . . . в снег и лежит. (падал — упал) 12. Он . . . ручку на пол и не заметил. (ронял — уронил)13. Вечером он . . . деньги. (считал — сосчитал) 14. Свеча . . . на столе. (горела — сгорела)
Упражнение 2.  Выберите правильный вариант.

1. Вчера вечером он . . . падежи. (повторял — повторил) 2. Он не . . . от темы выступления. (отклонялся — отклонился) 3. Она . . . меня в аэропорту. (встречала — встретила)4. Её слова меня просто . . . . (изумляли — изумили) 5. Он . . . к новому сотруднику. (присматривался- присмотрелся) 6. Он легко . . . к новым условиям. (приспосабливался приспособился) 7. Зачем он . . . перед ней? (унижался — унизился) 8. Вы . . . участие в конференции? (подтверждали — подтвердили) 9. Этого я тебе не . . . . (разрешал — разрешил) 10. Отец . . . сына к порядку. (приучал — приучил) 1 1 . Он . . . план действий. (обдумывал- обдумал) 12. Он . . . ей в любви. (признавался — признался) 13. Вчера мы . . . об этом.(договаривались — договорились)