Արեն Մնացականյան

Դասարանում քննարկվող հարցեր․

1․Ի՞նչ է բնությունը։
Բնությունն այն է ինչ շրջապատում է մարդուն։

2․Ի՞նչ է բնության երևույթը։
Բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխություններն անվանում են բնության երևույթներ։

3․Ի՞նչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը։
«ֆիզիկա» բառն առաջացել է հունարեն «ֆյուզիս» բնություն բառից։

4․Ի՞նչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան։
Ֆիզիկան ուսումնասիրում է մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական, մագնիսական, լուսային երևույթները, որոնք կոչվում են ֆիզիկական երևույթներ։

5․Բերել ֆիզիկական երևույթների օրինակներ։
Ավտոմեքենայի շարժվելը, քարի ընկնելը, ջրի սառչելը, սառույցի հալվելու, ջրի գոլորշիանալը, կայծակը որոտը ֆիզիկական երևույթների օրինակներ են։

6․Թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները։

Ֆիզիկան ուսումնասիրում է մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական, մագնիսական, լուսային ատոմային և միջուկային երևույթները։

7․Ի՞նչ է ֆիզիկական մարմինը։Բերել օրինակներ։
Մեզ շրջապատող յուրաքանչյուր առարկա ընդունված է անվանել ֆիզիկական մարմին, կամ ուղակի մարմին։ Օրինակ՝ Բռնակը, կաթսան, ջրի կաթիլը Երկրի մթնոլորտը, քանոնը և այլն։

8․Ի՞նչ է նյութը։բերել օրիակներ։
Այն ինչից բաղկացած է ֆիզիկական մարմինը կոչվում է նյութ, օրինակ՝ երկաթ, պղինձ, փայտ, ջուր, օդ և այլն։

9․Ի՞նչ է մատերիան։
Այն ամենը ինչ գոյություն ունի տիեզերքում՝ անվանում են մատերիա։

10․Ո՞րն  է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը։

Ֆիզիկայի հիմնական խնդիրն է հասկանալ և բացատրել բնության օրենքները, տարբեր մարմինների և նյութերի հատկությունները, իրենց փոխազդեցությունը և օգտագործման հնարավորությունը:

Լրացուցիչ առաջադրանք․սովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից(7-րդ դասարան )էջ 5-ից մինչև էջ10։

Կարդալ,ծանոթանալ Է.Ղազարյանի դասագրքի(7-րդ դասարան )էջ8-ից մինչև էջ10 -ի թեմային, պատրաստել նյութ ձեր նախընտրած որևէ ֆիզիկոսի կյանքի և գործունեությունից հետաքրքիր փաստերով։Նյութը դրեք բլոգներում հղումը ուղարկեք ինձ `g.mkhitaryan@mskh.am 

20.09.23. Նախադասության բառերից որը հնարավոր է՝ փոխարինի՛ր հոմանիշներով:

Օրինակ՝

— Արքա-թագավոր՛, անկարելի է քո կամքը կատարել, մեկ այլ բան կարգադրի՛ր:

— Թագավո՛ր-արքա, անհնար է քո ցանկացածն անելը, մի ուրիշ բան պահանջի՛ր:

Թագավորի երեսը տեսնելու համար էր այդքան երկար ճամփան կտրել-անցել:

Երեխաներն իրենց համար պար էին գալիս, հետո շուռ գալիս, իրենք իրենց ծափ տալիս ու ուրախանում-զվարճանալ, աշխարհքով մեկ լինում:

Լուսանում է. սարի ետևից դուրս է գալիս արևը-արեգակը:

Մի գարնան իրիկուն-երեկո(մայրամուտ) դռանը նստած զրույց էինք անում:

— Թե ուզում եք, որ չմեռնեմ,- ասում է թագավորը-արքան,- գնացե՛ք ու անմահական ջուրը բերե՛ք, որ խմեմ-ըմպեմ ու վեր կենամ տեղիցս:

. Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր տրված հոմանիշներից մեկով:

ա) Խոցված, սրահարված, սվինահարված, նեղացած, վշտացած:

Վիրավորված–խոցված ընկավ ձիուց ու օգնություն կանչեց:

Ծաղրուծանակից վիրավորված–նեղացած հեռացավ ու որոշեց այդ մասին էլ ոչ մեկի հետ չխոսել:

բ) Տիրանալ, սեփականել, նվաճել, հրապուրել

Նրա անկեղծ ժպիտն ու համարձակ խոսքերը նրան գրավեցին–հրապուրեցին:

Որոշել էր անպայման գրավել–նվաճել այդ բերդը, որտեղ երկրի ողջ հարստությունն էին պահել:

գ) Բարձրացնել, վեր հանել, ոտքի հանել, հաստատել, կերտել, շինել, կառուցել, կասեցնել, դադարեցնել:

Այս պատվանդանի վրա հուշարձան են կանգնեցնելու-բարձրացնելու:

Էլեկտրական լարերի համար այստեղ մի սյուն են կանգնեցրել-կառուցել:

. Կետերի փոխարեն հերթով գրի՛ր տրված բառերը: Բացատրի՛ր ստացված նախադասությունների իմաստային տարբերությունները կամ նրբերանգները:

Հիվանդության պատճառով (շնորհիվ, պատճառով, պատրվակով) դասի չգնաց:

Տղան լավ էր զգում, որ կարողացավ ընկերներին պաշտպանել(պահպանել, պաշտպանել):

Ո՞վ քեզ դրդեց (մղեց, դրդեց) այդ արարքին:

լքեց (թողեց, լքեց) իր հոտն ու գնաց լույսի ուղղությամբ:

. Կետերի փոխարեն հերթով գրի՛ր տրված հոմանիշները: Բացատրի՛ր ստացված նախադասությունների իմաստային տարբերությունները կամ նրբերանգները:

Գնում էր կախարդական մատանին ..գողանալու (փախցնելու, գողանալու):

Այս ձողը ..ծռիր (ծռի՛ր, թեքի՛ր, խոնարհի՛ր):

…ցանկանում (ուզում, ցանկանում, տենչում, մաղթում) ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք:

Ինչ ուզում ես՝ ..գրիր(գրիր, շարադրիր, փորագրիր, գրի առ), ես կկարդամ:

. Տրված հոմանիշներով նախադասություններ կազմի՛ր:

ա) Երկարել, ձգվել: Նրա գեղեցիկ մազերը սկսել են երկարել:

բ) Աղքատ, խեղճ: Աֆրիկայի B776 թաղամասը խեղճ է և աղքատ:

գ) Գույն, երանգ: Ծովն ունի կապույտ և գեղեցիկ երանգ:

.Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի:

Իջնել-կռանալ–կքվել, սահմանել, հափշտակել, շռայլել-վատնել, թեքվել-ծռվել, կարգել, հոշոտել-բզկտել–ծվատել, վատնել, խլել, կքվել, քամուն տալ, բզկտել կորզել-գողանալ-խլել-շորթել, ծվատել, խոնարհվել, ծախսել-մսխել, պոկել, հաստատել, ճկվել, պատառոտել, հակվել-որոշել, շորթել, մսխել, գզգզել, որոշել, կռանալ, գողանալ, ծռվել:

Մարմին և նյութ

Մեզ շրջապատում են բազմատեսակ առարկաներ, որոնցից յուրաքանչուրն ունի իր անվանումը: Օրինակ` բաժակ, սեղան, համակարգիչ և այլն:Բոլոր առարկաներն ունեն ընդհանուր անվանում՝ ֆիզիկական  մարմին: Յուրաքանչուր ֆիզիկական մարմին ունի որոշակի ձև, զանգված ու ծավալ:  
Մարմինները լինում են կենդանի ու անկենդան: Կենդանի մարմինները միասին կազմում են կենդանի բնությունը, իսկ անկենդան մարմինները՝ անկենդան բնությունը:

Բոլոր առարկաները (ֆիզիկական մարմինները) կազմված են նյութերից:
Միևնույն նյութից կարելի է պատրաստել տարբեր առարկաներ: 
Օրինակ՝ ապակուց կարելի է պատրաստել ծաղկաման, քիմիական բաժակ, փորձանոթ:
Տարբեր նյութերից կարելի է պատրաստել միատեսակ առարկաներ:
Օրինակ՝ փորձանոթների կանգնակ կարելի է պատրաստել փայտից, պլաստմասսայից կամ երկաթից:
Նյութերը  բաժանվում են երկու խմբի՝ օրգանական և անօրգանական:    

Դասարական աշխատանք
Պատասխանել հարցերին

1. Ապակուց պատրաստված բաժակը նյու՞թ է , թե՞ մարմին:

Ապակուց պատրաստված բաժակը նյութ է:

Անվանե՛ք որևէ իր,որը կարելի է պատրաստել տարբեր նյութերից:

Քանոնը կարելի է պատրաստել պլասմասաից, երկաթից, փայտից և ապակուց։

1. Անվանե՛ք մի քանի առարկա ,որոնք կարելի է պատրաստել մեկ նյութից:

Փայտից կարելի է պատրաստել աթոռ, սեղան, դարակ, մատիտ, գրատախտակ և այլ բաներ։

Լինում է չի լինում մի մեծ նավ է լինում: Նավը բավականին հարմարավետ էր: Նավի մեջ կային մեծ սենյակներ, գրադարան, սպորտդահլիճ, լողավազաններ, խաղալու տեղեր և այլն:նավի անունն էր Տիտանիկ, բայց վատն այն էր, որ մարդիկ խանգարում էին կապիտանին՝ խոսելով: Այնքան էին խոսում, որ կապիտանը զայրանում էր և խառնվում իրար: Օրերից մի օր կապիտանը վատ է զգում իրեն՝ մարդկանց խոսալուց, և նավը խորտակվում է: Բոլոր մարդիկ խուճապի են մատնվում, բայց արդեն, ցավոք սրտի, նրանք չէին կարող փրկել նավը, և այդ պատճառով բոլորը մահանում են: Բայց կապիտանն ուներ մի զավակ, որը նույնպես ուզում էր դառնալ կապիտան: Իհարկե զավակը շատ էր նեղվում, որ իր հայրը մահացել է, բայց նա ասում էր.

-Ոչ մեկ չի կարող խանգարել ինձ, որպեսզի ես շարունակեմ իմ հոր գործը:

Անցնում է 16 տարի, և նա դառնում է կապիտան 26 տարեկանում: Նա հարստանում է և վարձում իր համար շինարարներ, որպեսզի կառուցեն մի մեծ նավ: Կապիտանը շատ է ուրախանում, որ տեսնում է իր նավը, և ամեն անգամ վարելուց նա զգուշացնում էր մարդկանց, որ ուղևորնե՜ր, ձեզ հետ կապիտանը չի խոսում։

Միանդամների գումարն անվանում են բազմանդամ: Այդ գումարի մեջ մասնակցող միանդամներն անվանում են բազմանդամի անդամներ:

Օրինակ՝

a²+2ab+b²-ն բազմանդամ է, որտեղ a², 2ab, b²-ն` նրա անդամները:

x-y³-ը  ևս բազմանդամ է, չնայած նրա գրառման մեջ մասնակցում է մինուս նշան: Դա պայմանավորված է նրանով, որ x-y³=x+(-y³):

Միանդամը ևս համարում են բազմանդամ:

0 թիվն անվանում են զրոյական բազմանդամ:

Առաջադրանքներ

1) Բերեք բազմանդամների օրինակներ և նշեք նրա բոլոր անդամները:

2) Կարելի՞ է արդյոք 2,5 թիվը համարել բազմանդամ:

Այո

3) Բազմանդամը գրեք միանդամների գումարի տեսքով

ա) a-b =a+(-b)               գ) 2a-3

բ) -xy-y³ =3+-3           դ) -2x²-0,5y:

4) Բազմանդա՞մ է, արդյոք, տրված արտահայտությունը.

ա) 2a-43-Այո

բ) 8,734- Այո

գ) ab-4-Այո

դ)  0-Այո

5)  Օգտագործելով «+»և «-» նշանները վերականգնել հավասարությունը

ա) 1*2*3*4*5*6*7*8*9=37

բ) 1*2*3*4*5*6*7*8*9=28:

6) Քանի՞ ազդանշան կարելի է հաղորդել, եթե էլեկտրական ցանցում կա տարբեր գույնի 2 էլեկտրական լամպ:

7) Պարզեցնել բազմանդամը՝

ա) 7a+2a+3a

բ) 3m-12m+2a

գ) 12a-b-3a-8b

դ) 1,1x-2,7y+0,5x+1,3y

8) Պարզեցնել բազմանդամը՝

ա) 2b-13y+b+5y-4b

բ) 15a-4x-6,6a+2,4x+5a

գ) 27a-3,1b+9a+3,8a+0,7b-a

դ) ba²-3a³+7aba+aaa

9) Միանդամները բերել կատարյալ տեսքի և հաշվել միանդամի աստիճանը

ա) (-2)b3

բ) 3a²a³8  

գ) px²(-1)p³x⁶դ) 19bb⁵0 :

ԱՐՏԱՇԵՍՅԱՆ ՎԵՐՋԻՆ ԳԱՀԱԿԱԼՆԵՐԸ

ԻՆՔՆԱՍՏՈՒԳՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ՝ ԱՇԽԱՐՀԱԿԱԼ ՏԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՐՏԱՇԵՍ ԱՌԱՋԻՆԻ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄՆԵՐԸ

ԱՐՏԱՇԵՍՅԱՆ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱԶՄԱՎՈՐՈՒՄԸ

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՅՈՑ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Ք.Ա. ԵՐՐՈՐԴ ԴԱՐՈՒՄ

ՀԱՅԿԱԶՈՒՆԻ ԵՐՎԱՆԴՈՒՆԻՆԵՐԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԸ

ՀԻՆ ԱՐԵՒԵԼՔԻ ԿՐՈՆՆԵՐ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԱՔԵՄԵՆՅԱՆ ՏԵՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱԶՄՈՒՄ

ՀԱՅԿԱԶՈՒՆԻ ԵՐՎԱՆԴՈՒՆԻՆԵՐԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

УРОК 36

УРОК 33

РУССКИЙ

УРОК 29

УРОК 28

УРОК 27

УРОК 26

УРОК 25

УРОК 24

УРОК 23

НОВЫЙ ЭЛЬФ ДЕДА МОРОЗА

1. Ի ՞նչ թթուներ կան բնության մեջ։

Կիտրոնաթթու, խնձորաթթու, քացախաթթու, կաթնաթթու:

2. Ի ՞նչ բաղադրությունունեն թթուները։

Ջրածին և թթվային մնացորդ:

1. Ջերմաչափների ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

Օպտիկական, հեղուկային, մեխանիկական, էլեկտրոնային, գազային:

1. Ի՞նչպես պետք է օգտվել բժշկական ջերմաչափից։

Մարդու մարմնի ջերմաստիճանը չափում են բժշկական ջերմաչափով: Ի տարբերություն սովորական ջերմաչափի` բժշկական ջերմաչափի խողովակի ստորին մասը նեղացված է, ինչի հետևանքով չափումից հետո ավելի ցածր ջերմաստիճան ունեցող միջավայր տեղափոխելիս ջերմաչափի ցուցմունքը չի փոխվում:

1. Ո՞ր մարմին է կոչվում հաստատուն մագնիս:

Պողպատը, կոբալտը, երկաթը և մի քանի այլ համաձուլվածքներ մագնիսական երկաթաքարի հետ շփվելիս ձեռք են բերում մագնիսական հատկություններ:

1. Մագնիսի ո՞ր մասերն են անվանում բևեռներ:

Մագնիսի այն մասերը, որտեղ մագնիսական ազդեցությունն առավել ուժեղ է, անվանում են մագնիսական բևեռներ:

1. Ի՞նչ է կողմնացույցը, և ինչո՞վ է պայմանավորված նրա աշխատանքը:

Մագնիսները, էլեկտրականացած մարմինների նման կարող են փոխազդել։ Դրանք փոխազդում են իրենց շուրջ գոյություն ունեցող մագնիսական դաշտերի միջոցով։ 

1. Ի՞նչ է բջիջը։

Բջիջը կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային տարրական միավորն է և օժտված է կենդանի օրգանիզմին բնորոշ հատկանիշներով:

1. Որո՞նք են արմատի գործառույթները:

Արմատներով բույսն ամրանում է հողին։Այն կազմված է գլխավոր,հավելյալ և կողքային արմատներից։

1. Ի՞նչ է շնչառությունը:

Կենդանի օրգանիզմների կարևոր հատկանիշներից է նյութափոխանակությունը: Կենդանի օրգանիզմների նյութափոխանակության կարևոր դրսևորում է գազափոխանակությունը:
Այն գազափոխանակությունը, երբ օրգանիզմը օդից կլանում է թթվածին և անջատում ածխաթթու գազ կոչվում է շնչառություն:

1. Շնչառական ի՞նչ օրգաններ գիտեք:

Խռիկներ, թոքեր, կենդանիների մաշկը, տրախեանները:

1. Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերը:

ա) Ջրային միջավայր-ջրիմուռներ և քիչ թվով բարձրա կարգ բույսեր, ձկներ, կետեր,
խեցգետիններ։

բ)Օդացամաքային միջավայր-բոլոր բարձրակարգ բույսերը, միջատները, սողունները, թռչունները, կաթնասունները։

գ)Հողային միջավայր-հատկապես նրա բերրի, հումուսով հարուստ մասում ապրում են բազմաթիվ մանր ջրիմուռներ, կան տարբեր բույսերի արմատներ, սերմեր և սպորներ։ Հողում ապրում են նաև տարբեր կենդանիներ` անձրևորդեր, տարբեր միջատներ և նրանց թրթուրները, բազմաթիվ մանրէներ և սնկեր։

դ)Օրգանիզմային միջավայր մակաբույծ բույսեր (գայլուկ), կենդանիներ (մակաբույծ որդեր, նախակենդանիներ), մանրէներ և սնկեր։

1. Ո՞րն է կոչվում օրգանիզմի բնակության վայր:

Կենսամիջավայրի այն որոշակի տարածքը, որտեղ բնակվում է այս կամ այն կենդանի օրգանիզմը, կոչվում է բնակության վայր։
Էկոլոգիական ի՞նչ գործոններ գիտեք:

92.Փակագծերում տրվածներից ընտրել այն բառը, որը փոխաբերական իմաստով կլրացնի տողասկզբի բառին։
1. առվակ (կարկաչուն, մոլորված, լայն)
2. ժայռ (բարձր, մտախոհ, ուղղաձիգ)
3. ծաղիկ (բուրավետ, դեղին, ժպտուն)
4. փողոց (ուրախ, ասֆալտապատ, լայն)
5. սենյակ (կահավորված, նորոգված, հյուրընկալ)
6. հուշարձան (քարե, նախշազարդ, հպարտ)
7. բերդ (կիսավեր, ալևոր, հինավուրց)
8. ցայտաղբյուր (գեղեցիկ, քանդակազարդ, զվարթ)
9. ամպ (ճերմակ, թավահոնք, անձրևաբեր)
10. գիրք (կաշեպատ, մաշված, իմաստուն)

93.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:

Հսկայական-վիթխարի

ողորկ-հարթ

դյութիչ-հուզիչ-հմայիչ

ստերջ-անպտուղ

դրվատել-գովել

խոնավ-տամուկ