Արեն Մնացականյան

1.Նախադասությունն ընդարձակի՛ր՝ ավելացնելով բառեր կամ բառակապակցություններ, որոնք ցույց տան, թե ո՞ւմ կամ ինչի՞ն է պատկանում (վերաբերում) ենթական:

Օրինակ` Դուռը փոքիկ աղջիկը բացեց:- Դուռը նրա փոքրիկ աղջիկը բացեց:

Պատճառը շատ խորն է թաքնված-Եղբորս ցավոտ պատճառը շատ խորն է թաքնված: Անշարժ անիվի ճաղերը կարելի է հաշվել-Նրա անշարժ ու հսկա անիվի ճաղերը կարելի է հաշվել: Աչքից ոչինչ չի վրիպում-Խելացի մարդու աչքից, գրեթե ոչինչ չի վրիպում: Որդին դեռ փոքր է-Իմ ընկերոջ որդին դեռ շատ փոքր է: Ո՞ր մասում է ավելի հարմար-Այս մեծ սենյակի, ո՞ր մասում է ավելի հարմար:

2.Տեքստը փոխադրի՛ր` ուղղակի խոսքեր ավելացնելով: Անցյալ դարի վերջին վիեննացի աստղագետ Պալիսը հայտնաբերեց նոր աստղակերպ: Գիտնականն աստղագիտական հզոր գործիքներ ձեռք բերելու միջոցներ չուներ: Նա հայտարարեց, որ վաճառում է նոր երկնային մարմնին անուն տալու իրավունքը: Իսկույն հայտնվեց գնորդը: Դա բարոն Ալբերտ ֆոն Ռոտշիլդն էր: Միլիոնատիրոջ ցանկությամբ աստղակերպն անվանվեց նրա կնոջ՝ Բետինայի անունով:

Անցյալ դարի վերջին վիեննացի աստղագետ Պալիսը ասաց.

– Ես հայտնաբերել եմ նոր աստղակերպ, բայց աստղագիտական հզոր գործիքներ ձեռք բերելու միջոց չունեմ:

Նա հայտարարեց.

– Վաճառվում է նոր երկնային մարմնին անուն տալու իրավունք:

Իսկույն հայտնվեց գնորդը: Դա պարոն Ալբերտ ֆոն Ռոտշիլդն էր: Միլիոնատերը ասաց.

– Ես ցանկանում եմ աստղակերպն անվանել իմ կնոջ՝ Բետինայի անունով:

3.Տեքստը վերականգնի՛ր պարբերությունների հաջորդականությունը փոխելով: Փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է պարբերությունը (պար-հին հայերեն՝ բոլորում, պարբերություն –հին հայ.՝ շրջան): Փոխանակությունը պարզեցնելու համար մարդիկ փորձում էին իբրև փոխանակման միջոց ծառայող ամենահարմար առարկան գտնել: Անասունը, մթերքն ու մորթեղենը, որպես փող, հարմար չէին, որովհետև խնամք էին պահանջում ու շուտ էին փչանում: Մարդիկ աստիճանաբար հասկացել էին, որ փողը ոչ թե ժամանակավոր, այլ մշտական ու հաստատուն պիտի լիներ: Նաև դիմացկուն լիներ, որ ձեռքից ձեռք անցնելիս շուտ չփչանար: Թեթև լիներ, որ կրելը հեշտ լիներ: Իսկ արժեքը և´ եզան ու տան, և՛ նավի ու հողակտորի, և՛ ցանկացած այլ առարկայի արժեքի հետ պիտի համեմատվեր: Ու պիտի բաժանվեր մանր մասերի, որ մանր առարկաների գնումներ էլ կատարվեին: Բայց փոխանակություն կատարելը բարդ էր, քանի որ իրերն ու մթերքները տարբեր արժեքներ ունեին: Արժեքը կախված էր նրանից, թե ինչքա՛ն աշխատանք էր ծախսվել այս կամ այն առարկան կամ մթերքը ստանալու համար, կամ դրանք ձեռք բերելու համար ի՛նչ դժվարություններ ու վտանգներ էին հաղթահարվել: Մեկ ոչխարի դիմաց, օրինակ, կարելի էր երկու կացին կամ չորս սափոր կամ էլ մեկ անդրավարտիք ստանալ, իսկ հովազի ժանիքներից ու ճիրաններից պատրաստված ապարանջանի փոխարեն՝ նավակ կամ մի զույգ եզ: Հազարամյակներ առաջ մարդիկ չգիտեին, թե ի՛նչ է փողը, պարզապես զանազան առարկաներ էին փոխանակում միմյանց հետ: Բրուտները խեցե ամաններ ու սափորներ էին տալիս, դարբինները՝ դանակներ, կացիններ ու նետերի ծայրապանակներ, երկրագործները՝ հացահատիկ, յուղ, գինի, անասնապահները՝ միս, բուրդ, կաշի, հաղթանակած մարտիկներն էլ՝ իրենց գերիները: Դրա հետ նոր պահանջ ծագեց: Հարկավոր էր, որ ամենամանր մասերի բաժանելու ժամանակ էլ փողի ընդհանուր արժեքը չփոքրանար: Օրինակ, եթե մորթին բաժանեին մանր կտորների, կտրոներից ամեն մեկի արժեքն էլ զրո կլիներ, միաժամանակ բոլորինն էլ: Բոլորը, այդ պահանջներին քիչ թե շատ համապատասխանող առաջին փողերից էին խեցիները:

1-ին Փոխանակությունը պարզեցնելու համար մարդիկ փորձում էին իբրև փոխանակման միջոցծառայող ամենահարմար առարկան գտնել: Անասունը, մթերքն ու մորթեղենը, որպես փող, հարմար չէին, որովհետև խնամք էին պահանջում ու շուտ էին փչանում: Մարդիկ աստիճանաբար հասկացել էին, որ փողը ոչ թե ժամանակավոր, այլ մշտական ու հաստատուն պիտի լիներ: Նաև դիմացկուն լիներ,  որ ձեռքից ձեռք  անցնելիս  շուտ  չփչանար:  Թեթև լիներ, որ կրելը հեշտ լիներ: Իսկ արժեքը և´ եզան  ու տան,  և՛ նավի ու  հողակտորի,  և՛ ցանկացած այլ առարկայի արժեքի հետ  պիտի համեմատվեր:  Ու պիտի բաժանվեր  մանր մասերի, որ մանր առարկաների գնումներ էլ կատարվեին:

2-րդ Բայց փոխանակություն կատարելը բարդ էր, քանի որ իրերն ու մթերքները տարբեր արժեքներ ունեին: Արժեքը կախված էր նրանից, թե ինչքա՛ն աշխատանք  էր ծախսվել  այս կամ  այն առարկան կամ  մթերքը ստանալու համար,  կամ դրանք ձեռք բերելու  համար ի՛նչ դժվարություններ ու վտանգներ էին հաղթահարվել: Մեկ ոչխարի  դիմաց, օրինակ, կարելի էր երկու կացին կամ չորս  սափոր կամ էլ  մեկ անդրավարտիք  ստանալ, իսկ հովազի ժանիքներից ու ճիրաններից պատրաստված ապարանջանի  փոխարեն՝ նավակ կամ մի զույգ եզ:

3-րդ Հազարամյակներ առաջ մարդիկ չգիտեին, թե ի՛նչ է փողը, պարզապես զանազան առարկաներ էին փոխանակում միմյանց հետ:  Բրուտները խեցե ամաններ ու սափորներ էին տալիս, դարբինները՝  դանակներ,  կացիններ ու  նետերի ծայրապանակներ,  երկրագործները՝հացահատիկ,  յուղ,  գինի, անասնապահները՝ միս, բուրդ, կաշի, հաղթանակած մարտիկներն էլ՝ իրենց գերիները: 

4-րդ Դրա հետ նոր պահանջ ծագեց:  Հարկավոր էր, որ ամենամանր  մասերի բաժանելու ժամանակ էլ փողի ընդհանուր արժեքը չփոքրանար:  Օրինակ, եթե մորթին բաժանեին մանր կտորների, կտրոներից ամեն մեկի արժեքն էլ զրո կլիներ, միաժամանակ բոլորինն էլ: Բոլորը, այդպահանջներին քիչ թե շատ համապատասխանող առաջին փողերից էին խեցիները:

4.Հետևություններից ո՞րն է (որո՞նք են) համապատասխանում տեքստին: Ընտրությունդ հիմնավորի՛ր: Կարող ես նաև այլ հետևություն անել:

Արագիլին հարցրին. — իմաստո՛ւն հավք, ինչո՞ւ ես անվերջ մի ոտքի վրա կանգնում: Պատասխանեց. Որպեսզի գոնե մի քիչ թեթևացնեմ աշխարհի բեռը: Հետևություն ա) Մարդիկ մեծամիտ են ու շատ կարևորում են իրենց: Նրանց թվում է, թե իրենք են տանում աշխարհի հոգսը, և իրենցից է կախված, թե աշխարհն ինչպե՛ս է ապրում: բ) Կա մարդ, որ այնքան բարի է, աշխարհի ու մարդկանց նեղություն չտալու համար պատրաստ է «մեկ ոտքի վրա» ապրելու: Իր կյանքը կդժվարացնի, միայն թե ուրիշների համար հեշտ լինի: գ) Ծույլ մարդիկ, իրենց բան ու գործը թողած, ամբողջ օրը կարծես աշխարհի հոգսն են հոգում: դ)Կան պարծենկոտ մարդիկ, որոնք իրենց ամենասովորական արարքները շատ են կարևորում ու դրանք վեհ գաղափարներով բացատրում: ե) Բոլոր մարդիկ պիտի մեկ ոտք ունենան, որ երկրի բեռը թեթև լինի: զ) Մարդիկ պետք է հարգեն դիմացինների սովորությունները և դրանց վերաբերող ավելորդ հարցեր չտան, թե չէ երբեմն շատ անհեթեթ պատասխաններ կլսեն: Ամեն ինչ չէ, որ բացատրելի է: է) Մարդիկ այնքան եսասեր ու շահամոլ են, որ երբեք, մի թռչունի չափ անգամ չեն մտածի իրենց երկրի մասին:

1.Նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ տարբեր իմաստներ ունենան:

Անգղերի կռնչոցից վախեցած ձիերը խլշեցին ականջները: Ժայռի կատարին բազմած, արծիվն ակնդետ նայում էր երկնի լազուրին: Այս անգամ ուրիշ կաս-կարմիր փողկապով էր, նոր ածիլված դեմքով, անսովոր առույգ ու կենսուրախ: Տիկին Նվարդը գլխին մի խայտաբղետ, մեծ գլխարկ, ուրախ- ուրախ անցնում էր: Օրիորդը գլուխը կախեց, մտածության մեջ ընկավ. Սամվելը՝ նրա սիրելին, փորձանքին էր ընդառաջ գնում: Մանուկները գնում էին ծանոթ արահետով, որ տանում էր դեպի բուրգի քարանձավները` սիրելի և երկյուղալի վայրեր:

2.Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասություններն ուղղի՛ր:

Հավանաբար հաջողությամբ կպսակվի նախարարի այս նոր ձեռնարկը երևի: Սրա հիման վրա կլինի հիմքը: Մի հատ լուրջ հակաճառություն ունեմ: Պատմությունս վերաբերում է հենց քո ընկերոջը մասին: Ի՞նչ բան է հրաբուխը: Ի՞նչ բան են մթնոլորտային ճակատները: Հեռախոսը դա շքեղություն չէ: Նա պատերազմից հետո այդ կողմերը եկող առաջին և միակ մարդն էր: Դու անպայման մեծ հաջողության կհասնես երևի:

3.Նախադասության մեջ ձևով կամ իմաստով սխալ գործածված բառերն ուղղի՛ր:

Թռչունները կարողանում են չվել ինչպես երամներով, այնպես էլ առանձին անհատներով: Դուք չափազանցացնում եք վտանգը: Խոսքը նրա մասին է: Հաճելի տեսք-տպավորություն չի թողնում: Բանն ինչո՞ւմն է,- հարցրեց ոստիկանը: Գործը-խոսքը նրանում է, որ բոլորը մոռացել են ուխտի մասի:

4.Նախադասության մեջ շարադասության սխալ կա. ուղղի՛ր: Որոշակիորեն արահետը ձգվեց բլուրն ի վեր, ու հասկացա, որ հասել ենք բլրի ստորոտին:-Արահետը որոշակիորեն ձգվեց բլուրն ի վեր, ու հասկացա, որ հասել ենք բլրի ստորոտին: Դանակով ծակծկող փշերն ու լիանաները կտրում ու ճամփա էր բացում ետևից եկողների համար:-Ծակծկող փշերն ու լիանաները դանակով կտրում ու ճամփա էր բացում ետևից եկողների համար: Նա աղմկոտ էր շնչում, բայց անաղմուկ ոտքերը դնում էր փափուկ խոտի վրա:-Նա շնչում էր աղմկոտ, բայց ոտքերը անաղմուկ դնում էր փափուկ խոտի վրա: Շատ հեշտ էր բարձրանում, կարծես հարթ քայլում էր ճանապարհով:-Շատ հեշտ էր բարձրանում, կարծես հարթ ճանապարհով էր քայլում: Շատ լավ խոտերի բույնը քողարկում էին:-Խոտերը շատ լավ էին քողարկում բույնը:

5.Տեքստը կարդա՛ և քարի վրա պայմանագիր ստորագրելու արարողությունն այնպես նկարագրի՛ր, որ հավաստի հնչի (փորձի՛ր պահպանել պատմական կոլորիտը, արարողության հանդիսությունը , մասնակիցների հագուստ-կապուստը, զենք ու զրահը և այլն): Ժնևում, ՄԱԿ-ի թանգարանում, ի թիվս բազմաթիվ այլ ցուցանմուշների, աշխարհում առաջին խաղաղ դաշնագիրն է պահվում: Այդ եզակի «փաստաթուղթը» մեր թվարկությունից առաջ 1290 թվականին է կազմվել, «ստորագրել են» եգիպտական փարավոնը և խեթերի թագավորը: Դաշնագիրը քարի վրա է փորագրված և տեքստի տակ ստորագրության փոխարեն երկու տիրակալների անձնական խորհրդանիշներն են քանդակված:-Ժնևում, ՄԱԿ-ի թանգարանում, ի թիվս բազմաթիվ այլ ցուցանմուշների, աշխարհի առաջին խաղաղ դաշնագիրն է պահվում, որը կնքվել է մ.թ.ա 1290 թվականին՝ եգիպտական փարավոնի և խեթերի թագավորի միջև, եգիպտական բուրգերից ոչ հեռու: Այդ օրը շատ շոգ էր, արևը այրում էր հավաքվել էին շատ մարդիկ, այլ թագավորություններից ժամանել էին ուրիշ թագավորներ, թագուհիներ: Եգիպտական փարավոնը և խեթերի թագավորը՝ իմանալով, որ պետք է դաշինք կնքեն նրանք պատրաստել էին մի քար՝ որպիսզի ստորագրեին այդ քարի վրա: Եվ, երբ ամբոխը տեսավ կառքերը, որոնցից մեկի մեջ փարավոնն էր, մյուսի մեջ խեթերի թագավորը, նրանք հռճվեցին, որովհետև շատ էին սպասում նրանց: Եվ, երբ եկավ ժամանակը, նրանք ձեռք-ձեռքի տվեցին և ստորագրեցին:

Неочевидные факты о планете Земля

Сегодня человек активно ищет другие миры. Но всё ли мы знаем о планете, на которой живем? Например, известно ли вам, что Земля – это не шар? Или что вокруг планеты вращается не одна, а две луны? И что камни умеют ходить, и никто не знает, почему?

1. Земля — третья планета от Солнца и единственная в Солнечной системе имеет кислородную атмосферу, океаны с жидкой водой и биологическую жизнь. Всего в Солнечной системе насчитывается четыре землеподобных планеты — помимо Земли это Меркурий, Венера и Марс. На поверхности каждой из них есть скалы.

2. Земля — это не шар! Точнее, не идеальный шар. Из-за суточного вращения она сплюснута с полюсов, поэтому в геодезии и космонавтике нашу планету называют не шаром, а эллипсоидом или геоидом — так точнее.

3.Вам кажется, что вы стоите на месте — но на самом деле вы вращаетесь в космическом пространстве со скоростью в 1609 км/ч. Максимально быстро движутся люди, живущие на экваторе, тогда как полярники на обоих полюсах практически стоят на месте.

4.А вокруг Солнца Земля вращается ещё быстрее – со скоростью в 107 826 км/ч.

5.Возраст Земли — 4,54 млрд лет. Ученые установили возраст нашей планеты путем датировки самых старых скальных пород и метеоритов, упавших на Землю ещё тогда, когда Солнечная система только формировалась.

6.На Луне тоже бывают землетрясения (точнее, «лунотрясения») — просто не так часто, как на Земле, не так интенсивно, и увидеть их невооруженным взглядом нельзя. Они происходят на больших глубинах из-за того, что расстояние между нашей планетой и её спутницей всё время меняются.

7.Раз уж мы заговорили о землетрясениях… Самая сильная «дрожь Земли» за всю историю наблюдений — магнитуда 9,5 балла по шкале Рихтера — произошла 22 мая 1960 года в Чили.

8.Самое жаркое место на Земле находится в городе Эль-Азилия (Ливия). 13 сентября 1922 года там была зарегистрирована температура в 57,8 градуса Цельсия!

Реклама

9. Самая низкая температура из когда-либо отмеченных на Земле — минус 89,2 градуса Цельсия. 21 июля 1983 года её зафиксировали советские ученые с научной станции «Восток» в Антарктиде.

10.Ледяная шапка Антарктиды хранит в себе 70% пресной воды Земли и до 90% её льдов

11.Камни умеют ходить — как минимум, по высохшему дну озера Рейстрек-Плайя, что в национальном парке Долина Смерти (Калифорния, США). Один раз в два-три года камни, весящие до нескольких сотен килограммов, приходят в движение и перемещаются на десятки метров, иногда меняя направление.

Точная причина этого геологического феномена пока неизвестна. Одна из наиболее вероятных гипотез предполагает, что камни приводятся в движение плавающим льдом, возникающим после замерзания в предшествующие морозные ночи.

12. Самая большая живая структура на Земле — коралловые рифы. Некоторые кораллы заметны заже из космоса.

13. На Земле есть взрывающиеся озера. В Камеруне и на границе между Руандой и Демократической республикой Конго находятся три кратерных «озера смерти»: Ньос, Манун и Киву. Все они находятся рядом с вулканической магмой, которая непрерывно выделяет в воду диоксид углерода (углекислый газ). Если в результате взрыва выделяется слишком много газа, происходит лимнологическая катастрофа, находящиеся рядом с озером люди погибают от удушья.

14.Такое уже случалось на озере Манун в августе 1984 года (37 погибших) и на озере Ньос в августе 1986 года (погибло всё живое на расстоянии в 27 км, в том числе более 1 700 человек). Но есть и плюсы — например, в 1948 году возле озера Киву произошло извержение вулкана. Водоем закипел, и плававшая в нем рыба сварилась, чему очень обрадовались местные жители. А возле озера Ньос имеются многочисленные источники минеральной воды.

15.Одна-единственная молния разогревает воздух до температуры в 30 000 градусов по Целью. В результате воздух взрывается, появляется ударная волна, а с ней и звук, который мы знаем как удар грома.

16.Океаны покрывают 70% Земли. Человек исследовал только 5%, т.е. 95 процентов водной глади нашей планеты никто и никогда не видел.

17.

Расстояние от Земли до солнца — 150 000 000 километров. В результате солнечный свет добирается до нашей планеты не сразу, а за 8 минут и 19 секунд.

18. Тихий океан — самый большой на Земле. Он покрывает территорию в 155 млн квадратных километров и содержит более половины всей открытой воды на планете. Тихий океан велик настолько, что мог бы вместить в себя все континенты Земли.

19.Самое сухое место в мире — пустыня Атакама на территории Чили и Перу. В её центральной части есть места, где дождя не было никогда за всю историю наблюдений.

20.С каждым годом растет уверенность в том, что во Вселенной есть планеты, похожие на Землю. В феврале 2017 года NASA сообщила об обнаружении в созвездии Водолея трех планет земного типа, на которых, скорее всего, есть вода.

Задания для выполнения

1.Расставляем знаки препинания. Выделите грамматические основы.

1. Люблю Отчизну я, но странною любовью! грамматические основы– я-подлежащее,люблю-сказуемое. (М.Ю. Лермонтов)
2. Павел Петрович Кирсанов воспитывался сперва дома, так же как и младший брат его Николай, потом в пажеском корпусе. (И.С. Тургенев) грамматические основы подлежащее- Павел Петрович Кирсанов. сказуемое-воспитывался.
3. Николай Петрович быстро обернулся, и подойдя к человеку высокого роста, в длинном балахоне с кистями, только что вылезшему из тарантаса, крепко стиснул его обнажённую красную руку. (И.С. Тургенев) грамматические основы. подлежащее-Николай Петрович, сказуемое-обернулся.
4. И какой же! русский не любит быстрой езды? грамматические основы. подлежащее-русский, сказуемое-не любит.(Н.В. Гоголь)
5. Внимать вам долго понимать душой всё ваше совершенство, пред вами в муках замирать, бледнеть и гаснуть, вот блаженство! грамматические основы подлежащее-совершенство, сказуемое-понимать, бледнеть, гаснуть. (А.С. Пушкин)
6. Ровно передвигая ноги в столбчатых панталонах, он прошагал между стеной и столом, почти дошёл до койки, но, несмотря на свою сановитую плотность, преспокойно исчез, растворившись в воздухе. грамматические основы подлежащее-он, сказуемое-передвигая, прошагал, дошёл, исчез, растворившись. (В.В.Набоков) 
7. Ты добр, умён, нежен, благороден, и… гибнешь! грамматические основы подлежащее– ты, сказуемое-гибнешь. (И.А. Гончаров)
8. Друг, нельзя ли для прогулок подальше выбрать закоулок? грамматические основы подлежащее-нету, сказуемое-выбрать. (А.С. Грибоедов)
9. Не губи ты нашу душу, выплесни ты нас на сушу! грамматические основы подлежащее-ты,ты, сказуемое-не губи, выплесни. (А.С. Пушкин)
10. Слегка шумя своею белою, бальною робой, убранною плющом и мохом, и блестя белизной плеч, глянцем волос и бриллиантов, она прошла между расступившимися мужчинами, и прямо не глядя ни на кого, но всем улыбаясь, и как бы любезно предоставляя каждому право любоваться красотою своего стана, полных плеч, очень открытой по тогдашней моде груди и спины, и как будто внося с собою блеск бала, подошла к Анне Павловне.  грамматические основы подлежащее-она, сказуемое-прошла, подошла. (Л.Н. Толстой)
11. Паниковский, вам было поручено встретиться сегодня с нашим подзащитным, и вторично попросить у него миллион, сопровождая эту просьбу идиотским смехом? грамматические основы подлежащее-нету, сказуемое-встретиться, попросить. (И.А. Ильф и Е.П. Петров)
12. Идёшь по весеннему парку, благоухающему апрельскими ароматами, и радуешься.  грамматические основы подлежащее-нету, сказуемое– идёшь, радуешься.

2. Расставляем знаки препинания. Выделите грамматические основы.

1. Раскольников разглядел худенькое, но милое личико девочки, улыбавшееся ему и весело на него смотревшее. грамматические основы подлежащее-Раскольников, сказуемое-разглядел.
2. Человек помолчал, и вдруг, глубоко, чуть ли не до земли, поклонился ему. грамматические основы подлежащее-человек, сказуемое-помолчал, поклонился.
3. Небольшая, низенькая комнатка была очень уютно обставлена дорогой, итальянской мебелью.  грамматические основы подлежащее-комнатка, сказуемое-была обставлено.
4. Все расступились, и государь, улыбаясь и не в такт ведя за руку хозяйку дома, вышел из дверей гостиной. грамматические основы подлежащее-все, государь. сказуемое-расступились, вышел.
5. Анна Павловна, прохаживаясь по своей гостиной. подходила к замолкнувшему или слишком много говорившему кружку, и одним словом, или перемещением, опять заводила равномерную, приличную, разговорную машину. грамматические основы подлежащее-Анна Павловна, сказуемое-подходила, заводила.
6.  Дом Обломовых, бог знает отчего всё беднел, мельчал, и наконец незаметно потерялся между нестарыми, дворянскими домами. грамматические основы подлежащее-дом, сказуемое– беднел, мельчал, потерялся.
7. Счастливый, сияющий, точно «с месяцем во лбу», пришёл он домой, сел в угол дивана, и быстро начертал по пыли на столе крупными буквами: «Ольга». грамматические основы подлежащее-он, сказуемое-пришёл, сел, начертал.

ստուգաբանություն

1.ստուգ

2. բան

3. բութ

4. թույն

5. գուսան

Աշխատանքի նպատակը. փորձով ստուգել, թե ուժերի և նրանց բբազուկների ի՞նչ հարաբերակցության դեպքում լծակը կմնա հավասարակշռության մեջ:

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր. լոբորատոր լծակ, ամրակալան, բեռների հավաքածու, չափաքանոն, ուժաչափ:

Աշխատանքի ընթացքը

1.Լծակն ամրացնել ամրակալանին այնպես, որ այն ազատ պտտվի ամրացված առանքի շուրջը:

2. Լծակի ծայրերի մանեկների պտտման միջոցով լծակը հավասարակշռեք առանցքի շուրջը:

3. Պտտման առանցքից որոշակի հեռավորությամբ լծակի աջ բազուկից կախեք երկու ծանրոց:

4. Փործերի միջոցով լծակի ձախ բազուկի վրա գտեք այն տեղերը, որտեղից կախելով՝ ա. մեկ ծանրոց բ. երկու առկայությամբ լծակը կլինի հավասարակշռության մեջ: Չափեք այդ տեղերի և պտտման առանցքի հեռավորությունները:

5. Համարելով, որ յուրաքանչյուր ծանրոց կշռում է 1 Ն, լրացրեք աղյուսակը:

6. Յուրաքանչյուր փործի համար հաշվեք ուժերի հարաբերությունը, բազուկների հարաբերությունը և գրանցեք աղյուսակում:

Հիշեք, որ ուժը կարելի է չափել նաև ուժաչափի միջոցով:

Դասարանում մենք կատարեցինք փորձը և մեր մոտ ստացվեց:

1.Գրի՜ր մտքերդ ՝ընտրելով թեմաներից որևէ մեկը․

Եղեք ազնիվ,բաց ու բարի

Չորս զվարճալի փաստ իմ մասին

Կյանքի ամենակարևոր դասը

Եղեք ազնիվ, բաց ու բարի:

Մարդը պետք է լինի ազնիվ, բաց ու բարի: Այդ երեք ածականներից ամենակարևորը դա ազնիվ լինելն է: Բարի լինելը նույնպես կարևոր է, բայց բաց լինել՝ ոչ ամեն մարդ կարող է լինել: Մարդիկ կան, ովքեր ուրախ, զվարճալի, ծիծաղող, հետաքրքիր են: Բայց մարդիկ կան, որոնք տխուր և աշխարհից հեռու են և չեն սիրում շփվել մարդկանց հետ: Ես, սիրում եմ բոլոր մարդկանց բայց, երբ հանդիպում եմ այդպիսի տաղտկալի մարդկանց ես իրենց մասին ավելի շատ կարծիք եմ ունենում, բայց ես ունեմ այդպիսի ընկեր և նա այդքան էլ վատը չէ, բայց երբեք նրան ուրախ վիճակում չեմ տեսել: Այդ պատճառով եղեք ազնիվ, բաց ու բարի:

Հովհաննես Շիրազ

Հատված «Հայոց Դանթեականը» պոեմից

… Անվրդով մարդիկ, անխռով ազգեր,
Ինչո՞ւ իմ ազգին թողիք անընկեր:
Այս եղեռնապիղծ օրերում գայիք
Գեթ մի մանուկի աչքով մեկ լայիք:
Ով հարավուհիք, ով հյուսիսուհիք,
Գոնե անեծքի շուրթով խոսեիք:
… Ազգեր, թե Հայոց այս Եղեռնը մեծ
Ձեր մեկնումեկին խոշտանգեր հանկարծ,
Իմ սիրտը՝ որպես Հայոց բանաստեղծ
Չէր լռի ձեզ պես:
Պիտի մռնչար այսպես ահագնած,
Մի ազգ խոցվելիս ես կդառնայի
Մի նոր զանգահար:
Ես կզանգեի բոլոր բյուր զանգերն
Հայոց վանքերի,
Թե որ տեսնեի բլուրվելն այսպես
Ձեր խեղճ գանգերի:
Թե ձեր մանուկներն իմոնցի նման
Մորթվեին անվերջ,
Ես կթքեի անգամ
Երկնքի բյուր աչքերի մեջ:
Թե ձեր մայրերն իմոնցի նման
Կախաղանվեին,
Կկայծակեի ժանտ ոսոխների
Անմայր աչքերին:
Թե ձեր ծերուկներն իմոնցի նման
Թաղվեին կենդան,
Ես թաղողներին պիտի թաղեի,
Ո՜վ մահազնդան:
Օրրոցքի դեմ ելնող զորքի դեմ
Զորք կհանեի,
Ցեղասպանին ողջ հողագնդից դուրս կվանեի,
Որ ոչ մի ազգի ոչ մի մատն անգամ
Ոչ մի թրով էլ չընկներ Հայոց պես:
Ո՜վ լռած ազգեր, նզովում եմ ձեզ:
Ոչ մի ազգի մահ ես չեմ ուզենա,
Եթե նա Հայոց մահը չուզենա:
Օհ, քրիստոնյա անՀիսուս ազգեր,
Ամոթ ձեզ:
Ամոթ, որ քար լռեցիք
Ու լռում եք դեռ՝ իբրև անծանոթ:
Դուք սուտ քուն տված աղվեսի հոտի նման էիք լուռ,
Երբ թրատվում էր իմ ժողովուրդը:
Էլ ո՞ւր է մարդը՝ այն էլ ստեղծված
Աստծո պատկերով:
Ով լիրբ լռություն, որ լռում ես դեռ,
Հյուսիսն՝ իր հավերժ սառույցների պես,
Հարավն՝ իր լուսնի մահիկի նման,
Արևելքն՝ ինչպես իր ծուխը ղեյլանի,
Արևմուտքն՝ ինչպես պոռնիկ անսահման:
Այնինչ, ով աշխարհ, թե քո լրբենի այս չորս բերանով
Գոռայիր մի հեղ,
Պատյան կփախչեր սուրը սուլթանի,
Չէր հորդա այսքան արյուն խելահեղ:
Ով ժանտ մարդկություն, վիշապ օձաքիստ,
Դահիճ լռություն, քած դու անտարբեր,
Ո՞նց էիր հացդ կուլ տալիս հանգիստ,
Երբ մի ողջ ազգ էր գլխատվում անտեր:
Վիշտ չկիսողի վիշտը չեն կիսում,
Վշտով եմ ասում:
Այսօր մեզ հասավ ձեռքով անասնի,
Վաղը, իմացե՛ք, ձեզ պիտի հասնի,
Վիշտ չկիսածը վիշտ պիտի տեսնի:

Домашнее задание :

Упр.1  Допишите антонимы к словосочетаниям.

1. Свежий хлеб –сухой хлеб, сухарь.

Свежий журнал – старый журнал.

Свежий воротничок – Грязный воротничок.

Свежий ветер – штиль, духота.

Свежий взгляд – старый взгляд.

2. Бледный луч – яркий луч.

Бледные краски – яркие краски.

3. Легкий вопрос – сложный вопрос, трудный вопрос.

Легкий аромат – тяжелый аромат.

 Легкая ноша – тяжелая ноша.

Легкая походка – усталая походка.

Легкий характер – сложный характер, тяжелый характер.

4. Глубокий сон – легкий сон.

Глубокое озеро – мелкое озеро.

Глубокое дыхание – быстрое дыхание.

Глубокий след – незаметный след.

Упр. 2 : Подберите антонимы к словам.

Широкий – узкий.

Твердый – мягкий.

Старый – новый.

Скучный – веселый.

Бесполезный – полезный.

Неряшливый – аккуратный.

 3. Спишите, вставляя пропущенные буквы.

1) Бездонную бочку водой не наполнишь. (Посл.) 2) Вас просит к телефону. 3) Дело словом не заменишь. (Посл.) 4) На войне встречаешь разных людей. (Симонов.) 5) Стой за правду герой. (Посл.) 6) Мне даже на пакетах пишут «ваше превосходительство». 7) Любишь кататься — люби и саночки возить. (Посл.) 8) На даче спит под стук дождя. 11) А за стеной всё что(то) делалось, делалось, и вот, наконец, и нас позвали к столу. 

3.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևերով գրի՛ր փակագծում դրված բայերը:

Երգելիս ձայնը գլուխն էր գցում: (երգել- ե՞րբ) Ձիու սիրտը վախից պայթել էր քուռակի համար: (վախենալ-ինչի՞ց) Թեյը տանելուց թափեց: (տանել-ե՞րբ) Կենսախինդ մարդիկ վախենում են լուրջ կամ տխուր կամ ծանր երևալուց: (երևալ-ինչի՞ց) Ու Մոսկվա գնալուց առաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարազատ վայրերում: (գնալ-ինչի՞ց)

Մեղր լցնելիս մի կաթիլ գետին թափեց: (լցնել-ե՞րբ):

4.Տեքստը համառոտի՛ր՝ դարձնելով այն կարճ (3-4 նախադասություն)

Մարդիկ ուզում են իրենց կյանքը հեշտացնել ու հետաքրքիր դարձնել: Նրանք անընդհատ մտածում են՝ ինչպե՛ս անեն, որ իրենց անհրաժեշտ իրերը միշտ իրենց մոտ լինեն: Եվ քանի գնում, անհրաժեշտ առարկաների ցանկն ավելանում է:

Մարդիկ ուզում են, որ իրենց կյանքը հեշտ ու հետաքրքիր լինի: Նրանք մտածում են՝ ինչ անեն, որ իրենց իրերը իրենց մոտ լինի: Եվ քանի գնում է, առակաների ցանկն ավելանում է:

գրպանի հեռուստացույց արտադրել: Տեսնո՞ւմ եք, թե ուր է հասել մարդու պահանջը: Նոր սարքն ընդամենը երեք հարյուր հիսուն գրամ է կշռում: Այսինքն՝ երկու խնձորն ավելի ծանր կարող է լինել, քան այդ հեռուստացույցը: Դա շատ փոքր մարտկոցների օգնությամբ ինը ժամ անընդմեջ կարող է աշխատել: Հարմար է, չէ՞, գրպանում այդպիսի առարկա ունենալը. էլ ոչ շտապել է պետք ու ոչ էլ հուզվել: Որտեղ էլ լինես, սիրած ֆիլմը կամ հետաքրքիր հաղորդումը կդիտես:

Գրպանի հեռուստացույց արտադրել: Ու՞ր է հասել մարդու պահանջը: Այս սարքն երեք հարյուր հիսուն գրամ է կշռում: Երկու խնձորն ավելի ծանր է քան այս սարքը: Սարքը կարող է աշխատել ինը ժամ անընդմեջ: Հարմար է գրպանում ունենալ այս սարքը: Որտեղ լինես, ֆիլմ կամ հաղորդում կդիտես: