Category: Մայրենի

Երկու ընկեր ճանապարհ էին գնում, մեկ էլ հանկարծ դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկն անմիջապես ծառը բարձրացավ ու թաքնվեց, մյուսը չհասցրեց փախչել, ընկավ գետնին ու մեռած ձևացավ։ Երբ արջը դունչը մոտեցրեց նրան և հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, որովհետև լսել էր, որ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։

Երբ արջը հեռացավ, ընկերն իջավ ծառից ու հարցրեց, թե արջն ի՞նչ շշնջաց նրա ականջին: Նա պատասխանեց.

-Արջն ասաց՝ սրանից հետո ճամփա մի՛ գնա այնպիսի ընկերոջ հետ, որը փորձանքի մեջ քեզ լքում է։

Առաջադրանք`

1.Ո՞րն է առակի ասելիքը: Առակի ասելիքը այն է, որ քո ընկերը պետք է լավը լինի, իսկ եթե նա լավ ընկեր չէ ապա պետք չի նրա հետ ընկերություն անել և որ խելացի մարդկանց հետ պետք է ճամփա ընկնել:

2. Ի°նչ է ընկերությունը քեզ համար։ Ընկերությունը իմ համար դա է երբ դու կարող ես քո ընկերոջը հավատալ:

3. Խուրհուրդ տո’ւր արջին։

Արջին ես խորհուրդ չեմ կարող տալ, որովհետև առաջն իմ կարծիքով ամեն ինչ ճիշտ արեց:

60.Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր հոմանիշ բառերով:

Փարիզից Վարշավա թռչելիս լեհ կինոդերասան Ցիբուլսկու աչքով ընկավ, որ կողքի
ուղևորը սիրտը դող ընկած-վախեցած նստած է: Նա փորձեց հարևանին սիրտ տալ-քաջալերել:

– Մեր օրերում ինքնաթիռով թռչելը դատարկ բան-ոչնչով չլցված  է,- ասաց,- նույնիսկ ավտոմեքենան
ավելի վտանգավոր է: Էս քանի օրը բարեկամներիցս մեկի մեքենայի գլխին-մեքենային ինքնաթիռ ընկավ:

61.Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված դարձվածային միավորները։

Վարդագույն ակնոցով նայել, ջրից չոր դուրս գալ, համբերության բաժակը լցվել, ձեռք մեկնել, քաղցր աչքով նայել։

Մարդ կյանքին պետք է վարդագույն ակնոցներով նայի:

Եթե վատ պատահաարի մեջ ես ընկնում պետք է փորձես ջրից չոր դուրս գալ:

Երբ մայրիկիտ ջղայնացնում ես նրա համբերության բաժակը լցվում է:

Մարդկանց պետք է ձեռք մեկնել:

Լավության գաղտնիքը դա քաղցր աչքով նայելն է:

56. Առանձնացնել հոմանիշ բառերի 6 զույգ:

 Ա. Ընչաքաղց, զգաստ, լիովին, գթալ, ժրաջան, ամբոխ, զգոն, բազմություն, ամբողջապես, անկշտում, ջանասեր, կարեկցել:
Ընչաքաղց-անկշտում
զգաստ-զգոն
լիովին-ամբողջապպես
գթալ-կարեկցել
ժրաջան- ջանասեր
ամբոխ- բազմություն
Բ.Լուրթ, համամիտ, տոկուն, հաղթանդամ, ստահակ, ալևոր, մեծամարմին, խարդախ, կայուն, կապտագույն, համակարծիք, զառամյալ:
Լուրթ-կապտագույն
համամիտ- համակարծիք
տոկուն-կայուն
հաղթանդամ-մեծամարմին
ստահակ-խարդախ
ալևոր- զառամյալ
Գ) զեփյուռ, ճգնել, պերճ, ձանձրալի, ճիրան, մեծանուն, մագիլ, տաղտկալի, սյուք, շքեղ, ջանալ, անվանի:
զեփյուռ- սյուք
ճգնել-ջանալ
պերճ-շքեղ
ձանձրալի-տաղտկալի
ճիրան-մագիլ
մեծանուն-անվանի

57.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:

Նստելու համար մի … տեղ եմ փնտրում:(հարդ, հարթ)
Քամին ամբողջ …ը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)
Տարբեր …եր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)
Փոշիով ու … էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)
Մի … քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)
Քո արած … թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)

58.Ընդգծված բառերը փոխարինի´ր հոմանիշներով: Ընտրածդ բառերի գրությունը ճշտի´ր բառարանի օգնությամբ:

Խոսքս մի՛ կտրիր:  կտրել-ընդհատել
Մինչև ե՞րբ պիտի թաքուն պահես: թաքուն-գաղտնի
Անձրևն ինչպես սկսվել էր, այնպես էլ վերջացավ: վերջանալ-ավարտել
Օդանավի իջնելը ոչ ոք չնկատեց: իջնել-վայրէջք
Երեխայի նման ուրախանում էին ու լիաթոք ծիծատում: ուրախ-զվարթ
Եղնիկի ձագը մորն էր փնտրում:  Ձագ

59. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին ինչե՞ր էին դրված: (Սանր-սանրեր, սանրել)

Թե մազերը ի՞նչ աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է: (Սանր-սանրեր, սանրել)

Նվերը մի գեղեցիկ ի՞նչ էր: (Սանր, սանրել)

Նա մի շատ բարի ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ)

Եթե իրոք ի՞նչ աներ, մուկ կդառնայիր: (Կախարդել, կախարդ -կախարդեր)

Եկողն ամենաչար ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ-կախարդը)

Հավաքվեցին չար ու բարի ովքե՞ր: (Կախարդել, կախարդ-կախարդներ)

Պատին մի աղջկա ի՞նչ էր կախված: (Նկարել, նկար)

Սիրով որ ի՞նչ աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (Նկարել, նկար-նկարեր)

1. Կարդա՛ Վիլյամ Սարոյանի <<Խորհուրդներ ամերիկացի ճանապարհորդին>> պատմվածքը և պատրաստվի՛ր քննարկման:
2. Ի՛նքդ խորհուրդներ տո՛ւր ճանապարհորդին:
   Ես խորհուրդ կտամ ճանապարհորդին, որ նա Կարո քեռու ասածները չխախտի չէ, որ Կարո քեռին նրանից մեծ էր, իսկ մեծերի ասածը պետք է լսել:

3.Բնութագրի՛ր Կարո քեռուն։
Կարո քեռին կյանքը ապրած մի ծերունի էր, ուներ կյանքի մեծ փորձ գիտեր ճամփորդության ժամանակ ինչ դժվարություների է հանդիպելու դրա համար էլ նա խորհուրդներ էր տալիս, բայց նրա խորխուրդները չոգնեցին, որովհետև տարիները փոխվել են:

4.Այլ վերնագիր հորինի՛ր ստեղագործության համար։
Մեծերի խորհուրդները:

5. Առանձնացրո՛ւ հերոսներին, բնութագրի՛
Կարո քեռի-Կարո քեռին կյանքը ապրած մի ծերունի էր, ուներ կյանքի մեծ փորձ գիտեր ճամփորդության ժամանակ ինչ դժվարություների են հանդիպելու դրա համար էլ նա խորհուրդներ էր տալիս, բայց նրա խորխուրդները չոգնեցին, որովհետև տարիները փոխվել են:

Մելիք քեռի-Մելիք քեռին մեծերին հարգող մարդ էր: Նա առաջին օրը կատարում էր Կարո քեռու տված խորհուրդները, բայց եկրորդ օրը էլ չէր կատարում Կարո քեռու տված խորհուրդները այլ անում էր այդ խորհուրդների հակառակը:

52.Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր: .

ա) Լույս, թույն, կենդանի, տեր, մեջ, ուղի, անուրջ, կամուրջ, կատու:

բ) Ություն, բար, վոր, ակ, ել, երես, ազգի, ուկ, կից:

Լուսերես, թունավոր, կենդանաբար, տիրություն, միջակ, ուղեկից, անրջել, կամրջակ, կատվազգի:

53.Տեքստում կետերի փոխարեն տեղադրի՛ր տրված հականիշները:

 Հեռավոր-մերձավոր, ներկա-անցյալ, պատճառ-հետևանք, հանելուկ-լուծում, գրոհել-նահանջել, խաղաղ-անապահով:

Վերջին միլիոնավոր տարիների ընթացքում սառցադաշտերը մի քանի անգամ իջել են Սկանդինավյան լեռներից, գրոհել են մինչև Միջերկրական ծով ու հետո կրկին նահանջել:

Սառցադաշտային ժամանակաշրջանը մեր մոլորակի պատճառն ու հետևանքն է: Եվ ներկայում այդ շրջանին վերաբերող շատ բան դեռ անցյալում է: Դեռ հանելուկը չունի այն հարցը, թե ինչի պատճառով են առաջացել այդպիսի ցրտերը: Չգիտենք նաև մեր մոլորակի դեմքին հայտնված բազմաթիվ «վերքերի» ստույգ պատճառները: Իսկ ի՞նչ է բերելու հեռավոր ապագան: Մարդկությունը կարո՞ղ է հուսալ, որ Երկրի վրա խաղաղ  կյանք է սկսվելու, թե՞ մեր մոլորակին տիեզերական անապահով ապագա է սպասվում:

54.Շարունակի՛ր գրել բառեր, որոնց մեջ կա իա տառակապակցությունը:

Ասիա, Անգլիա, Բելգիա, խավիար, լաբորատորիա, Բրազիլիա, Մալաթիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Ամասիա, Զաքարիա, Սոֆիա, Շոտլանդիա, Նորվեգիա, Մարիա, Շվեցարիա, Մարիամ, Հունգարիա, Մակեդոնիա, Զամբիա, Չեխիա, Ավստրիա, Վենեսուելա, Պորտուգալիա, Դանիա, Թուրքիա, :

55. Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Սիրտն անհանգստությունից թրթռաց ու կարծես մի պահ կանգ առավ:

(թրթռալ,թռվռալ)

Ամբողջ օրը խաղաց ու թռ վռացև միայն երեկոյան հիշեց խոստումը: (թրթռալ, թռվռալ)

Օրումեջ եկող այդ լուրերն էլ հարևանի զայրույթն անընդհատ բորբոքում էին ու գրգռում նրան: (գռգռալ, գրգռել)

Քարերը գռգռալով իջնում էին լանջն ի վար, թռչում իրար գլխից ու ձորում միայն դադար առնում:  (գռգռալ, գրգռել)

Ես իմ բլոգը բացել եմ Հարավային դպրոցում, 2-րդ դասարանում, ընկեր Սեդայի հետ: Բլոգային խնդիրներ իմ համակարգիչը չունի: Ես ունեմ 980 հրապարակված նյութ:

49.Բառերն ածանցների օգնությամբ այնպես փոխի՛ր, որ անձ ցույց տան: Թվի՛ր այն ածանցները, որոնց օգնությամբ անձ ցույց տվող բառեր ստացար:

Ա. Երգել-երգիչ, ուսուցանել-ուսուցիչ, նկարել-նկարիչ, գործել-գործիչ, բնակվել-բնակիչ, հսկել-հսկիչ, լողալ-լողորդ, վարել-վարորդ, հաճախել-հաճախորդ, գնել-գնորդ, որսալ-որսորդ, պահել-պահակ, սուտ ասել-ստախոս, իշխել-իշխան, վեպ ասել-վիպասան, այցելել-այցելորդ, վրեժ առնել-վրիժառու, երկրպագել-երկրպագու:

Բ. Հունձ-հնձիչ, ուղի-ուղղորդ, թագ-թագավոր, զեն(ք)-զինվոր. դատ-դատավար, ձի-ձիավար, այգի-այգեպան, հնոց-հնէաբան, ջրաղաց-ջրաղապան, խանութ-խանութպան, նախիր-նախնապան, ուղտ-ուղտավոր, պարտեզ-պարտեզապան, էշ-էշավար:

50. Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր -ական կամ -ային ածանցներով:

Օրինակ՝

մանուկ — մանկական:

Լեռն-լեռնային, քաղաք-քաղաքային, անձրև-անձրևային, բարեկամ-բարեկամական, շուն-շնային, անձ(ն)-անձնական, զինվոր-զինվորական, ցամաք-ցամաքային, ծնունդ-ծննդային, տուն-տնական, անապատ-անապատային, դև-դևային, դյուցազն-դյուցազնային, աղաչ(ել)-աղաչկան, հրեշտակ-հրեշտակային, ստրուկ-ստրկային, պետ-պետական, տոհմ-տոհմային, հանրապետ(ություն)-հանրապետական, խորհուրդ-խորհրդային:

Մեր մայրերը մեզ սիրում են անչափ, անծայր և անեզր: Իմ մայրը ինձ օգնում է ցանկացած հարցում: Բոլոր մայրերն էլ սիրում են իրենց երեխաներին նաև այն ժամանակ, երբ երեխան կռվում է կամ վիրավորում մայրիկին: Եթե այս աշխարհում մայրեր չլինեին, ապա ինչպե՞ս մենք կծնվեինք: Նրանք մեզ համար նվերներ են գնում, հաճախ այցելում ենք հետաքրքիր վայրեր և այլն: Նրանք ապագա զինվորներ են տալիս բանակին:

. Տրված առածները հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:

Ամառվա փուշը ձմեռվա նուշը:
Բարեկամ կորցնելը հեշտ է, գտնելը դժվար:
Դուրսը քահանա, ներսը սատանա :
Գիտունին գերի եղիր, մի՛ եղիր անգետին սիրելի :
Գիտունի հետ քար քաշի, անգետի հետ փլավ մի’ ուտի:
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշի աչքի փուշն է տեսնում:

46.Առանձնացրո՛ւ բայերը:

Երբեք, մազեր, վազել, խմել, պարտեզ, պայման, խոսել, մտադրվել, մտածել, երազել, ափսե, պատերազմ, պատմություն, վերցնել, ցանկանալ:

47.     Փակագծերում տրված բառերից ընտրել ճիշտը

Ա. Այդ գործարքը մեզ բոլորովին էլ (ձեռնատու, ձեռնտու) չէ, ուստի մենք հրաժարվում ենք:

Բ. Չորս ամիս աշխատավարձ չէր ստացել, որի հետևանքով վատացել էր նրա (ընտանեկան, ընտանեական) դրությունը:

Գ. Մասնագիտական խորհուրդը երիտասարդի ատենախոսությունը գնահատեց ըստ (արժանավույն, արժանվույն):

Դ. (Ներողություն, ներեղություն) խնդրելու փոխարեն հոխորտում է:

Ե. Փոքրիկը ձեռքում ամուր պահել էր (տասը, տաս) դրամ:

Զ. Լեռնագնացները, հաղթահարելով հերթական (բարձունքը, բարձրունքը), շարունակեցին իրենց երթը դեպի ամենաբարձր գագաթը:

48. Տրված համանուններով կազմիր նախադասություններ՝ հարկ, փող, ափ:
Մենք ապրում ենք երրորդ հարկում:
Հարկ եղած դեպքում ես կօգտվեմ բառարանից:
Եթե բնակության հարկը չվճարես, տուրքեր կունենաս:

Ասում են՛ փողը ձեռքի կեղտ է:
Փողային նվագախումբը մեկնեց Ամերիկա:

Ծովի ափին հավաքվել էին ճայերը:
Խաղալիս ձեռքիս ափը վնասվեց:

44.Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված բառերի հականիշները:

Փարիզում անցորդներից մեկը սաստիկ (մեղմ) անձրևի տակ ընկավ: Դալարել (չորանալ) պաշտպանվելու համար թևի տակի նկարը բարձրարեց (իջեցնել) գլխի վրա ու վազեց: անհաստատատ (հաստատ) աշխարհում դեռևս (արդեն) ոչ ոք անձրևից այդպիսի թանկարժեք էժանագին) «անձրևանոցով» չէր պաշտպանվել (հարձակվել):
Տեսնելով անցորդի գլուխը պաշտպանող նկարը`դեպքի ականատես կամավոր վկան`(ոստիկանը), զարմանքից խոսում էր (լռել): Նա ճանաչեց Գյուստավ Կուրբեի նշանակալի (աննշան) «Քնած շիկահեր կինը» կտավը: Թանգարանից հափշտակված այդ նկարի վերատպված օրինակները հենց այդ օրը բաժանվել էին (հավաքվել) ոստիկաններին: Նկարը յոթ հարյուրից ութ հարյուր դոլար էր գնահատված: Ոստիկանը մարդուն չառաջնորդեց (առաջնորդել) մինչև նրա բնակարանը, որտեղ գոյացավ (կորչել) այլ (նույն) ժամանակներում այլ (նույն) տեղերից գողացված նկարների ամբողջ պատկերասրահ:
-Ավելի լավ (վատ) էր մինչև ոսկորներս  դալարել (չորանալ), տխրել (ուրախություն) ասաց գողը, երբ նրան բռնել էին (բաց թողնել):