Արեն Մնացականյան

Կարդա’ Հ․ Թումանյանի ինքնակենսագրությունը։

Առաջադրանքներ`

1.Ընթերցելուց հետո 7-8 նախադասությամբ գրի’ր խոհերիդ, զգացողություններիդ մասին։

Ինձ դուր եկավ, թե ինչպես է պատմում Հովհաննես Թումանյանը իր ինքնակենսագրությունը։ Նա շատ ազնիվ ու բարի մարդ էր։ Շատ ցավալի էր, որ այդպես վատ էին վերաբերվում երեխաներին: Իսկ մեր դպրոցներում մեր հետ վարվում են շատ լավ:

2. Ինքնակենսագրականից ելնելով բնութագրի’ր Թումանյանի ծնողներին։

Հովհաննես Թումանյանի հայրը ՛Տեր Թադեոս քահանա էր, նա ազնիվ մարդ էր և առատաձեռն, առակախոս ու զվարճաբան։ Թեև քահանա, բայց նշանավոր հրացաձիգ էր ձի նստող :

Հովհաննես Թումանյանի համար ամենակարևոր, ամենաթանկագին բանը դա իր հայրն էր:

Իսկ մայրս բոլորովին ուրիշ մարդ էր։ Երկու ծայրահեղորեն տարբեր արարածներ հանդիպել էին իրար։ Մայրս – Սոնան, որ նույն գյուղիցն էր, սարում աչքը բաց արած ու սարում մեծացած, մի կատարյալ սարի աղջիկ էր, ինչպես գյուղացիքն են ասում,— մի «գիժ պախրի կով»։

3.Ինչպիսի՞ն էր գյուղական ուսումնարանը։ Կա՞ն արդյոք նմանություններ ներկայիս դպրոցների եւ այդ ուսումնարանների միջեւ։

Գյուղակա ուսումնարանում երեխաներին ծեծում էին ու դա շատ վատ է, իսկ մեր դպրոցում այդպես չէ: Վարչապետ Սահակը շատ խիստ ուսուցիչ էր, ծեծում էր երեխաներին, բայց միևնույն է նրան սիրում էին ու հիշում։

Ռացիոնալ թվերը կոորդինատային ուղղի վրա

Презентация

5. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված հոմանիշներից ամենահարմարը:

Ջուրը շատ (սառն, ցուրտ, պաղ) էր, ճիշտ օրվա նման:

Ջուրը շատ պաղ էր, ճիշտ օրվա նման։

…. (սիրտ շուռ  եկած, տակն ու վրա եղած, ալեկոծված, հալված, վրդովված) ծովը ծեծում էր ափերը:

Ալեկոծված ծովը ծեծում էր ափերը։

Ինչո՞ւ ես այդպես … (աներեր, հաստատուն, անսասան, անշարժ, անդրդվելի, անխախտ) նստել՝ փայտ կուլ տվածի նման:

Ինչո՞ւ ես այդպես անշարժ նստել ՝ փայտ կուլ տվածի նման։

Մարդն այնպես … (շուտափույթ, արագ, շուտ, հապճեպ) էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր:

Մարդն այնպես արագ էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր։

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո … (համարձակվեց, սիրտ առավ, խիզախեց, հանդգնեց) ու մոտ եկավ:

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո համարձակվեց ու մոտ եկավ։

6.Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի´ր հինգ խմբի:

Դժբախտ, հին, փնթփնթան, հնամենի, անկայուն, տոկուն, երերուն, թշվառ, դիմացկուն, հնօրյա, դժգոհ, անբախտ, պինդ, հինավուրց, չարաբախտ, ամուր, վաղեմի, անհաստատ, խախուտ, դժկամ, ապերջանիկ, տարաբախտ, դողդոջուն:

Դժբախտ Հին Փնթփնթան Անկայուն Տոկուն

Թշվառ հնամենի դժգոհ երերուն պինդ

անբախտ հնօրյա դժկամ անհաստատ ամուր

չարաբախտ հինավուրց խախուտ

ապերջանիկ վաղեմի դողդոջուն

տարաբախտ

7.Տրված դարձվածքներն արտահայտել մեկական բառերով:

• Պատի ծեփ դառնալ — գունատվել
• պայման կապել — պայմանավորվել
• քիթը կախել —  տխրել
• բերանը բաց մնալ — զարմանալ
• իրեն պատեպատ տալ — զայրանալ—–

8.Տրված բառերը գործածելով՝ հորինի՛ր պատմություն: Աշխարհ, շնորհք, ճանապարհ, խոնարհ, արհամարհել:

Աշխարհում շնորհքով մարդիկ խոնարհ մարդիկ ավելի քիչ են, քան արհամարող մարդիկ։Եթե այսպես շարունակվի աշխարհի ճանապարհի վերջը շատ վատ կվերջանա։

9.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղ ադրյալ բառերով:

Մեր հանրապետություն (հանուր, պետ, ություն) թռչնաշխարհի (թռչուն, աշխարհ) տարատեսակ (տար, տեսակ, ություն) պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են Իրանական (Իրան, ական),… (մեջ, երկիր, ական) միջերկրական ծովի և  (կովկաս, յան) կովկասյան թռչուններ: Դրանցից համընդհանուր (համ, ընդ, հանուր) ճանաչում (ճանաչ, ում) ունեն մարդու հարևանության (հարևան, ություն) ապրողները և նրանք, որոնց կենսակերպը (կենս, կերպ) առնչվում է մարդու (տուն, տես, ական) տնտեսական գործունեության հետ:

5. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված հոմանիշներից ամենահարմարը:

Ջուրը շատ (սառն, ցուրտ, պաղ) էր, ճիշտ օրվա նման:

Ջուրը շատ սառն էր, ճիշտ օրվա նման։

…. (սիրտ շուռ  եկած, տակն ու վրա եղած, ալեկոծված, հալված, վրդովված) ծովը ծեծում էր ափերը:

Ալեկոծված ծովը ծեծում էր ափերը։

Ինչո՞ւ ես այդպես … (աներեր, հաստատուն, անսասան, անշարժ, անդրդվելի, անխախտ) նստել՝ փայտ կուլ տվածի նման:

Ինչո՞ւ ես այդպես անշարժ նստել ՝ փայտ կուլ տվածի նման։

Մարդն այնպես … (շուտափույթ, արագ, շուտ, հապճեպ) էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր:

Մարդն այնպես արագ էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր։

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո … (համարձակվեց, սիրտ առավ, խիզախեց, հանդգնեց) ու մոտ եկավ:

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո սիրտ առավ ու մոտ եկավ։

6.Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի´ր հինգ խմբի:

Մնացուկ, ոստ, մնացորդ, շյուղ, թափոն, մառան, նկուղ, կասկած, թերմացք, նախատինք, տարակույս, պարսավանք, հանդիմանություն, տարակուսանք, շտեմարան, երկմտություն, թափթփուկ, շիվ, կշտամբանք, ճյուղ, ավելցուկ, անարգանք:

1․Մնացուկ,մնացորդ,ավելցուկ,թերմացք  2․Շյուղ,ճյուղ,շիվ,ոստ  3․Մառան,նկւղ,  4․Նախատինք,հանդիմանություն,կշտամանք,անարգանք  5․Կածան,երկմտություն, տարակուսանք (6․ավելորդ  բառեր թափթփուկ, թափոն,տառակույս։)

7.Տրված դարձվածքներն արտահայտել մեկական բառերով:

• Պատի ծեփ դառնալ — վախենալ
• պայման կապել — պայմանավորվել
• քիթը կախել —  տխրել
• բերանը բաց մնալ — զարմանալ
• իրեն պատեպատ տալ — չարչարել

8.Տրված բառերը գործածելով՝ հորինի՛ր պատմություն: Աշխարհ, շնորհք, ճանապարհ, խոնարհ, արհամարհել:

Աշխարհում շնորհքով մարդիկ խոնարհ մարդիկ ավելի քիչ են, քան արհամարող մարդիկ։Եթե այսպես շարունակվի աշխարհի ճանապարհի վերջը շատ վատ կվերջանա։

Ռացիոնալ թվեր

1.-7:-2

2. 1:2

3. 42:5

4. 78:25

5. 9:4

6. 122:7

1.-7/9

2. 14/15

3. -8/3

4. 11/19

5. 5/6

6.-25/32

7. -7/20

Ա Բացասական թվեր- -8, -3, -2, -11, -9, -13, -20, -5, -837, -1000, -14, -25, -2, -7, -7, -23, -250:

Բ դրական կոտորակային թվեր-4/3, 8/3/4:

Գ բացասական կոտորակային թվեր- -3/2, -9/13/20, -5/837/1000, -25/3/7, -7/-23/-250:

բնական թվեր- 4, 3, 13, 1, 2, 8, 3, 4,

ամբողջ թվեր- -8, -11, 13, 1, 0, -14, 2,

դրական թվեր- 4, 3, 13, 1, 2, 8, 3, 4,

Այո

A 1/2

B 2

C 2/2/1

D 2/1/2

E 4/1/4

F -3/4

G -1/3/4

K -3/1/4

L -4

M -4/3/4

• Ո՞վ է Պարույր Հայկազունին։ Ներկայացրեք նրա գործունեությունը։ Պարույր Հայակզունին հզորացրել է իշխանությունը։ Նրա բանակը տիրում էր Վանա լճից մինչև Եփրատ գետը։

• Ի՞նչ անուն է ստացել Հայկազունիների նոր ճյուղը։ Ինչու՞։ Երվանդունիների թագավորություն, այն այդպես է կոչվել Երվանդ 1 Սակավակյացի օրոք։

• Նկարագրեք Երվանդ Սակավակյացի թագավորությունը։ Նա ուներ 40 000 հետևակ և 8000 հեծյալ, այն ժամանակների համար դա բավակականին հզոր ուժ էր:

Դասագիրք, էջ 60-63

տեսաֆիմ

1. Ուղղագրական բառարանից դո՛ւրս գրիր բառեր, որոնք բավարարեն տրված պայմաններին:

Օրինակ՝

5 տառ, 6 հնչյուն — երանգ:

4 տառ, 6 հնչյուն-բորենի,

5 տառ, 6 հնչյուն: -եզակի,

6 տառ, 7 հնչյուն: -ճնճղուկ,

8 տառ, 10 հնչյուն: – որովհետև

2․ Տրված բառազույգերում ընդգծված արմատները համեմատի՛ր և գրի՛ր, թե ինչ փոփոխոթյուն է կատարվել:

Օրինակ՝

տպագիր, գրաճանաչ — ի-ն դարձել է ը:
Հայրենասեր, սիրալիր-ե-ն դարձել է ի։
Սպառազեն,զինավառ-ե-ն դարձել է ի:
Անիղձ, ըղձալի-ի-ին դարձել է ը։
Լայնասիրտ, սրտագին:-ի-ին դարձել է ը։
Մեծատուն, տնական-ու-ն դարձել է ը
Բազմագույն, գունագեղ-յ-ն դարձել է ը։
Հետախույզ, հետախուզել-յ դարձել է ը։

3․Տրված բաղադրիչներով բառեր կազմի՛ր և նշի՛ր, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել:

Ոսկի + ա + գույն, փոշի + ա + կուլ, տարի + ա + վերջ, այգի + ա + պան, բարի + ա + կամ:

Ոսկի+ա+գույն=ոսկեգույն

փոշի + ա + կուլ=փոշեկուլ

տարի + ա + վերջ=տարեվերջ

այգի + ա + պան=այգեպան

բարի + ա + կամ=բարեկամ

4․ Որտեղ պետք է, կետի փոխարեն յ գրի՛ր: Ո՞ր դեպքում գրեցիր յ—ն:

Հա.ացք, հա.ելի, հո.ակապ, մի.ացում, ձի.արշավ, տի.եզերական, փակե.ի, կա.արան, խաբե.ություն, է.ի, գնա.ի, տղա.ի, Մարո.ի:

Հայացք, հայելի,հոյակապ, միյացում, ձիարշավ, տիեզերական, փակեի, կայարան, խաբեություն, էի, գնայի, տղայի, մարոյի:

Պատ.՝ 12/3, 2/15, 12×15=180, 3×2=6=30

Պատ.՝ 32քառ.