Արեն Մնացականյան

83. Ընդգծված բառերն ի՞նչ հարցի են պատասխանում և ի՞նչ են ցույց տալիս:

Ծանր առարկա, կանաչ արտ, բարձր տանիք, գունավոր նկար, բարակ ժապավեն, նեղ ճանապարհ, պղտոր գետ:

Ընդգծված բառերը ածականներ են:

84.Բառերը բաժանի՛ր երկու խմբի՝ գոյականների և ածականների:

Կաղնի, հայտնի, մեծ, կանաչ, աղջիկ, գետ, բուք, բարի, տգեղ, ճշմարտություն, անտուն, բարկացկոտ, Գայանե, տուն, կատու, գունավոր, կաղամբ, հեռուստացույց, խակ, Հայաստան, հետաքրքիր, վարդ, Վարդուհի, փշոտ, լիճ, ալիք, հզոր, բարձր, մարտ, մարտակառք, կառապան, հմուտ, մարտական, եռանիվ, հեծանիվ, ալ, պատմություն, պատմական, թռչուն, թռիչք, խիզախ, բարի, բարեկամական, շքեղ, գարուն, գարնանային, արևոտ, արև, երկար:

գոյական
կաղնի,աղջիկ,գետ,բուք,ճշմատություն,Գայանե,տուն,կատու,կաղամբ,հեռուստացույց,
Հայաստան,վարդ,Վարդուհի,լիճ,ալիք,մարտ,մարտակառք,կառապան,հեծանիվ,
պատմություն,թռչուն,թռիչք,գարուն,արև։

ածական
հայտնի,մեծ,կանաչ,տգեղ,անտուն,բարկացկոտ,գունավոր,խակ,հետաքրքիր,փշոտ,
հզոր,բարձր,հմուտ,մարտական,պատմական,խիզախ,բարի,բարեկամական,շքեղ,
գարնանային,արևոտ,երկար,եռանիվ։

85.Ավելորդ բառերը գտի՛ր  և նախադասությունները ուղղի՛ր:
 Այդ հավաքին իր մասնակցությունը բերեց նրանց առաջնորդը:

Այդ հավաքին իր մասնակցեց նրանց առաջնորդը:

Սպիտակ գույնի զգեստը քեզ շատ է սազում:

Սպիտակ զգեստը քեզ շատ է սազում:

Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:

Ոսկեծամ աղջիկը գալիս է աղբյուրից ջուր վերցնի:

Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին քնել է:
Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկա վրա:
Այլևս առավոտներն էլ չէին երգում:
Գառնուկները հոտոտում էին հողի բույրը:

86.Այնպիսի պատմությու՛ն գրիր, որ գրածիցդ հետևալ հետևությունն արվի:
  Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշի աչքի շյուղն է տեսնում:

Տասնորդական կոտորակի կլորացումը

Առաջադրանքներ 2

Ա 0,13 < 0,14

Բ 2, 25 = 2,25

Գ 3,76 = 3,76

Դ 12,12 < 12, 13

Ե 7,99 < 8,00

Զ 0,00 = 0,00

10000-999=9001

Լուծում՝ 1,71 – 1,5= 0,21, 0,21 * 100=21, 21: 1,5=14%

Կանոնավոր- 1/17, 3/15

Անկանոն- 17/1, 10/8, 11/7

Տասնորդական կոտորակի կլորացումը

Առաջադրանքներ

Ա 1,69

Բ 7,58

Գ 6,1

Դ 0,09

Ա 8,8

Բ 19,6

Գ 6,5

Դ 1

Ե 33,6

Զ 0,6

Ա 3,19

Բ 9,92

Գ 0,4393

Դ 3,25

Ե 1, 5444

Զ 4

Մի անգամ Իկար անունով գոճին եկավ Կախարդական աղբյուրի մոտ եւ խնդրեց, որ նա կատարի իր ցանկությունը։ Գոճին վաղուց էր երազում թռչել սովորել։ Իզուր չէր, որ նրա անունը Իկար էր։

— Եթե շատ ես ուզում, կարող եմ այնպես անել, որ դու թռչես,— ասաց Կախարդական աղբյուրը։— Բայց դրա համար նախ քեզ պետք է դարձնել թռչուն։

— Ոչ, ես ուզում եմ գոճի մնալ։ Գոճի, որը նաեւ թռչել կարողանա,— ասաց Իկարը։

— Բայց գոճիները թռչել չեն կարող,— առարկեց Կախարդական աղբյուրը։

Իկարը շատ վշտացավ ու գնաց տուն։ Ճանապարհին նա մի բանի մասին էր միայն մտածում․ այնուամենայնիվ, ինչպես թռչել սովորել։

Հաջորդ օրը վաղ առավոտյան նա անտառ գնաց եւ յուրաքանչյուր թռչունից մեկական փետուր խնդրեց։ Իհարկե, նրան ոչ ոք չմերժեց։

— Երեւի ուզում ես թռչել սովորե՞լ,— հարցրեցին նրանք։

— Այո,— պատասխանեց Իկարը։

Նա բոլոր փետուրները կապեց իրար, ու հիանալի թեւեր ստացվեցին։ Հետո բարձրացավ ծովափնյա լեռան գագաթը։ Նրա ետեւից լեռան գագաթ բարձրացան կատուն ու մուկը, մի թռչուն եւ երկու ճագար, բզեզների մի մեծ խումբ եւ նույնիսկ մի խխունջ․ բոլորն էլ ուզում էին տեսնել, թե ինչ է լինելու։

Իկարը ամրացրեց թեւերը, թափահարեց ու դանդաղ սավառնեց դեպի վեր։ Այ թե երջանկություն էր։ Հանդիսականներն էլ շատ ուրախացան, իսկ ամենափոքրիկ բզեզիկը քիչ մնաց մեռներ հիացմունքից։

Իկարը բարձրացավ վեր, շատ վեր ու գրեթե հասավ Արեւին։

— Ես խիզախ գոճի եմ,— ինքն իրեն գովեց նա։— Իսկ Կախարդական աղբյուրն ասում էր, թե գոճիները չեն կարող թռչել։ Կարո՛ղ են։

Եվ հենց այդ պահին նա այնքան մոտեցավ արեւին, որ թոկերը, որոնցով կապել էր թեւերը, այրվեցին արեւի ջերմությունից։ Թեւերն ընկան ցած։ Թեւերից հետո էլ՝ գոճին։ Նա մի քանի անգամ գլուխկոնծի տվեց օդում եւ շրմփաց ծովի մեջ։

Խեղճ Իկարը ոտքից գլուխ թրջվեց, բայց լավն այն էր, որ կարողացավ լողալով բարեհաջող ափ հասնել։ Հետո վազեց տուն, մայրիկի մոտ։

— Մի վշտացիր, իմ փոքրիկ Իկար,— ասաց նրան մայրիկը,— Չէ՞ որ դու, այնուամենայնիվ, կարողացար Թ Ռ Չ Ե Լ։

Եվ մայրիկը նրան մուրաբա ու թխվածք տվեց։

Իսկ ընկերները հյուր եկան ու խմբով երգեցին․

Սիրելի Իկար, մեր փոքրիկ գոճի,
Եկել ենք այսօր ձեր տուն՝ խնջույքի․
Մենք պիտի պարենք ու պիտի երգենք,
Մենք պիտի պարենք ու պիտի երգենք,
Եվ թռչող գոճուն մեր գովքը անենք։

Հենց նույն օրը երեկոյան Իկարը այցելեց Կախարդական աղբյուրին։ Եվ նայելով խորը, շատ խորը ջրհորի մեջ, նայելով կլորակ ջրի հայելուն, ասաց․

— Դու իրավացի ես․ գոճիները թռչել չեն կարող։— Եվ այտի վրայով արցունքներ գլորվեցին։

— Գլուխդ բարձր պահիր,— ասաց Կախարդական աղբյուրը։— Համենայն դեպս, կեցցես դու։

1.Պամվածքից դուրս գրի՛ր՝

ա․Պատմողական և հարցական նախադասություններ:

պատմողական-Մի անգամ Իկար անունով գոճին եկավ Կախարդական աղբյուրի մոտ եւ խնդրեց, որ նա կատարի իր ցանկությունը։ Գոճին վաղուց էր երազում թռչել սովորել։ Իզուր չէր, որ նրա անունը Իկար էր։

Հարցական-Չէ՞ որ դու, այնուամենայնիվ, կարողացար Թ Ռ Չ Ե Լ։, — Երեւի ուզում ես թռչել սովորե՞լ,— հարցրեցին նրանք։

բ․ Հնգական  գոյական, ածական, բայ։

Գոյական- տուն, մայրիկ, գոճի, Իկար, բզեզ:

Ածական- կախարդական, խիզախ, խեղճ, փոքրիկ, խորը:

Բայ- կատարել, երազել, թռչել, սովորել, դարձնել:

Գ. Նոր ավարտ հորինիր պատմվածքի համար:

Մի անգամ Իկար անունով գոճին եկավ Կախարդական աղբյուրի մոտ եւ խնդրեց, որ նա կատարի իր ցանկությունը։ Գոճին վաղուց էր երազում թռչել սովորել։ Իզուր չէր, որ նրա անունը Իկար էր։

— Եթե շատ ես ուզում, կարող եմ այնպես անել, որ դու թռչես,— ասաց Կախարդական աղբյուրը։— Բայց դրա համար նախ քեզ պետք է դարձնել թռչուն։

— Ոչ, ես ուզում եմ գոճի մնալ։ Գոճի, որը նաեւ թռչել կարողանա,— ասաց Իկարը։

— Բայց գոճիները թռչել չեն կարող,— առարկեց Կախարդական աղբյուրը։

Իկարը շատ վշտացավ ու գնաց տուն։ Ճանապարհին նա մի բանի մասին էր միայն մտածում․ այնուամենայնիվ, ինչպես թռչել սովորել։

Հաջորդ օրը վաղ առավոտյան նա անտառ գնաց եւ յուրաքանչյուր թռչունից մեկական փետուր խնդրեց։ Իհարկե, նրան ոչ ոք չմերժեց։

— Երեւի ուզում ես թռչել սովորե՞լ,— հարցրեցին նրանք։

— Այո,— պատասխանեց Իկարը։

Նա բոլոր փետուրները կապեց իրար, ու հիանալի թեւեր ստացվեցին։ Հետո բարձրացավ ծովափնյա լեռան գագաթը։ Նրա ետեւից լեռան գագաթ բարձրացան կատուն ու մուկը, մի թռչուն եւ երկու ճագար, բզեզների մի մեծ խումբ եւ նույնիսկ մի խխունջ․ բոլորն էլ ուզում էին տեսնել, թե ինչ է լինելու։

Իկարը ամրացրեց թեւերը, թափահարեց ու դանդաղ սավառնեց դեպի վեր։ Այ թե երջանկություն էր։ Հանդիսականներն էլ շատ ուրախացան, իսկ ամենափոքրիկ բզեզիկը քիչ մնաց մեռներ հիացմունքից։

Իկարը բարձրացավ վեր, շատ վեր ու գրեթե հասավ Արեւին։

— Ես խիզախ գոճի եմ,— ինքն իրեն գովեց նա։— Իսկ Կախարդական աղբյուրն ասում էր, թե գոճիները չեն կարող թռչել։ Կարո՛ղ են։

Եվ հենց այդ պահին նա այնքան մոտեցավ արեւին, որ թոկերը, որոնցով կապել էր թեւերը, այրվեցին արեւի ջերմությունից։ Թեւերն ընկան ցած։ Թեւերից հետո էլ՝ գոճին։ Նա մի քանի անգամ գլուխկոնծի տվեց օդում եւ շրմփաց ծովի մեջ։

Խեղճ Իկարը ոտքից գլուխ թրջվեց, բայց լավն այն էր, որ կարողացավ լողալով բարեհաջող ափ հասնել։ Հետո վազեց տուն, մայրիկի մոտ։

— Մի վշտացիր, իմ փոքրիկ Իկար,— ասաց նրան մայրիկը,— Չէ՞ որ դու, այնուամենայնիվ, կարողացար Թ Ռ Չ Ե Լ։

Եվ մայրիկը նրան մուրաբա ու թխվածք տվեց։

Իսկ ընկերները հյուր եկան ու խմբով երգեցին․

Սիրելի Իկար, մեր փոքրիկ գոճի,
Եկել ենք այսօր ձեր տուն՝ խնջույքի․
Մենք պիտի պարենք ու պիտի երգենք,
Մենք պիտի պարենք ու պիտի երգենք,
Եվ թռչող գոճուն մեր գովքը անենք։

Հենց նույն օրը երեկոյան նրա մայրիկը գնաց գործի, և Իկարը մենակ մնաց տանը: Երբ մայրիկը արդեն տանը չէր, տանը հայտնվեց մի կախարդ:

-Ո՞վ ես դու, վախեցած հարցրեց Իկարը:

-Ես մի բարի կախարդ եմ:

– Ինչու ես եկել իմ տուն, հարցրեց Իկարը:

– Եթե ես չեմ սխալվում դու չէիր ուզում թռչել սովորել, պատասխանեց կախարդը:

– Այո, այո այնել ինքան եմ ուզում, հպարտ պատասխանեց Իկարը:

– Դե շատ լավ, ասաց կախարդը:

– Ինչ է անունդ, ուրախ հարցրեց Իկարը:

– Իմ անունը Բարակաձողոտնուկ է, պատասխանեց կախարդը:

– Ինչպես ես ինձ օգնելու որպիսզի ես թռչել կարողանամ, հարցրեց Իկարը:

– Արի իմ ետևից և կտեսնես, պատասխանեց բարձր ձայնով կախարդը:

Նրանք գնացին գնացին հանդիպեցին մի տարօրինակ խրճիթի և Իկարը հարցրեց.

– Սա ի՞նչ խրճիթ է Բարակաձողոտնուկ:

– Սա իմ աշխատանքի վայրն է:

Նրանք մտան խրճիթ և Իկարը զարմացավ՝ տեսնելով նրա պատրաստած նյութերը: Այնտեղ կային տարբեր գույների նյութեր՝ կապույտ, դեղին, կարմիր, գազարագույն, սպիտակ, սև և այլն:

– Եթե ուզում ես թռչել սովորել խմիր գազարագույն նյութը ասաց կախարդը:

– չես ստում ասաց Իկարը:

– Ոչ չեմ ստում պատասխանեց կախարդը:

Իկարը խմեց և դուրս եկավ խրճիթից որպիսզի փորձի արդյոք կախարդը ճիշտ էր ասում: Նա սկսեց թռչել նա այնքան ուրախ էր, որ չափ ու սահման չկար նրա համար: Վերևից բղավելով կախարդին ասաց.

– Շատ շնորհակալ եմ Բարակաձողոտնուկ մինչ հանդիպում:

Տասնորդական կոտորակների բաժանում

Ա -24:-8=3

Բ 42:-7=-6

Գ -72:4=-18

Դ (22-1) : (-3) =-7

Ե (1-1) : (8) = 0

Զ (-25+7)+(-18:-6)=3

837,2 + 0,01=837,21

132:12=11, 11*11*11=121, 121*11=1331սմ խոր.

Ա 1/3/8

Բ 1

Գ 2/2/5

Դ 48/1/3

Ե 1/3/7

Զ 12

Է 5

Ը 3/4/9

Թ 35

77.Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ա․Մեռյալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կենդանի  էակ չի կարող ապրել: Արևմտյան Ասիայի տոթակեզ  կլիմայի պատճառով անըդհատ շատ ջուր է գոլորշիանում ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունը աճում է: Աղերը Մեռյալ ծովի քանորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընդհանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է:

Բ.Ամերիկյան մի ակումբում, որտեղ երախտությունն անդադար որոտում է, կարելի   է անդորր գտնել: Ավտոմատի մեղմ տասը ցենտ են գցում, և այն երեք րոպեով անջատվում է: Տասը ցենտը քիչ չէ, բայց ինչքա՜ն հաճելի է  թվում այն անդորը, որի համար անձանբ կանխիկ վճարել ես: Հազար ինն հարյուրհիսունինը.  թվին ամերիկյան ռադիոն մի անսովոր հաղորդում տվեց: Ունկնդիրների ուշադրությանը ներկայացրին մի լուր` աղմուկի դեմ պայքարող կազմակերպություն ստեղծելու մասին, ու ընդհուպ մինչև տասնհինգ րոպեանոց հաղորդման վերջը տևող լռություն:

Գ.Մարդուն իր ամբողջ կյանքում ուղեկցում է ձայնը: Մարդը բացարձակ լռության  պայմաններում վատ է զգում,  նրան պատում է  երկուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խավարում է մարդուն նյարդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվեր. աղմուկը: Որոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մրիկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ, ինչպես թռթուռների դայլայլը, աղբյուրների կարկաչունը, ծովի ալիքների համընթաց ճողփյունը, հաճելի են մարդկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյարդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարդու առողջությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյարդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ընդունակությունների նվազում:

80.Առանձին սյունակներով դուրս գրե՛լ նախածանց, վերջածանց, ինչպես նաև թե՛ նախածանց, թե՛ վերջածանց ունեցող բառերը։

Անհայտ, խնձորենի, անմտություն, հակաթույն, մթերային, տգեղ,
վերահաշվում, անհոգաբար, կաղնուտ, անհավատալի, միլիոնավոր, չկամ,
ցուցանակ, արտապատկեր, ենթավարպետ, գերադաս, կղզյակ, հարակից,
հայրական, ներգրավում, տրամագծորեն, անհարմար, ապաշնորհ, դժգոհություն,
հավաքածու, լսարան, համատեղություն, ծիծաղելի, անթիվ, մորթեղեն, միտք։

Նախածանց	Վերջածանց	Նախածանց և վերջածանց
Անհայտ	Խնձորենի	անմտություն
հակաթույն	մթերային	վերահաշվում
տգեղ	կաղնուտ	անհոգաբար
չկամ	միլիոնավոր	անհավատալի
արտապատկեր	ցուցանակ	ներգրավում
ենթավարպետ	Կղզյակ	դժգոհություն
գերադաս	հայրական	համատեղություն
հարակից	տրամագծորեն
անհարմար	հավաքածու
ապաշնորհ	լսարան
անթիվ	ծիծաղելի
	մորթեղեն
	միտք

1. Запишите предложения, употребив выделенные слова во
множественном числе.

1. Мне понравилась эта русская народная песня. 2. На вечере пел
   арабский студент, танцевала студентка из Индии, а китайская студентка
   читала стихи. 3. У вас есть мое последнее письмо? 4. На нашей улице есть
   школа, магазин и детский сад. 5. В этом корпусе есть химическая
   лаборатория, большая аудитория и книжный киоск. 6. У меня есть этот
   новый учебник. 7. Мне нужен простой карандаш.

1.Мне понравились эти русские народные песни. 2.На вечере пели арабские студенты, танцевала студентка из Индии, а китайские студенты читают стихи. 3.У вас есть мои последние письма? 4.На нашей улице кисть школы, магазины и детские сады. 5.В этом корпусе есть химическая лаборатория, большие аудитории и книжные киоски.6.У меня есть эти новые учебники

мне нужны простые карандаши.

2.Напишите правильно местоимения.
… учатся в университете. … работаешь на рынке? … говорит правильно.
… гуляю в парке. … отдыхаем после занятий. … помнишь, как её зовут?
… обедаете дома? … читаешь новый журнал? … не понимаю тебя. …
переводим текст. … знает это слово. … умеем писать по-русски. … рисую
город. … узнаёте это место? … помнят свой дом. Когда … встаёшь? Где …
гуляют? … меня помните? Кому … звонишь? …

Он учатся в университете. Ты работаешь на рынке? Он говорит правильно. Я гуляю в парке. Мы отдыхаем после занятий. Ты помнишь, как её зовут? Вы обедаете дома? Ты читаешь новый журнал? Я не понимаю тебя. Мы переводим текст. Он знает это слово. Мы умеем писать по-русски. Я рисую город. Вы узнаёте это место? Они помнят свой дом. Когда ты встаёшь? Где они гуляют? Он меня помните? Кому ты звонишь? 

3. Закончите предложения по образцу.
Образец: Я читаю, и они… .
Я читаю, и они читают.

Он работает, и мы … . Ты разговариваешь, и они… . Я спрашиваю, и
ты… .
Мы отвечаем, и вы… . Он рисует, и я … . Мы понимаем, и она … . Он
говорит, и ты … . Мы помним, и они … . Он отдыхает, и ты … . Мы
переводим, и вы … . Они гуляют, и я … . Я занимаюсь, и она … . Брат
работает, и родители … . Я учусь, и друг … . Он слушает радио, и они…
радио. Мы играем, и дети … . Я умею готовить, и сестра … готовить.

Он работает, и мы работаем. Ты разговариваешь, и они разговаривают. Я спрашиваю, и ты спрашиваешь. Мы отвечаем, и вы отвечаете. Он рисует, и я рисую. Мы понимаем, и она понимает. Он говорит, и ты говоришь. Мы помним, и они помнят. Он отдыхает, и ты отдыхаешь. Мы переводим, и вы переводите. Они гуляют, и я гуляю. Я занимаюсь, и она занимается. Брат работает, и родители работают. Я учусь, и друг учится. Он слушает радио, и они слушают радио. Мы играем, и дети играют. Я умею готовить, и сестра умеет готовить