Արեն Մնացականյան

Այն ուժը, որով երկիրը ձգում է, մարմիներին կոչվում է ծանրության ուժ: Որտեղ F=G G=MxG G=Ն/9,8 9ն, որտեղ G հաստատուն թիվ է, նշանակում է 1-կգ երկիրը ազդում է Ն/9,8 ուժ:

Կենսագրություն

Իսահակ Նյուտոնը (25 Դեկտեմբեր 1642 — 20 Մարտ 1727) եղել է անգլիացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, բնական փիլիսոփա, աստղագետ, աստվածաբան և ալքիմիկոս: Համարվում է բոլոր ժամանակների ամենամեծ գիտնականներից մեկը: Նկարագրել է տիեզերական ձգողականության օրենքը և շարժման օրենքների միջոցով դրել է դասական մեխանիկայի հիմքը: Նյուտոն-Լայբնիցի Թեորեմայի համահեղինակն է: Իրականացրել է մոլորակների շարժման վերաբերյալ Կեպլերի օրենքների մաթեմատիկական համակարգումը: Առաջինն է եղել, որ փաստել է, որ սպիտակ լույսը բոլոր գույների համագումարն է: Նյուտոնի անունն են կրում բազմաթիվ օրենքներ ու տեսություններ, որոնք մինչև օրս էլ գործածվում են. նյուտոնյան դինամիկան, շարժման նյուտոնյան օրենքները, տիեզերական ձգողականության օրենքները և այլն: Հաստատել է գիտական մեթոդի ստույգ կանոնները: Գրել է աստվածաշնչյան գրքերի մեկնություններ (օրինակ, Հովհաննու Հայտնության մասին), որոնք սակայն մնացել են անտիպ:

Նյուտոն փոխարկման աղյուսակ

Նյոտոնի սանդղակը մշակվել է Իսահակ Նյուտոնի կողմից: Նա, որպես «ջերմության զրոյական աստիճան»՝ ընդունել է ձյան հալվելու ջերմաստիճանը և որպես «ջերմության 33 աստիճան»՝ ջրի եռման ջերմաստիճանը: Այդպիսով, նրա սանդղակը հանդիսացել է Ցելսիուսի սանդղակի նախատիպը, որի սահմանման մեջ օգտագործվել են  նույն ջերմային երևույթները: Այսպիսով, այդ սանդղակի միավորը՝ նյուտոնյան աստիճանը, հավասար է ¹⁰⁰⁄₃₃ կելվինի աստիճանին կամ Ցելսիուսի աստիճանին, և որի զրոն՝ նույնն է, ինչ Ցելսիուսի սանդղակի զրոն:

Ե՞ՐԲ Է ԸՆԿԵԼ ՆՅՈՒՏՈՆԻ ԽՆՁՈՐԸ

Հանրահայտ պատմությունը, թե Իսահակ Նյուտոնը ձգողականության տեսությունը մտահղացել է այն բանից հետո, երբ նրա գլխին խնձոր է ընկել, ոչ բոլորին է համոզիչ թվում: Բանն այն է, որ նշված դեպքի մասին պահպանվել է երկու գրավոր վկայություն: Մեկի հեղինակը Նյուտոնի կենսագիր Ուիլյամ Սթյուքլին է: Նա գրում է, որ 1726 թվականին ինքը գիտնականի հետ թեյ է խմել խնձորի այգում և Նյուտոնը վերհիշել է, թե ինչպես ծագեցին մտքեր գրավիտացիայի մասին, երբ մի անգամ ճիշտ այդպես նստած է եղել խնձորենու տակ: Մյուս տարբերակի հեղինակը Նյուտոնի ասիստենտ Ջոն Կոնդուիտն է: Վերջինս պնդում է, թե խնձորի դեպքը տեղի է ունեցել 1666 թվականին, երբ ֆիզիկոսը հանգստանում էր իր մոր դաստակերտում:
Մնում է միայն հասկանալ, թե ինչու՞ Նյուտոնն իր «Բնական փիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները» աշխատությունը, որտեղ ապացուցում է տիեզերական ձգողականության օրենքը, գրեց ոչ թե անմիջապես, այլ խնձորի անկումից 20 տարի հետո:

1. Գտի՛ր, թե ընդգծված բառաձևերը ե՛րբ են սխալ և երբ` ճիշտ: Ուղղի՛ր սխալ ձևերը: Գնալուց-գնալիս մի անգամ էլ պատվիրեց զգույշ լինել: Քո գնալուց-ճիշտ է հետո հյուրեր եկան: Այդ աղջկան փրկելուց-փրկելիս քիչ էր մնում ինքը խեղդվեր: Մարդու կյանքը փրկելուց-ճիշտ է բարի գործ կ՞ա: Շտապելուց-ճիշտ է ամեն ինչ գցում էր ձեռքից: Շտապելուց-շտապելիս ինչ-որ մեկը կանգնեցրեց նրան: Հոգնել-ճիշտ է եմ նույն բանն անվերջ ասելուց: Այդ ասելուց–ասելիս հանկարծ գլխի ընկավ, որ մոռացել է գլխավորը: Հեռանալիս հիշեցրեց-ճիշտ է իր հրավերն ու խնդրանքը: Հեռանալիս-հեռանալուց հոգնել եմ, ուզում եմ բոլորիդ միասին տեսնել: Ուշադիր դիտելիս–ճիշտ է վրան ճեղք կնկատես: Դա դիտելիս-դիտելուց հետո էլ ոչինչ չեմ ուզում տեսնել:

2. Տրված հարակատար դերբայները տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն: Քնած, բերած, կառուցած, տրված, տնկված, հեռացած, ասված: Երբ արդեն ամեն ինչ ասված էր, բոլոր պատվերները՝ տրված մոտեցավ մեքենային: Վարպետի կառուցած բոլոր կամուրջները մինչև այսօր կան: Երբ արքայի հրամանով տնկված անտառը մի քիչ մեծացավ, այնտեղ վայրի կենդանիներ էլ բաց

թողեցին: Աշխարհում մի մարդ միայն կարող է օգնել քնած գեղեցկուհուն: Այս կողմերից մի քանի տարի առաջ հեռացած մարդիկ մեր ավանը չեն ճանաչի: Հեղեղի բերած տուփը ոչ մի կերպ չէր բացվում:

3. Տրված ենթակայական դերբայներով նախադասություններ կազմի՛ր այնպես, որ դրանք ո՞ր հարցին պատասխանեն: Գրող, կառուցող, ներող, բարձրացող,հիացող:

Գրող- Գրող Վահան Տերյանը, որոշ ժամանակ, բանտարկված է եղել Բուտիրկա բանտում: Կառուցող-Հյուրանոց կառուցող ընկերությունը ընտրել էր, մի գեղեցիկ տարածք ծովափում, որպեսզի կառուցեր հյուրանոց: Ներող-Ներող մարդիկ ունեն շատ փխրուն սիրտ: Բարձրացող-Սարերի ետևից, բարձրացող արևը: Հիացող-Տղան իր հիացող աչքերով, նայում էր նկարչի կտավին:

Այս բառերով,նախադասություններ կազմիր՝ Մատուցող, համակարգող, տնկած, հեռանալիս, գնալ, երգել, ծաղկելիս, նկարելիս:

Մատուցող-Մատուցողը աշխատում է բարձրագույն ռեստորանում:

Համակարգող- Համակարգողը ցույց տվեց իր մեծագույն ծրագրերը, իր ղեկավարին:

տնկած- Երբ ես փոքր էի, ես Մանվելը ու Մարիամը Հարավային դպրոցում, ծառեր էինք տնկել:

հեռանալիս- Նա հեռանալիս լացում էր:

գնալ- գնալիս շախմատի, ես միշտ վերցնում եմ իմ համակարգիչը:

երգել- Ես չեմ սիրում երգել:

ծաղկելիս- Ծաղկելիս ծառերը, տալիս են պտուղներ և ավելի են գեղեցկանում:

նկարելիս-Նկարիչը նկարելիս մտածում էր, թե ոնց շարունակեր իր ֆիասկոն:

Урок 1

Работа в классе. Работа с текстом. 

Задания к тексту:

1. Почему в ответе артистки” Я хотела танцевать”особо выделено слово “хотела”?
2. О чем она вспоминала?
3. Почему артистку, когда она была еще девочкой, не приняли в хореографический кружок?
4. Как она смогла преодолеть эту жизненную трудность?


Մեր ճամփեն խավար, մեր ճամփեն գիշեր,
Ու մենք անհատնում
էն անլույս մըթնում
Երկա՜ր դարերով գընում ենք դեպ վեր
Հայոց լեռներում,
Դըժար լեռներում։

Տանում ենք հընուց մեր գանձերն անգին,
Մեր գանձերը ծով,
Ինչ որ դարերով
Երկնել է, ծընել մեր խորունկ հոգին
Հայոց լեռներում,
Բարձըր լեռներում։

Բայց քանի անգամ շեկ անապատի
Օրդուները սև
Իրարու ետև
Եկա՜ն զարկեցին մեր քարվանն ազնիվ
Հայոց լեռներում,
Արնոտ լեռներում։

Ու մեր քարվանը շըփոթ, սոսկահար,
Թալանված, ջարդված
Ու հատված-հատված
Տանում է իրեն վերքերն անհամար
Հայոց լեռներում,
Սուգի լեռներում։

Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ՝
Հեռու աստղերին,
Երկընքի ծերին,
Թե ե՞րբ կըբացվի պայծառ առավոտ՝
Հայոց լեռներում,
Կանաչ լեռներում։

Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրի՜ր։ Անհատնում-անվերջ, չսպառվող, օրդու-թշնամի, քարվան-խումբ, որը անապատով գնում է, սոսկահար-սարսափով լի:

Պատմի՜ր յուրաքանյուր տան մասին,մեկնաբանի՜ր։

Դո՜ւրս գրիր համեմատությունները, նկարագրությունները։

Կարդա՜ և սովորի՜ր։

Դերբայներ

Դերբայները բայի անդեմ ձևերն են, որոնք, , ցույց են տալիս գործողություն՝ առանց եղանակի, ժամանակի, դեմքի ու թվի։

Ժամանակակից հայերենն ունի ութ դերբայ, որոնցից չորսն անկախ են, չորսը՝ կախյալ։

Անկախ դերբայները ունեն ինքնուրույն  կիրառություն ։ Ժամանակակից հայերենի անկախ դերբայներն են՝

• անորոշ դերբայ -այի ուղիղ ձևն է: Վերջավորությունները՝ ել, ալ — խաղալ, վազել
• ենթակայական դերբայ —  վերջավորությունն է ող, ացող, եցող — նայող, կարդացող, մոտեցող
• համակատար դերբայ — վերջավորությունն է՝ իս — կարդալիս, գրելիս
• հարակատար դերբայ-վերջավորությունն է ած, ացած,, եցած — գրած, կարդացած, մոտեցած

Կախյալ դերբայները ինքնուրույն  կիրառություն չունեն և նախադասության մեջ գործածվում են միայն օժանդակ բայի ներկայի ու անցյալի ձևերի հետ։ Կախյալ դերբայները, գործածվելով օժանդակ բայերի հետ, նախադասության մեջ կարող են դառնալ միայն պարզ ստորոգյալ։

Կախյալ դերբայներն են՝

• անկատար դերբայ- կազմվում է -ում մասնիկով, որը դրվում է անորոշ դերբայի -ել, -ալ մասնիկների փոխարեն, ինչպես՝ գրել —գրում, կարդալ —կարդում, զարմանալ —զարմանում։
• ապակատար դերբայ — կազմվում է -ու մասնիկով, որն ավելանում է անորոշ դերբային, ինչպես՝ գրել —գրելու, կարդալ — կարդալու, զարմանալ —զարմանալու։
• վաղակատար դերբայ- վաղակատար դերբայը կազմվում է -ել, -(աց)ել մասնիկներով, ինչպես՝ գրել —գրել, կարդալ —կարդացել, զարմանալ —զարմացել։Ե խոնարհման պարզ բայերի անորոշ դերբայը և վաղակատար դերբայը ձևով համընկնում են։ Դրանք հնարավոր է իրարից տարբերել գործածությամբ։
  Անորոշ դերբայը սովորաբար չի գործածվում օժանդակ բայի հետ։
  Վաղակատար դերբայը միայն հանդես է գալիս օժանդակ բայի հետ։
• ժխտական դերբայ -ժխտական դերբայը կազմվում է բայի առաջին հիմքից, որին ավելանում են -ի, -ա վերջավորությունները, ինչպես՝ գրել —գրի, կարդալ — կարդա, զարմանալ —զարմանա։

Դերբայ	Հիմք	Վերջավորություն
Անորոշ	կարդ, պատմ	ալ, ել
Ենթակայական	կարդ, պատմ	ացող, ող
Հարակատար	կարդ, պատմ	ացած, ած
Համակատար	կարդ, պատմ	ալիս, ելիս
Անկատար	կարդ, պատմ	ում, ում
Վաղակատար	կարդ, պատմ	ացել, ել
Ապակատար	կարդ, պատմ	ալու, ելու
Ժխտական	կարդ, պատմ	ա, ի

1.Ընդգծված դերբայները այնպիսի դիմավոր ձևերով փոխարինի՛ր, որ համապատախանեն փակագծերում տրված եղանակավորմանը:

Ավելի դյուրազգաց ուղևորները առանձնանալ իրեց :(ստույգ,հաստատ կատարված)

Անցնե՜լ անտառապատ բլուրը, գտնե՜լ աղետի հետքերը:( հրաման) Շոգենավն անցնել-անցնի նավաշինարանից, դուրս գալ-դուրս գա ծովածոց, ու նորից զգացվել-զգացվի լիակատար ազատության գեղեցիկ խաբկանքը:(իղձ, ցանկություն) Եթե ափը ծածկված լինի խիտ եղեգնուտով, այնտեղ ջրային թռչունների բներ լինել- բներ կլինեն: (ենթադրաբար,պայմանով կատարելի) Դու հետևել-պետք է հետևես նրանց և պարզել-պարզես տեսակները: (անհրաժեշտություն, հարկադրանք)

2.Ընդգծված բառակապակցությունները մեկական բառերով փոխարինի՛ր:

Վանա լճի մոտ շրջանում ընկած Ռշտունյաց լեռները հայտնի էին պղնձի, կապարի, երկաթի հանք ունեցող վայրերով, որոնք բազմաթիվ անգամներ հիշատակվել են հայկական ձեռքով գրված գրքերում-ձեռագրերում: Բրոնզի ու երկաթի դարերի շրջաններից սկսած՝ հայկական լեռնոտ աշխարհում արդյունահանվում ու ձուլվում էին տարբեր մետաղներ, որը պատճառ էր դառնում, որ հանվող նյութերի անունները-հանածոները դառնային տեղերի անուններ:

Հետագայում հնէաբանությամբ զբաղվող գիտնականներն ու երկրաբանությամբ զբաղվողները այդ անվանումների միջոցով հայտնաբերում էին լեռներում գտնվող լքված փորված տեղեր-լեռնափորներ ու մետաղ ձուլելու տեղեր-մետաղաձուլարաններ:

3. Տրված բարդ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Գահընկեց-գահից ընկած, իշխանազուն-իշխանական ծագում ունեցող, արյունարբու-արյուն խմող, արքայանիստ-արքայական նստավայր, դյուրաբեկ-հեշտ ճկվող, գավաթակից-գավաթ ընկեր, դրկից-հարևան դրացի:

Տերյանը (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան) ծնվել է 1885 թվականին հունվարի 28-ին (փետրվարի 9) Թիֆլիս նահանգի Գանձա գյուղում։ Նա նշանավոր հայ բանաստեղծ է, քնարերգու և հասարակական-քաղաքական գործիչ։

1. 1897 թվականին Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս և պատրաստվում է ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։
2. 1899 թվականին Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի հետ։
3. Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906 թվականին և ընդունվում Մոսկվայի պետական համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձերբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։
4. 1908 թվականին Թիֆլիսում լույս է տեսնում Տերյանի ստեղծագործությունների «Մթնշաղի անուրջներ» ժողովածուն։
5.  1915 թվականին «Մշակ» թերթում հրատարակվում է բանաստեղծի «Երկիր Նաիրի» շարքը։
6. 1912 թվականին հիմնադրում է «Պանթեոն» հրատարակչությունը։
7. Հայերենից ռուսերեն է թարգմանում Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»-ն, Րաֆֆու «Կայծեր»-ի առաջին հատորը, Շիրվանզադեի «Չար ոգի»-ն։
8.  Խորհրդային իշխանության հաստատման առաջին իսկ օրերից դառնում է Ստալինի մոտիկ աշխատակիցը։
9. 1917 թվականի հոկտեմբերին Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշևիկյան հեղափոխությանը։
10.  Օրենբուրգում վախճանվում է 1920 թվականի հունվարի 7-ին ընդամենը 35 տարեկան հասակում թոքաբորբից։

Վահան Տերյանի մասին

Դուք բանաստեղծ եք։ Դա ամենագլխավորն է։ Դուք խոսքերի հետ չեք խաղում… Ես ուրախությամբ ողջունում եմ Ձեր մուտքը գրական ասպարեզ, բարով եկաք… Շատ գեղեցիկ են և գրեթե մեր լիրիկայի մեջ նոր բաներ… Լեզուն մաքուր, զտված և արծաթե զանգի պես հնչուն… Մեր վերնատան մեջ պատվավոր տեղ ունի… 1908 թվականին Վ. Տերյանը հրատարակեց իր «Մթնշաղի անուրջները», ու առաջ եկավ երրորդ, նորագույն շրջանը, որի մասին հանդիսավոր ու հավաքական կերպով խոսում ենք էսօր Հայ գրողների ընկերության մեջ։ — Հովհաննես Թումանյան

Վահան Տերյանը այն բախտավոր հեղինակներից էր, որոնք մի առավոտ զարթնում են հայտնի դարձած, և դա ոչ թե պատահականության բերումով, այլ շնորհիվ իրենց մեծ տաղանդի։ Նրա առաջին իսկ գիրքը… հռչակեց նրան որպես բանաստեղծ և պատվավոր տեղ ապահովեց հայկական պառնասում։ Նա հրապարակ իջավ միանգամից որպես վարպետ։«Մթնշաղի անուրջները» ավելի ջերմ ընդունելիություն գտավ երիտասարդության կողմից, մի կարճ միջոցում Տերյանն ունեցավ հետևորդների մի ամբողջ բազմություն։ Իսկ երկրպագուների թիվ չկար։ Պահ մի մոռացվեցին մեր անվանի բանաստեղծները, ամենուրեք՝ երեկույթներում, ընտանիքներում, ընկերական շրջաններում արտասանում էին Տերյանի սոնետներն ու էլեգիաները։ Սկսվել էր պարզապես Տերյանական շրջան, Տերյանի էպոխա։ Օդը լիքն էր Տերյանով. երիտասարդության խոսակցության նյութն ամեն տեղ նրա բանաստեղծություններն էին, իսկ ընկերների ու սիրահարների սրտագին նվերը միմյանց՝ «Մթնշաղի անուրջները»։ — Ստեփան Զորյան

Урок 1

Фразеологизмы

Фразеологизмом называют устойчивый оборот речи. Смысл фразеологизма не определяется значением отдельных слов, которые в него входят: например, «надорвать животы» означает «смеяться», а не «навредить здоровью».

В повседневной речи такие выражения часто используют, несмотря на то, что их грамматика может не соответствовать нормам современного языка. Устойчивые обороты употребляют так, как это сложилось исторически: поминай как звали, за семь верст киселя хлебать, от мала до велика.

Фразеологизмы обогащают речь, придают ей эмоциональную окраску. Они передают отношение говорящего к событию или предмету: положительную или отрицательную оценку, одобрение или осуждение. Их образность понятна носителям языка, в то время как иностранцев может привести в замешательство.

Фразеологизмы могут быть как исконными, то есть связанными с историческими событиями и личностями, обычаями и фольклором, так и заимствованными, пришедшими в русский из других языков. Например, выражение «синий чулок» произошло от английского bluestocking — так в эпоху Просвещения насмешливо называли женщин, увлеченных книгами и наукой.

К системе фразеологизмов также относят идиомы — обороты речи, которые употребляют как единое целое: бить баклуши, каши не сваришь. А также крылатые слова — афористические и образные выражения, пришедшие в речь из литературы, публицистики, философии и фольклора. Это могут быть изречения исторических личностей, например выражение «деньги не пахнут», которое приписывают римскому императору Веспасиану, или крылатая фраза Виктора Черномырдина — «хотели как лучше, а получилось как всегда».

Образование фразеологизмов — постоянный процесс. Некоторые устойчивые выражения уходят из речи (наводить тень на плетень, ни богу свечка ни черту кочерга), другие, наоборот, появляются из профессиональной лексики или даже жаргона.

Задание 1. Подберите к фразеологизмам синонимы-наречия. При затруднении обратитесь к словарю:

Ни свет ни заря-утром

На первых порах– для начала

С минуты на минуту-скоро

Не в бровь, а в глаз-точно

Рука об руку-вместе

С глазу на глаз-из виду

Рукой подать-близко

На скорую руку-быстро

На край света-далеко

На живую нитку– небрежно

Как снег на голову-вдруг

В один миг-быстро

Изо всех сил-сильно

Кот наплакал-мало

Душа в душу– согласно

В мгновение– сразу же

Задание 2.

Объяснить значения данных фразеологизмов и записать в скобках. Составить 10 предложений с любым из данных фразеологизмов.

Возносить до небес (хвалить) – втаптывать в грязь (унижать, оскорблять).

Воспрянуть духом (ожить) – повесить нос (  загрустить ).

Выбиться из сил (устать) – набраться сил (отдохнуть).

Душа в душу (в согласии) – как кошка с собакой (в ссоре).

Засучив рукава (старательно) – спустя рукава (небрежно).

Игра не стоит свеч (бессмысленно) – игра стоит свеч (есть смысл).

Идти в гору (добиться успеха) – катиться по наклонной плоскости (падать).

Иметь голову на плечах (умный) – без царя в голове (глупый).

Как по маслу (легко) – через пень колоду (небрежно).

Кровь с молоком (здоровый) – краше в гроб кладут (бледный).

На вес золота (дорога) – яйца выеденного не стоит (бесполезный).

На всех парах (быстро) – черепашьим шагом (медленно).

На край света (далеко) – рукой подать (близко).

Прикусить язык (умолчать) – развязать язык (начать много говорить)

1. Поехать из Армении в Америку это так далеко как на край света.

2. Когда я прихожу домой из тренировки мне нужно спать чтобы набраться сил.

3. После проигрыша партии мой тренер сказал не вешать нос.

4. Когда я опаздываю на тренировку, я еду на всех парах.

5. Если хочешь учиться играть в шахматы надо Иметь голову на плечах.

6. Надо тренироваться чтобы успех пошел в гору.

7. Моя сестра ходит черепашьим шагом.

8. Мои родители живут душа в душу.

9. Его советы для меня на вес золото.

10. Когда я сказал что я проиграю эту партию, мама сказала прикусить язык.

ուժեր թեման անցնելիս պարզվեց, որ ուժի միավորը անվանել են Անգլիացի ֆիզիկոս Իսահակ Նյուտոնի անունով:(1Ն): ինձ շատ հետաքրքրեց Իսահակ Նյուտոնի կենսագրության հետաքրքիր փաստերը, հատկապես խնձորի հետ կապված պատմությունը: