Մայրենի

Քեռի Ֆրեդն ապրում էր «Արևմտյան քամի» փողոցում, համար ութ տանը: Նրա սենյակում իր նկարն էր կախված, աջ կողմում, դարակին ծաղկաման էր դրված, մեջը՝ վարդ: Ձախ կողմում՝ Թիկ-թակ ժամացույցն է:
_Ինչ ձանձրալի են այս ժամացույցները, ոչ մի հետաքրքիր բան չկա սրանց մեջ,-մտածում էր վարդը,-հոտ էլ չունեն:  Իսկ նա, ով լավ հոտ չունի, չի կարող  գեղեցիկ լինել:

Ժամացույցն էլ էր ինքն իրեն միտք անում. «Ինչ հիմար է այս վարդը, գլխում մի դրամի խելք չկա, չի կարող ժամը ցույց տալ: Չեմ հասկանում, ոնց  են սրան գեղեցիկի տեղ դնում»:
Այդ ժամանակ սողաց-մոտեցավ սև բլոճը: Նա նայեց վարդին ու ժամացույցին և մտածեց. «Խեղճեր են, էս ի՜նչքան սև են»: Մտածեց ու սողալով շարունակեց իր ճանապարհը: Նա գնում էր իր տատիկի ծննդյան օրը շնորհավորելու:
Հետո պատուհանից ներս թռավ ծիծեռնակը, տեսավ վարդին և ժամացույցին.
_Է՜, պարապ-սարապ տկտկալուց կամ բուրելուց ինչ օգուտ, եթե թռչել չես կարողանում: Թռչե՜լ… Դրանից էլ լավ բա՞ն:
_Լողալը,-ասաց ձուկը պատուհանին դրված ակվարիումի միջից:
_Մլավելը,-ասաց կատուն և թռավ պատուհանից դուրս:
_Չփչփացնելը,-ասաց խոզը իր բնից:
_Ծառերը շարժելը,-ասաց քամին:
_Քամի անելը, -ասացին ճոճվող ծառերը:
Վարդն ու ժամացույցն էլ իրենց կռիվն էին շարունակում:
Քեռի Ֆրեդը իր տիկնոջ հետ տուն եկավ:
_Հիմա դու ասա՝ ինչն է չքնաղ,-բոլորը հարցրեցին քեռի Ֆրեդին:
_Ասեմ՝ իմ կինը,-պատասխանեց Ֆրեդը:
_Համաձայն եմ,-ասաց Ֆրեդի կինը և համբուրեց քեռի Ֆրեդին:

  • Տեքստից օգտվելով լրացրրու՛ բաց թողնված տառերը, սովորե՛ք բառերի գրելաձևը.

բլոճ, համբուրել, տիկնոջ, օգուտ, ծաղկաման, սա, մեջ, խեղճ, վարդ, ծննդյան, արևմտյան,

ճանապարհ, շնորհավորել:

  • Հեքիաթից ընտրի՛ր երկու հերոս, հորինի՛ր երկխոսություն նրանց միջև: Չմոռանաս ուշադրություն դարձնել ուրիշի ուղղակի խոսքի կետադրության վրա:
  • Թութակը ասաց խոզին.
  • -Ի՞նչն է հաճելի ճպճպացնելու մեջ:
  • Խոզը պատասխանեց.
  • -Բա թռչելու մեջ ի՞նչն է հաճելի:
  • Թութակը պատասխանեց.
  • – Տեսնում եմ աշխարհը: Բա ճպճպացնելու մասին չասեցիր:
  • -Դե ես էլ այդ գործն եմ սիրում:Բա էլ ինչո՞ւ են ինձ անվանում խոզ:

Մայրենի

վարդըՀամո Սահյան

Անտառից եկած կանաչ եղևնին,
Հիշում է կանաչ իր ընկերներին,
Արահետներն է հիշում ձյունի տակ,
Հիշում է բացատն ու բուքն սպիտակ:
Երկինքն է հիշում իր գլխի վերև,
Եվ իր մայր անտառն ասեղնատերև,
Հովերն է հիշում նա գարնանային,
Որ իրեն այնպես օրորում էին:

Վաղորդյան ցողի գոհարն է հիշում,
Եվ մայրամուտի թևերն աբրեշում,
Հիշում է սոսափն ամեն մի ծառի,
Խարույկն է հիշում անտառապահի:

Հիշում է բոլորն ու չի ափսոսում,
Որ էլ անտառի երգը չի լսում,
Ինչո՞ւ ափսոսա, երբ իր թևերին
Գարուն է բերել երեխաներին,
Գարուն է բերել այս ձմռան օրով
Եվ տուն է մտել կանաչ շորերով.
Ե՞րբ է նա այսպես զուգվել, զարդարվել
Եվ մարդկանց այսքան հրճվանք պատճառել,
Ե՞րբ է նա եղել այսքան երջանիկ
Ու ե՞րբ է տեսել այսքան խաղալիք:
Ե՞րբ են նրա մոտ այսքան մանուկներ
Երգել ու պարել մինչև ուշ գիշեր…
Զարդարանքներով, աստղերով իր պերճ
Կանգնել է ուրախ մանուկների մեջ,
Այնպես հպարտ է նայում աշխարհին,
Կարծես հենց ինքն է բերել Նոր տարին:

 

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Անհասկանալի բառերը դո՛ւրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:Արահետ-Ոտքով բացած նեղ ճանապարհ, ասեղնատերև- Ասեղնաձև տերև ունեցող, վաղորդյան- Վաղորդայնին տեղի ունեցող՝ եղող,աբրեշում-Մետաքս, սոսափ-Տերևների՝ ճյուղերի՝ ցողունների օրորվելուց՝ շարժվելուց առաջացող մեղմ ձայնը, սոսավ,պերճ-Շքեղ, զարդարուն, պաճուճված: Արագածը … իր պերճ գորգերն է փռել:
  2. Ի՞նչ էր հիշում եղևնին: Պատմի՛ր եղևնու անունից:Ես հիշում էի կանաչ իմ ընկերներին,
    Արահետներն էի իմ հիշում ձյունի տակ,
    Հիշում էի բացատն ու բուքը սպիտակ:
    Երկինքն էի հիշում իմ գլխի վերև,
    Եվ իմ մայր անտառն ասեղնատերև,
    Հովերն էի հիշում գարնանային:Վաղորդյան ցողի գոհարն էի հիշում,
    Եվ մայրամուտի թևերն աբրեշում,
    Հիշում էի սոսափն ամեն մի ծառի,տակ
    Խարույկն էի հիշում անտառապահի: 
  3. Եղևնին ի՞նչ էր զգում անտառից հեռու:Եղևնին մեծ կարոտ ուներ իր մեջ:Նա ամեն մի մանրուք հիշում էր ու կարոտում:
  4. Նա ափսոսում էր, որ այլևս անտառում չի:նա չէր ափսոսում, քանի որ ուրախացնում էր երեխաներին իր ներկայությամբ:
  5. Ինչո՞ւ էր նա հպարտ նայում աշխարհին:Նա նայում եր հպարտ աշխարհին,որովհետև մտածում էր, թե հենց ինքն է բերել Նոր Տարին:
  6. Նամակ գրի՛ր եղևնուն:Բարև՛ եղևնի, ես Արենն եմ: Ես քո մասին մի բանաստեղծություն եմ կարդացել և հիմա ես քեզ նամակ եմ գրել,որ բացես և կարդաս: Մի՛ տխրիր, կմեծանաս, կմոռանաս այդ ամենը:Դու հիմա էլ պետք չէ այդ ամենի մասին մտահոգվես:Կարևորը, որ դու ուրախացնում ես երեխաներին և տոն ես պարգևում նրանց:

Վարդը

թարգմանությունը՝ Հ. Թումանյանի

 

Փոքրիկ տղան մի վարդ տեսավ,
Տեսավ մի վարդ դաշտի միջին.
Վարդը տեսավ, ուրախացավ,
Մոտիկ վազեց սիրուն վարդին.

Սիրուն վարդին, կարմիր վարդին,
Կարմիր վարդը դաշտի միջին։

Տղան ասավ.— Քեզ կպոկեմ,
Ա՛յ կարմիր վարդ դաշտի միջին։
Վարդը ասավ.— Տե՜ս, կծակեմ,

Որ չմոռնաս փշոտ վարդին.
Փշոտ վարդին, կարմիր վարդին,
Կարմիր վարդը դաշտի միջին։

Ու անհամբեր տղան պոկեց,
Պոկեց վարդը դաշտի միջին.

Փուշը նրա ձեռքը ծակեց,
Բայց էլ չօգնեց քընքուշ վարդին.
Քնքուշ վարդին, կարմիր վարդին,
Կարմիր վարդը դաշտի միջին։

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Շարունակի՛ր պատմել բանաստեղծությունը:

Փոքրիկ տղան դաշտում մի վարդ տեսավ ու շատ ուրախացավ:Նա ասաց.

 

-Քեզ կպոկեմ,
Ա՛յ կարմիր վարդ դաշտի միջին։
Վարդը ասավ.— Տե՜ս, կծակեմ,

Որ չմոռնաս փշոտ վարդին.
Փշոտ վարդին, կարմիր վարդին,
Կարմիր վարդը դաշտի միջին։

Ու անհամբեր տղան պոկեց,
Պոկեց վարդը դաշտի միջին.

Փուշը նրա ձեռքը ծակեց,
Բայց էլ չօգնեց քընքուշ վարդին.
Քնքուշ վարդին, կարմիր վարդին,
Կարմիր վարդը դաշտի միջին։

  1. Ինչպիսի՞ն է վարդը այս բանաստեղծության մեջ.

ա. կարմիր վարդ

բ. սիրուն վարդ

գ. փշոտ վարդ

 

  1. Գրի՛ր ու նկարիր քեզ դուր եկած հատվածը:Իմ դուրը եկել է բանաստեղծության միջից այս հատվածը.
  2. -Քեզ կպոկեմ,
    Ա՛յ կարմիր վարդ դաշտի միջին։
    Վարդը ասավ.— Տե՜ս, կծակեմ,
  3. Ի՞նչ գույն կընտրես ամբողջ բանաստեղծության համար: Ինչո՞ւ: Ես բանաստեղծության համար կընտրեմ մայրամուտի գույնը, որովհետև այդ գույնն եմ պատկերացնում բանաստեղծությունը կարդալիս:
  4. Հորինի՛ր:

ա. Վարդերն ինչո՞ւ փշեր ունեն:Որպիսզի փուշը լինի վարդի թիկնապահը: Վարդերն այդպես պաշտպանվում են, որ իրենց չպոկեն:

բ. Փշերն ինչո՞ւ վարդեր ունեն:Որ վարդ չլինի, բա ինչի՞ վրա աճեն:

Գարնանամուտ

90153346_2897066017035714_7660057198705246208_nՆշենիներն  արթնացել,

Իրար գլխով են անում

Եվ հրճվում են, որ իրենք
Առաջինն են արթնանում:

Ձնծաղիկն է ծիծաղում
Լացակումած մի թմբից,
Կարմիր գլխիկն է հանում
Դաղձը խոնավ իր ճմբից:

Ցանկապատի մի ճեղքից
Եղինջն իր աչքն է բանում,
Ծիլը թեթև ժպիտով
Ծանր հասկ է խոստանում:

Ծանոթ խոսքեր է ասում
Լեզուն բացված մի առու,
Եվ առուները բոլոր
Ձայն են տալիս իրարու:

  • Դուրս բերել անծանոթ բառերը, օնլայն բառարանի միջոցով գտնել բացատրությունը։Թումբ-

    փոքր հողաբլուր, բանալ-բացել, իրարու-իրար:

  • Բանստեղծության մեջ ի՞նչ է անում ձնծաղիկը, ո՞րտեղ։ Ձնծաղիկը ծիծաղում է լացակումած մի թմբից:
  • Նկարագրի՛ր, ինչպիսի՞ն է բանստեղծության մեջ եղած դաղձը։ Դաղձը կարմիր գլխիկով է ու խոնավ:
  • Ի՞նչ են անում առունեը։ Առուները ծանոթ խոսքեր են ասում իրար ու ձայն տալիս:
  • Երբևէ տեսե՞լ ես եղինջ, փորձիր նկարագրել։ Եղինջը կանաչ թուփ է,մանր փշեր ունի,որոնց դիպչելիս մաշկը ծակծկում է և անյտուցվում:Եղինջը մարդիկ օգտագործում են բժշկության մեջ,նաև սնունդի մեջ՝ ապուր են պատրաստում և տապակում:

Ճամփորդություն դեպի լուսին

Կար-չկար մի տղա կար: Մի օր տղան իր հանրագիտարանը թերթելիս է լինում և տեսում էջերից մեկի վրա պատկերված լուսնին: Լուսինը մռայլ էր,մոխրագույն,քարքարոտ և փոշոտ: Տխրում է տղան և մտածում, որ լավ կլիներ, որ լուսինը լիներ կանաչապատ՝ ծաղիկներով, այգիներով, ծառերով, խոտ ու ծիլով: Նա այնքան է տարվում այդ մտքով,որ մի գիշեր ամուր փակում է աչքերը ու պատկերացնում, թե ինչպես է տիեզերանավով ճանապարհորդում դեպի լուսին: Եվ այդպես քնում է: Երազի մեջ նա հայտնվում է լուսնի վրա, մաքրում է հողը քարերից, ծաղիկներ ու ծառեր է տնկում: ՈՒրախ-զվարթ վազվզում է իր կանաչ այգիներում, բարձրանում ծառերի վրա, ցատկոտում, երգում, պարում: Նա լուսնին անվանում է <<Կանաչ գնդակ>> և մտածում ՝ երանի միշտ այստեղ մնամ:Երկար խաղալուց հետո հիշում է իր ծնողներին և իր տունը, որ արդեն կարոտել էր ու այդ պահին արթնանում է: Վազում է, փաթաթվում իր ծնողներին և պատմում գիշերային արկածների մասին:

Առաջադրանք, մայրենի

1. Գտիր թաքնված բառը (արմատը)

Օր․՝ մանկություն- մանուկ

Փշոտ, խմբակ, թունավոր, ազնվորեն, մրգեղեն, շնիկ, հմտորեն, նկարչական, տոնական, բալենի, ձմեռային, դասարան, ընկուզենի, մետաղյա, բժշկական, ծաղկանոց, կռվարար,մոխրոտ, տնակ, թթենի, գանձարան, մածնոտ, մթություն։

Գանձարան-գանձ, փշոտ-փուշ, խմբակ-խումբ, շնիկ-շուն, տոնական-տոն,Թթենի-թութ, տնակ-տուն, դասարան-դաս, մածնոտ-մածուն, բժշկական-բժիշկ, մթությոն-մութ, թունավոր-թույն, ծմեռային-ծմեռ, ընկույզենի-ընկույզ,մետաղյա-մետաղ,բալենի-բալ,

2. Բառերին ավելացրու ել մասնիկըև ստացիր գործողություն ցույց տվող բառեր(ինչ անել, ինչ լինել)

Օր․՝ կշիռ-կշռել

Նվեր, պատիժ, սոսինձ, ծուռ, գիծ, կառույց, բույր, կարմիր, սուտ, զրույց, գիր, ծուխ, տունկ, պատվեր։ նվիրել, պատժել, սոսնձել, ծռել, գծել, կառուցել, բուրոտ,

Կարմրել, ստել, զրուցել, գրել, ծխել,տնկել,պատվիրել: