Category: Մայրենի

Կարդա՛  Վիլյամ Սարոյանի «Հինգ հասուն տանձերը» պատմվածքը։

Առաջադրանքներ՝

1.Քեզ դուր եկա°վ պատմվածքը. ինչո°ւ։

Որովհետև այն հետաքրքիր էր, բայց մի քիչ տխուր: Սովորեցի` <<լոկ>>, <<մտրակել>>, <<ամենամերձավոր>> և <<փափագել>> անծանոթ բառերը:

2. Բնութագրի՛ր  պատմվածքի գլխավոր հերոսին:

Պատմվածքի գլխավոր հերոսը բարի էր, բոլորը մտածում էին, որ նա գող էր, բայց ոչ: Նա ազնիվ էր, երբ ես լսեցի որ այն ժամանակ նրանց մտրակել են, ես վախեցա, որովհետև դա շատ ցավոտ է:

1.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած զարդանկարն հնագույն արվեստն է հիշեցնում: (Նկարազարդ,զարդանկար)

Ծննդյան օրը փոքրիկին նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Հագին նախշազարդ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Տաճարի զարդանախշուն արտացոլված է մեր երկրի բնությունը: (Զարդանախշ,նախշազարդ)

Նրա գրամեքենան ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

Ինձ մեքենագիր էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ: (Մեքենագիր,գրամեքենա)

2. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին ինչե՞ր էին դրված: (Սանր, սանրել)

Զարդասեղանին Սանրներ էին դրված:

Թե մազերը ի՞նչ աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է: (Սանր, սանրել)

Թե մազերը սանրեիր ու լվացվեիր, կտեսնենք որ սիրուն երեխա է:

Նվերը մի գեղեցիկ ի՞նչ էր: (Սանր, սանրել)

Նվերը մի գեղեցիկ սանր էր:

Նա մի շատ բարի ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ)

Նա մի շատ բարի կախարդ էր:

Եթե իրոք ի՞նչ աներ, մուկ կդառնայիր: (Կախարդել, կախարդ)

Եթե իրոք կախարդեր, մուկ կդառնայիր:

Եկողն ամենաչար ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ)

Եկողն ամենաչար կախարդն էր:

Հավաքվեցին չար ու բարի ովքե՞ր: (Կախարդել, կախարդ)

Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդները:

Պատին մի աղջկա ի՞նչ էր կախված: (Նկարել, նկար)

Պատին մի աղջկա նկար էր կախված:

Սիրով որ ի՞նչ աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (Նկարել, նկար)

Սիրով որ նկարեր, նկարը սիրուն կստացվեր:

9.Գրավոր պատմիր՝ տրված բառն ի’նչ է նշանա­կում:

Գիրք-Առհասարակ՝ փոքր ի շատե ընդարձակ ծավալով գրվածք՝ երկ:

դիմակ-Ստվարաթղթից կամ այլ նյութերից շինած մարդու կամ կենդանու դիմապատկեր, որ մարդիկ դնում են իրենց երեսին:,

դերասան-Թատերական ներկայացումների պրոֆեսիոնալ դերակատար:

ընկույզ-Ընկուզենու պտուղը՝ կարծր փայտանման պտղապատյանով:

ժպիտ-Դեմքի արտաքին ուրախություն,

երեխա-Նորածին աղջիկ կամ տղա:
Փոքրահասակ՝ պատանեկան հասակին չհասած աղջիկ կամ տղա, անչափահաս:

10. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով նախադասություննե՛ր ստացիր:

Ո՞վ ի՞նչ արեց: Տղան գնդակով հարվածեց:

Ի՞նչը ի՞նչ եղավ: Ծառը ծաղկեց:

Ովքե՞ր ի՞նչ են անում: Մեծերը կռվում են:

Ինչե՞րը ի՞նչ են լինում: Ծաղիկները ծաղկում են:

11. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի’ր (ի՞նչ են ցույց տալիս. ի՞նչ հարցերի են պատասխա­նում ) ու գրիր:

Ա. Տղա. թանաք, խրճիթ, արգելք, աղջիկ, բաժակ, բանալի, տատիկ. ուսուցիչ. թռչուն. հեղեղ. մարդիկ. կանայք. դերձակ:

Ա խումբ, ո՞վ-տղա, աղջիկ, տատիկ, ուսուցիչ, դերձակ: ի՞նչ- թանաք, խրճիթ, արգելք, բաժակ, բանալի, թռչուն, հեղեղ: ովքե՞ր- մարդիկ, կանայք:

Բ. Հնձում են. խաղում էինք, լուսավորում ես, կտցահարեց, վազում էիք, թակում եմ, հեղեղ է, խառնվում են, շփոթեցի, բացել եք:

Հնձում են- ի՞նչ են անում:

խաղում էինք- ի՞նչ էինք անում:

լուսավորում ես- ի՞նչ ես անում:

կտցահարեց- ի՞նչ արեց:

վազում էիք- ի՞նչ էիք անում:

թակում եմ- ի՞նչ եմ անում:

հեղեղ է- ի՞նչ է լինում:

խառնվում են- ի՞նչ են լինում:

շփոթեցի- ի՞նչ արեցի:

բացել եք- ի՞նչ եք արել:

Վիլյամ Սարոյան «Թե ինչ է լինում, երբ փորձում են գոհացնել որոշ մարդկանց»

Տարիներ առաջ մի կույր էր ապրում: Բոլորը նրան ամեն ինչի լավագույնն էին տալիս, թե’ ուտելիքի, թե’ հագուստի և թե’ ամենալավ անկողինն ու սպիտակեղենը: Սակայն նա միշտ դժգոհ էր և գիշեր-ցերեկ բողոքում էր, որ իրեն վատ են վերաբերվում: Բոլորը ջուր էին խմում, իսկ կույրին կաթ էին տալիս, իրենք մի բաժակ բրինձ էին ուտում ու նրան՝ երեքը տալիս, կես բոքոն էին ուտում, նրան ՝ երկուսը տալիս, սակայն նա դարձյալ դժգոհ էր: մի օր էլ, խիստ զայրացած և հուսահատ, գառ են մորթում, խորովում, սկուտեղի վրա դնում ու մատուցում են կույրին: Նա հոտոտում է, փորձում է շոշափելով որոշել գառնուկի չափսերը, ապա սկսում է ուտել: Սակայն առաջին պատառը դեռ կուլ չտված, չի դիմանում և ասում է.

– Եթե սա իմ բաժինն է, բա ձե՞րը որքան կլինի:

Առաջադրանքներ՝

1. Ընթերցի՛ր առակը և մեկնաբանի՛ր:

Տարիներ առաջ ապրում էր մի կույր մարդ: Նա շատ ժլատ էր, որովհետև նրան բոլորը լավ բանեիր են տալիս, բայց նա միշտ դժգոհ էր: Նրանք ուտում էին մի բան, իսկ կույրը երկու հատ: Իսկ վերջում նրան մատուցեցին մի գառ, նա հոտոտեց սակայն առաջին պատառը դեռ կուլ չտված, ասում է.

-Եթե սա իմ բաժինն է, բա ձե՞րը որքան կլինի:

2. Բնագրից օգտվելով բնութագրի՛ր առակի գլխավոր հերոսին:

Առակի գլխավոր հերոսը դա ժլատ, ագահ, կույրն է: Նա շատ ժլատ էր, ամեն ինչին անուն էր դնում:

3. Առակի ասելիքը բնորոշող առած-ասացվածքներ գտի՛ր:

Անտեր ոչխարը գայլը կուտի։

Աշխատանքը սև է, հացը՝ սպիտակ

Կարմիր կովը կաշին չի փոխի։

Աչքե տես, բերնե կարոտ։

Մեծ հավակնություններ ունեցող փոքր մարդկանց իրենց արժանի տեղը ցույց տալու համար նա մեկ այլ պատմություն էր պատմում որսորդի գնդակից վիրավորված առյուծի մասին, որ ցավից ոռնում էր և մահվան դուռն էր հասել: Առյուծին է մոտենում փոքրիկ, դանդաղաշարժ կրիան և հարցնում.

– Ի՞նչդ է ցավում:

– Որսորդն է վիրավորել, – պատասխանում է առյուծը:

Կրիան բարկանում է և ասում.

– Թող չորանան այն մարդու թևերը, որ վնասում են երկրի երեսին ապրող մեզ նման հրաշալի արարածներին:

– Կրիա եղբայր, – պատասխանում է առյուծը, – պետք է ասեմ, որ որսորդի հասցրած վերքն ավելի քիչ է ինձ տանջում, քան այն, ինչ հենց նոր ասացիր:

Այդ ասելով՝ առյուծը հոգին ավանդում է: Նույն բանի շուրջ նա մեկ այլ պատմություն էլ էր պատմում կամրջով անցնող փղի ականջը մտած լվի մասին:

– Ընկերս, – ասում է լուն, – երբ մեզ նման հսկաներն անցնում են կամրջի վրայով, այն ցնցվում է մեր հզորությունից:

Գրի՛ր, թե ինչի՞ մասին էր առակը, ի՞նչ սովորեցրեց քեզ։

Առակը մեզ սովորեցրեց որ չպետք է սպանել, չպետք է վիրավորել, չպետք է շահագործել, պետք է լինել բարի, օրինակ ես ինքս, երբ տեսնում եմ, որ իմ մայրիկը տավարի կարմիր մսով միս է պատրաստում: Ես ինքս պատկերացնում եմ, որ ինչ են արել այդ խեղճ արարածների հետ և դա շատ-շատ տհաճ է իմ համար:

1. Ամառվա ամենահետաքրքիր դեպքը գրավոր պատմիր ու պատմությունդ վերնագրի՛ր(եթե չգիտես հետաքրքիր մի դեպք. ամառվա մի օ՛րը նկարագրիր):

Այս հուլիսին ես Ջերմուկում շախմատի մրցումների էի, և շատ հետաքրքիր էր ընկերներով ամեն օր այդ փոքր քաղաքում քայլելը: Քայլում էինք առանց ծնողների, որովհետև Ջերմուկը՝ փոքր քաղաք է, իսկ մենք ուրախ ամեն օր գնում էինք մրցումների:

3.            Տրված բառերն այբբենական կարգով դասավորի՛ր:

Եղինջ. շյուղ. պատշգամբ, դարպաս, թակարդ, կաթսա, սրճեփ:

Դարպաս, եղինջ, թակարդ, կաթսա, շյուղ, պատշգամբ, սրճեփ:

5. Տրված բառերը գործածելով՝ նախադասություն կազմիր:

Թանկ, թմբուկ, հերթ, հիշել, բերդ, գիրք, թիթեռ, թմրած,ընծա, կեռաս:

1. Մի թանկ թմբուկ ընկավ և ջարդվեց:
2. Մի մարդ մի օր թմբուկ էր նվագում:
3. Երեկ իմ ընկերոջ խանութում հերթ էր:
4. Ես հիշել եմ իմ մանկությունը:
5. Այսօր մի գողի տարան բերդ:
6. Իմ փոքր եղբայրը սկսել է գիրք կարդալ:
7. Ես սիրում եմ բռնել թիթեռներ:
8. Մարդ երբ վիրահատվում է նրան տալիս թմրանյութ:
9. Ձմեռ պապիկը մեզ բերում է ընծաներ:
10. Երբ ամառ է գալիս հասնում են կեռասները:

7.Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գրիր և տեքտը վերականգնի՛ր:

Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա:  Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ:

Որոշ մարդիկ էլ այդպիսին են:

Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ:Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»:Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա: 

9.  Գրավոր պատմիր՝ տրված բառն ի’նչ է նշանա­կում:

Գիրք. դիմակ, դերասան, ընկույզ. ժպիտ, երեխա:

10. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով նախադասություննե՛ր ստացիր:

Ո՞վ ի՞նչ արեց:

Ի՞նչը ի՞նչ եղավ:

Ովքե՞ր ի՞նչ են անում:

Ինչե՞րը ի՞նչ են լինում:

11. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի’ր (ի՞նչ են ցույց տալիս. ի՞նչ հարցհրի են պատասխա­նում ) ու գրիր:

Ա. Տղա. թանաք, խրճիթ, արգելք, աղջիկ, բաժակ, բանալի, տատիկ. ուսուցիչ. թռչուն. հեղեղ. մարդիկ. կանայք. դերձակ:

Բ. Հնձում են. խաղում էինք, լուսավորում ես, կտցահարեց, վազում էիք, թակում եմ, հեղեղ է, խռնվում են, շփոթեցի, բացել եք:

1.Կարդա՛ առաջին դպրոցների մասին նյութի առաջին հատվածը եւ պատրաստվի’ր քննարկման ։

2.Բառարանի օգնությամբ բացատրի’ր հատվածում ընդգծված բառերը։

երևան են հանել-երևան բերել, պնակիտ-քառանկյունի փոքրիկ տախտակ, դպիր-քարտուղար, Շումեր-Սումերական, գրագիր-Գրասենյակի պաշտոնյա, որ գրություններ է կազմում ու վարում գրագրությունը, քարտուղար: Ումիա-ուսուցչապետ: Նշմարելի-տեսանելի, թրծել-Բարձր ջերմության ներգործության ենթարկել՝ այրել կարծրություն տալու համար (կավե շինվածքների մասին):Ճերմել-դանդաղել: Պերիպատետիկ-Արիստոտելի ուսմունքի հետևորդ:

1. Կարդա՛ առաջին դպրոցների մասին նյութի երկրորդ հատվածը։ Պատրաստվի՛ր տեքստն ամբողջությամբ քննարկելուն։

2.Դու արդեն ծանոթ ես առաջին դպրոցներին։ Բլոգումդ մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ, թե ի՞նչ նմանություն կամ տարբերություն տեսար քո ներկայիս դպրոցի և առաջին դպրոցների միջև։

Ես տեսա, որ նրանք սովորում էին կրոնագիտություն, կարդում էին Աստվածաշունչ, սովորում վարքաբանություն: Նրանք սովորում էին զբոսնելով, ճեմելով, եկեղեցում աղոթք անելով: Նրանք չունեին մեր պես լավ միջավայր: Այն ժամանակվա դպրոցները՝ այսինքն առաջին դպրոցները, հիմնել են շումերները: Իսկ մենք՝ հայերս, կառուցում ենք մեր դպրոցները: Նրանց տնօրենին ասում էին ումիա, իսկ հիմա մենք ասում ենք տիար կամ տնօրեն: Օգնականներին ասում էին մեծ եղբայրներ, սովորողներին ասում էին դպրոցի զավակներ:

3.Ստեղծագործի’ր` «Եթե լինեի դպրոցի հիմնադիր»:.

Եթե ես լինեի դպրոցի հիմնադիր, ապա, երբ դասերը վերջանային երեխաներին ավելի ուշ կթողնեի երկու ժամ հետո: Բայց վերջին երկու ժամերը նրանց ընտրությամբ, նրանց ընտրությամբ գործունեությամբ ժամանակ կավելացնեյ շախմատ դասը:

4. Դուրս գրիՙր գոյականները: Առարկա, Մեսրոպ Մաշտոց, Ամարաս, Արցախ, Մարտունի, եկեղեցի, դպրոց, համալիր, Գրիգոր Լուսավորիչ, ուսուցիչ, քարոզիչ, գործիչ, Սահակ Պարթև, պնակիտ, շումեր, գրագիր, դպիր, ումիա, կավ, տեղեկություն, տնօրեն, Արիստոտել, եղբայր, աշակերտ, ուսուցչապետ, աղջիկ, ցուցակ, պալատ, տաճար, պերիպատետիկ, հիշատակ, կրթություն, հիմք, հազարամյակ, հարուստ, առևտրական, թրծել:

առաջին դպրոցները

1֊ին հատված

Պատմության մեջ հիշատակված առաջին դպրոցը շումերական ծագում ունի: Միջագետքում կատարված պեղումները երևան են հանել հազարավոր կավե պնակիտներ, որոնք կարևոր տեղեկություններ են տալիս շումերացիների կրթության մասին:Ք.ա. 3-2-րդ հազարամյակում դպրոցի հիմքը դրել է շումեր ժողովուրդը։ Շումերական դպրոցները պատրաստել են դպիրներ և գրագիրներ, որոնք ծառայության են մտել պալատներում և տաճարներում, վարել են նաև հարուստ առևտրականների գործերը: Շումերական դպրոցներում սովորել են միայն տղաները, աղջիկների անուններ ցուցակներում չեն հանդիպել: Շումերական դպրոցի տնօրենը կոչվել է ումիա, այսինքն՝ ուսուցչապետ կամ դպրոցի հայր, իսկ աշակերտը՝ դպրոցի զավակ, ուսուցչապետի օգնականները կոչվել են մեծ եղբայրներ, որոնք աշակերտներին գրավոր հանձնարարություններ են տվել և հետո սրբագրել: Աշակերտները դպրոց են հաճախել արևածագից մինչև արևամուտ: Նրանց կրթության մեջ կարևոր տեղ է գրավել անգիր սովորելը. ուսուցիչը դասը պատմում էր, հաջորդ օրը աշակերտը պարտավոր էր այն հիշողությամբ կրկնել։ 1934-1935 Մարում կատարված պեղումները երևան են հանել երկու սենյակ, ուր նշմարելի են աղյուսից թրծված նստարանների շարքեր։

***

—————

Ք. ա. 4-րդ դարի սկզբին հույն փիլիսոփա Պլատոնը ստեղծել է մի դպրոց, որն անվանում էին Ակադեմիա, որովհետև իր աշակերտների հետ Պլատոնը զրույցները վարում էր առասպելական հերոս Ակադեմոսի արձանի շուրջ փռված մի ստվերաշատ այգում: Աշակերտներից մեկը Ստագիրոս քաղաքից էր: Նա ոչ մի բանի կուրորեն չէր հավատում, աշխատում էր ստուգել այդ ամենը, ինչ լսում էր ուսուցչից, և ասում էր.«Պլատոնն իմ բարեկամն է, բայց ճշմարտությունն ավելի թանկ է: Այդ աշակերտը Արիստոտելն էր: Ք.ա. 335 թ. Արիստոտելն Աթենքի մոտ հիմնադրել է իր սեփական դպրոցը՝ Լիկեյոնը, որը նույնքան հայտնի էր, որքան Պլատոնի Ակադեմիան: Լիկեյոնում նա աշակերտների հետ դասերը վարում էր զբոսանքի ժամանակ, ճեմելով, դրա համար էլ նրա աշակերտներին անվանում էին պերիպատետիկներ (հունարեն բառ է, նշանակում է (զբոսնողներ, ճեմողներ):

2-րդ հատված

Հայոց առաջին դպրոցները

Մեսրոպ Մաշտոցը 5-րդ դարում Ամարասի վանքում հիմնում է Արցախի առաջին դպրոցը: Միաժամանակ եկեղեցուն կից կառուցվում են 36 բազմաբնույթ շենքեր: Ամարասի վանական համալիրը գտնվում է Արցախի Մարտունու շրջանում: Վանքը հիմնել է Գրիգոր Լուսավորիչը 4-րդ դարի սկզբին:

Հայոց առաջին դպրոցը` վարդապետարանը, բացվել է հինգերորդ դարի սկզբին Վաղարշապատում, Մեսրոպ Մաշտոցի և հայոց կաթողիկոս Սահակ Պարթեւի ջանքերով: Սկզբնական շրջանում դասավանդվել են Աստվածաշունչը, վարքաբանություն, քերականություն: Հետագայում նաև աստղագիտություն, թվաբանություն եւ այլ առարկաներ: Այս դպրոցը պատրաստել է ուսուցիչներ, քարոզիչներ, եկեղեցական գործիչներ: Վաղարշապատի դպրոցը գոյատևել է մինչև 510 թվականը:

Աղբյուրը՝ Մանկական գանձարան

Սեպտեմբերի 1-9

Կատարի’ր <<Ուսումնական ամառ 2022>> նախագծային աշխատանքները։

Ողջույն, ես Արենն եմ: Այսօր ես ձեզ կպատմեմ այս տարվա տպավորությունների մասին: Այս տարի շատ հետաքրքիր էր, բայց գարունը երրորդ ուսումնական տարում շատ արագ անցավ: Այս տարի մենք Ռաֆայելի հետ խաղացինք շատ խաղեր: Կուզեի որ լողը շաբաթվա մեջ լիներ չորս անգամ:

361. Ա և Բ նախադասությունների մեջ ընդգծված մասերը համեմատի՛ր: Դրանք ինչո՞վ են տարբերվում (համեմատի՛ր դրանց արտահայտած մտքերը, արտահայտման ձևերը):

            1. Ա. Տղան հարցրեց.
            — Ռոբոտը մեզ չի՞ գտնի:
            Բ. Տղան հարցրեց, թե ռոբոտը իրենց չի՞ գտնի:
            2. Ա. Տիգրանն ասաց.
            — Չի գտնի, եթե մենք շատ չխոսենք:
            Բ. Տիգրանն ասաց, որ չի գտնի, եթե իրենք շատ չխոսեն:
            3. Ա. Տիգրանն ասաց.
            — Ես էլ եմ ձանձրանում, բայց պետք է մի քիչ համբերենք:
            Բ. Տիգրանն ասաց, որ ինքն էլ է ձանձրանում, բայց պետք է մի քիչ համբերեն:
            4. Ա. Տղան ասաց.

            — Տնային հանձնարարությունները հետո կանենք, մեր ընկերները հիմա   սպասում են:
            Բ. Տղան ասաց, որ տնային հանձնարարությունները հետո կանեն, իրենց             ընկերները հիմա սպասում են:

362. Նախորդ վարժության մեջ ընդգծված հատվածներից ո՞րը կանվանես ուղղակի խոսք, ո՞րը՝ անուղղակի խոսք:Պատասխանդ պատճառաբանի՛ր:

363. Տրված նախադասությունները խմբավորի՛ր՝ ըստ նրանց մեջ ընդգծված հատվածների: Ստացածդ խմբերն ինչո՞վ են տարբերվում:

            1. — Լույսը վառե՞մ,— հարցրի ես:
            2. Ես ծիծաղելով ասացի, որ հրավիրատոմսը պատռված է:
            3. Լևոնը բարկացած ձայն տվեց.
            — Լույսը ինչո՞ւ վառեցիր:
            4. Հետո հաշտվողաբար ասաց, որ լույսը թող վառված մնա:
            5. Լևոնն ասաց, որ պետք է կարդալ և ոչ թե շատախոսել:
            6. Ես կարդացի և ասացի.
            — Ոչինչ չեմ հասկանում:

Ես ծիծաղելով ասացի, որ հրավիրատոմսը պատռված է:

Ես կարդացի և ասացի:

— Ոչինչ չեմ հասկանում:

Լևոնն ասաց, որ պետք է կարդալ և ոչ թե շատախոսել:

    

        7. Ես համոզում էի Լևոնին, որ նրա ներկայությունը պարտադիր է:
            8. — Գտա՜, — գոչեցի ես,- նրան հեռախոսով կասենք:

364. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա, Բ, Գ նախադասությունների կետադրությանը, կետադրական տարբերությունները գտի՛ր և օրինաչափությունը փորձի՛ր բացատրել:

            1. Ա. Ընկերս ասաց.
            — Պապս սիրում է նկարներ հավաքել ու մի մեծ պատկերասրահ ունի:
            Բ. — Պապս սիրում է նկարներ հավաքել ու մի մեծ պատկերասրահ ունի, — ասաց             ընկերս:
            Գ. — Պապս սիրում է նկարներ հավաքել, — ասաց ընկերս, — ու մի մեծ          պատկերասրահ ունի:
            2. Ա. — Քեռիս ասաց.
            — Գիտե՞ս, որ մրջյուններն իրար տեղեկություն են հաղորդում ու անգամ հեռվից             հեռու խոսում են իրար հետ:
            Բ. — Գիտե՞ս, որ մրջյուններն իրար տեղեկություն են հաղորդում ու անգամ         հեռվից հեռու խոսում են իրար հետ, — ասաց քեռիս:
            Գ. — Գիտե՞ս, որ մրջյուններն իրար տեղեկություն են հաղորդում, — ասաց քեռիս,            — ու անգամ՝ հեռվից հեռու խոսում են իրար հետ:

365. Նախադասությունները լրացրո՛ւ (ուղղակի խոսքեր գրի՛ր):

            1. Փոքրիկը խնդրեց.
            — Մայրի՛կ, ինձ համար կոնֆետ կգնե՞ս:
            2. -Ոչ,- անհանգիստ ասաց իշխանը, -ես չեմ ուզում մասնակցել խնջույքին:
            3. — Ինձ ինչո՞ւ չեք տանում ֆուտբոլի, — բողոքեց տղան:
            4. — Կարող է վատ հետևանք առաջացնել, — անհանգստացավ պապիկը:
            5. — Ինձ մի՛ վարեք,- շարունակ ասում էր մարդ-մեքենան, — ես ուզում եմ հանգստանալ:

366. Ընդգծված նախադասությունը (պատմողի խոսքը) գրիր՝
ա) ուրիշի ուղղակի. խոսքից առաջ,
բ) ուրիշի ուղղակի խոսքի մեջ:

            Օրինակ՝
— Ի՜նչ ես ամբողջ օրը պարապ-սարապ պառկում, վե՛ր կաց, մի գո՛րծ արա, — ծույլին հանդիմանում էին հարևանները:
ա) Հարևանները հանդիմանում էին ծույլին.
— Ի՜նչ ես ամբողջ օրը պարապ-սարապ պառկում, վե՛ր կաց, մի գո՛րծ արա:
բ) — Ի՜նչ ես ամբողջ օրը պարապ-սարապ պառկում, — ծույլին հանդիմանում էին հարևանները, — վե՛ր կաց, մի գո՛րծ արա:

            1. — Գիտեմ, որ ամբողջ օրն աշխատել եք, բայց չեք վերջացրել նորոգումը, —          ցավով ասաց նավի հրամանատարը:
            2. — Չեմ կարող հանգիստ նստել ու սպասել գարնան գալուն, ինքս նրան կբերեմ.-             անհամբերությամբ ասաց տղան:
            3. — Երբ վերադառնամ, նորից կզրուցենք քո որոշման մասին, դա շա՜տ     հետաքրքիր է, — հեռանալիս ասաց հյուրը:

367. Երկխոսությանը շարունակի՛ր:

            — Դե՛, — շշնջաց ընկերս, — սեղմի՛ր կոճակը:
            — Զանգն արդեն հնչե՞լ է, — զարմացա ես, — ոչինչ չեմ լսել:

368. Երկխոսությանը շարունակի՛ր:

            — Շո՛ւտ, շո՛ւտ, բարձրացրո՛ւ, — տագնապեց նա, — հասնում է:
            — Ամեն ինչ մտածված է, սիրելի՛ս,- հանգիստ շուռ եկավ մյուսը: — Հիմա կտեսնես:

369. Գրի՛ր երկխոսություն, որը դասարանում ես լսել (կարող ես նաև հորինել):

370. Գրի՛ր երկխոսություն, որը տանն ես լսել (կարող ես նաև հորինել):

371. Խոսքն ըստ օրինակի փոխի՛ր. ընդգծված անուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ ուղղակի:

            Օրինակ՝
ա) Սոնան ասաց, որ գյուղն իրեն դուր եկավ, ինքն ուզում է էլի մնալ այդտեղ:

Սոնան ասաց.
— Գյուղն ինձ դուրս եկավ, ես ուզում եմ էլի մնալ այստեղ:

բ) Թզուկն ասաց, որ տղան գնա թագավորի գանձարան ու տեսնի կախարդական նկարը:

Թզուկն ասաց.
— Ա՛յ տղա, գնա՛ թագավորի գանձարան ու տե՛ս կախարդական նկարը:

            1. Հայրն Արտակին ասաց, որ ճանապարհից վերցնի իր հեծանիվը. որովհետև մարդկանց խանգարում է:
            2. Տղայի ընկերն ասաց, որ ինքն էլ չի սպասում թզուկի գալուն ու տուն է գնում:
            3. Թագավորը տղային ասաց, որ գնա երկրից երկիր ման գա ու գտնի իր մատանու քարը:
            4. Նապաստակն ու մուկն ասացին, որ իրենք գնում են տղային օգնելու:
            5. Արջը նապաստակին ու մկանը խնդրեց, որ իրեն էլ տանեն աշխարհը   տեսնելու:
            6. Արեգնազանը ներկայացավ և ասաց, որ ինքն իշխան Արմանի որդին է:
            7. Թագավորը հյուրին խնդրում էր, որ իրեն մենակ չթողնի կախարդի մոտ:

372. Ընդգծված անուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ ուղղակի:

            1. Նկարիչը կանչեց, որ ինքը շատ հետաքրքիր բան է գտել:
            2. Տղան մորը գգաշացրեց, որ ինքը անծանոթ մարդկանց է հրավիրել:
            3. Մայրը տղային ասաց, որ ինքն էլ է հետաքրքրվում տղայի հյուրերով:
            4. Ընկերը Լևոնին ասաց, որ ինքը բացատում դարչնագույն մարդկանց է տեսել:
            5. Լևոնն ընկերոջն ասաց, որ նա հավանաբար երազ է տեսել, ոչ թե իսկական    մարդկանց:
            6. Տղան շուրջը նայեց ու հարցրեց, թե որտե՞ղ կթաքնվեն, եթե անձրև գա:

373. Ուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ անուղղակի:

            Օրինակ՝
Մայրս ինձ հարցրեց.
— Որտե՞ղ ես պահել մեր կախարդական շղթան:
Մայրս ինձ հարցրեց, թե որտե՞ղ եմ պահել մեր կախարդական շղթան:

            1. Աղվեսն ագռավին խնդրեց.
            — Ագռա՜վ քույրիկ, երգի՛ր, որովհետև շատ լավ ես երգում:
            2. Արջն աղվեսին ասում էր.
            Դու աշխարհի ամենասիրուն աղվեսն ես:
            3. Երեխաները մտահոգվեցին.
            — Ինչպե՞ս պահպանենք մեր անտառը:
            4. Պապս ասաց.
            — Իմ իմացած միակ լեզուն հայերենն է:
            5. Պապս ասաց.
            — Ես շատ լավ էլ խոսում եմ ծառ ու ծաղկի հետ էլ, կենդանիների հետ էլ:
            6. Պապս ավելացրեց.
            — Չգիտեմ, նրանք քանի լեզու գիտեն, բայց իմ հայերենը շատ լավ հասկանում են:

374. Ուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ անուղղակի:

            1. Սուրհանդակն ասաց.
            Ալեքսա՛նդր, արքան հրամայել է, որ դու տեսնես վաճառականների բերած նոր ձին:
            2. Որդին խնդրեց.
            — Հայրի՛կ, թույլ տուր այս մի ձին ինքս վարժեցնեմ:
            3. Նայելով սլացող որդուն՝ թագավորը հրամայեց.
            — Ի՛նձ էլ ձի տվեք:
            4. — Ուսուցի՛չ, մտքի ետևից կհասնե՞մ այսպիսի ձիով, — հարցրեց Ալեքսանդրը:
            5. Արիստոտելն ասաց.
            — Ալեքսա՛նդր, որոշ փիլիսոփաներ հաստատում են, որ բազմաթիվ աշխարհներ            կան:
            6. — Այդ աշխարհներից մեկը ի՛նձ պիտի պատկանի, ուսուցի՛չ, — ասաց      Ալեքսանդրը:

375. Տեքստը փոխադրի՛ր՝ անուղղակի խոսքերն ուղղակի դարձնելով:

            Մի մարդ ասում է, որ ինքը Սևանի ամբողջ ջուրը կխմի: Ընկերները ծաղրում են             նրան ու ասում, որ նա թող իր խոսքը գործով ապացուցի: Մարդն ասում է, որ     ինքը անպայման կխմի, եթե ընկերները Սևանից հանեն գետերի բերած ջուրը, չէ՞ որ ինքը չի խոստացել, որ գետերի ջուրն էլ կխմի:

376. Տեքստը փոխադրի՛ր՝ անուղղակի խոսքերն ուղղակի դարձնելով:

            Մի մարդ գնում է իշխանի մոտ ու բողոքում, որ իր ձին գողացել են:
            Իշխանը նրա վրա բարկանում է և ասում,որ եթե չքներ, ձին չէն գողանա:
            Խելոք մարդն ասում է, որ եթե ինքն իմանար, որ երկրի տերը քնած է, ինքն          արթուն կմնար:

377. Տեքստը փոխադրի՛ր՝ ուղղակի խոսքերն անուղղակի դարձնելով:

            Մի մարդ արթնանում է, տեսնում՝ գողերն իր ունեցած-չունեցածը հավաքել,       տանում են: Ինքն էլ տանից դուրս է գալիս ու նրանց հետ գնում: Հանկարծ նրան    նկատում են:
            — Դու մեզ հետ ո՞ւր ես գալիս, ա՛յ մարդ, — հարցնում են գողերը:
            — Բա ի՞նչ անեմ, — միամիտ ձևանալով ասում է տանտերը, — տունս հավաքել       տանում եք, ես ինչո՞ւ մնամ:

378. Տեքստը փոխադրի՛ր՝ ուղղակի խոսքերն անուղղակի դարձնելով:

            Մի քանի զորապետներ հավաքված գովում էին իրենց ձիերին:
            Բոլորին լսելուց հետո մի աղքատ մարդ պատմում է.
            — Մի տարի ձիով հասա Արաքսին.ձին թափ առավ ու թռավ մյուս ափը:
            Լսողներն այնքան են բարկանում, որ ուզում են ծեծել խեղճ մարդուն:
            — Ձին կարո՞ղ է Արաքսի նման գետի վրայով թռչել, — մեղադրում են նրանք:
            — Սպասե՛ք, ձին իմը չէր, է՜, իշխանինն էր, — ասում է մարդը:
            — Հա՜, իշխանի ձին կարող էր, — հետ են քաշվում զորապետները:

Ուրիշի խոսքը կոչվում է ուղղակի, եթե խոսողը այն մեջբերում է բառացի, առանց փոփոխության: Ուրիշի ուղղակի խոսքը պատմողի խոսքից տրոհվում է միջակետով, գծիկով, ստորակետ-գծով:

Ուրիշի խոսքը կոչվում է անուղղակի, եթե խոսողը այն մեջբերում է ոչ թե նույնությամբ, այլ պատմողաբար: Անուղղակի խոսքը պատմողի խոսքին միանում է որ կամ թե շաղկապներով:

Ուղղակի խոսքը կարելի է վերածել անուղղակի խոսքի, իսկ անուղղակի խոսքը՝ ուղղակիի:

354. Երկրորդ նախադասությունը փակագծում գրված բառով միացրո՛ւ առաջինին (ընդգծված բառերը հանի՛ր): Ի՞նչ նախադասություններ ստացվեցին: 

            Օրինակ՝
Մի հրաշալի հեքիաթ եմ հիշում, որ Դա տատս էր պատմում: (որ) – Մի հրաշալի հեքիաթ եմ հիշում, որ տատս էր պատմում:
            Դաշտերից մի լուր եկավ, որ Շեկոն ու Մարալն իրար փշրում են: (որ)
            Ոչխարի խոնավ բրդի հոտը խաբկանք էր, որովհետև Սարերը մնացել էին հեռվում: (որովհետև)
            Նա ստիպված առժամանակ ընդհատեց ճանապարհորդությունն ու փնտրտուքը,            քանի որ գրեթե սպառվել էին սուղ միջոցները: (քանի որ)
            Մի օր գործից տուն դարձավ ու ի՜նչ տեսավ, որ Տունը կողոպտել էին:(որ)
            Մի դեռատի պատանի որը արագ գալիս է Գետառի կողմից: Նաձեռքին ծաղիկների  փունջ ունի: (որը) 

357. Նոր նախադասություններ ստացի՛ր՝ տրված բարդ նախադասության ընդգծված մասը հանելով: Ինչպիսի՞ նախադասություններ ստացվեցին: 

            Մարդը վաղուց երազում է ստանալ մի դեղ, որը կպայքարի ցանկացած    հիվանդության դեմ:

Մարդը վաղուց երազում է ստանալ մի դեղ, որը մարդկանց կդարցնի անտեսանելի:

            Հեքիաթներում հանդիպե՞լ ես կախարդական ջրի, որը մահացողներին փրկում ու առողջացնում է:

            Հեքիաթներում հանդիպե՞լ ես մահացողներին փրկող կախարդական ջրի:

            Այսօրվա Երկիրը շատ է տարբերվում նրանից, որը մարդկությունն իր կյանքի             արշալույսին է տեսել:

Այսօրվա Երկիրը տարբերվում է նրանից որը մարդկության արշալույսին է տեսել: