Author: mnacakanyanaren

Чтение и перевод текста ,,Осень,,  на армянский язык

Осень − дама капризная и прихотливая. Совершенно невозможно предсказать ее настроение. То она балует приятным солнечным теплом, а то сердится проливными холодными дождями. Но во всей своей многогранности она прекрасна и неповторима. Ни одно время года не имеет такой контрастности, как осень. Яркая, красочная, живая, богатая − она не раз становилась объектом воспевания поэтов, прозаиков и художников. И не удивительно. Ведь осенняя палитра способна окрасить в самые невообразимые оттенки любое сочинение на тему «Осень». В памяти сразу всплывают образы Пушкинской, Шишкинской и Репинской осени. Поистине «Осенняя пора, очей очарованье»!

А чего стоит осенний лес с его приятным шуршаньем опавшей золотой листвы, органическими звуками фауны, летающими нитями серебра паутины и прочим. В этот период лес по-настоящему оживает. Каждый его житель, растение и насекомое усердно начинает готовиться к приходу холодов и зимнему сну, создавая своей живостью уникальное романтическое настроение с чуть заметной грустью раздумий. В такие моменты кажется, что время приобретает какой-то особенный, неспешный, ход, давая возможность еще немного задержаться в прекрасном мгновении.

Природа лучший автор и поэтому осень − это шедевр, сотканный из звуков, красок, запахов и ощущений уходящей красоты. Звучание осени всегда особенное, разное и ни с чем не сравнимое. Это самая прекрасная и щедрая пора, дающая нам богатый урожай и незабываемые воспоминания о теплых днях бабьего лета, приятных прогулках по «золотым» аллеям парка, первых густых и свежих дождях и т. д. Осень никого не оставляет равнодушной, затрагивая в душе самые тонкие её струнки.

Она − лучшая муза, вдохновляющая на созидание. Хотите написать сочинение на тему «Осень»? Просто выйдете на прогулку, пройдитесь по пестрому лиственному ковру, прошуршите опавшей листвой, закройте глаза и вслушайтесь в звуки осени, вдохните всей грудью ее ароматы, чистый и прозрачный воздух. И она щедро наполнит вашу душу и мысли глубиной, мудростью и умиротворением. Осень величественна, как сама королева!

Задания для выполнения: 

1. Переводим текст на армянский язык.
2. Составляем три-четыре вопроса к текусту. 

1.Чем Осень наполняет вашу душу? 2. Вы любите Осень. 3. С чем занимаются животные осенью?

1. Суметь прокомментировать высказывания : «бабье лето» , «золотая осень», «поздняя осень»

бабье лето- Длительный период тёплой и сухой погоды в конце сентября или в первой половине октября в Европе и Северной Америке.

золотая осень-Это фраза которую используют в переносном смыслом, что показать яркость осени.

поздняя осень- конец ноября, когда уже холодно.

Հայոց լեզուն անցել է զարգացման երեք փուլ՝ գրաբար, միջին հայերեն, աշխարհաբար։ 

 Գրաբարը հայ ժողովրդի ընդհանուր լեզուն էր, իր երկու տարբերակով (գրական ու խոսակցական) և բարբառային որոշ տարբերակային ձևերով։ Այս դարաշրջանի գրաբարը բաժանում են դասական կամ մեսրոպյան, հնում՝ «ոսկեդարյան» (գրերի գյուտից մինչև 5-րդ դարի կեսը), ետդասական կամ ետմեսրոպյան, հնում՝ «ետոսկեդարյան» (5-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 8-րդ դարի կեսերը) և ետին կամ նախամիջին (8-10 դդ.) շրջանների։ Առաջին երկու շրջաններին բնորոշ է գրաբարի և խոսակցական լեզվի, որպես մեկ լեզվի գրական ու խոսակցական տարբերակների, միասնությունը։ Երկրորդ շրջանին բնորոշ է նաև գրական լեզվի մեջ գիտական լեզվի տարբերակի ձևավորումը և առանձնացումը, որ բնութագրվում է հունաբանությամբ։

Գրաբարը համարվում է աղոթքի լեզու, այն անաղարտ է:

Եկեղեցական ծեսերը հասկանալու, արդի հայոց լեզվի նրբություններն ընկալելու համար շատ կարեւոր է ծանոթ լինել գրաբարին:

Տեղադրում եմ գրաբարով առաջադրանքներ, փորձեք աշխատել բացատրված բառերի օգնությամբ։

ա)ովեսցէ զքեզ ընկերն եւ մի՛ քո բերան, օտարն, եւ մ՛ի քո շրթունք։ (Առակք ԻԷ, 2)

գովեսցէ — գովի, թող գովի, կգովի, պիտի գովի, գովելու է

զքեզ — քեզ

եւ մի՛ — և ոչ, ոչ թե

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

բ) Որ հատուցանէ չար փոխանակ բարւոյ, չար ի տանէ նորա մի պակասեսցէ-Ով տալիս է չար բարու փոխարեն, չարը նրա տնից չի պակասի։

(Աոակք ԺԷ, 13)

որ — ով, ով որ

հատուցանէ — հատուցում է, տալիս է

փոխանակ բարւոյ — բարու փոխարեն

ի տանէ նորա — նրա տանից

մի պակասեսցէ — չպակասի, չի պակասի, չպիտի պակասի. չի պակասելու

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Գրաբա՛ր դարձրու այս նախադասությունը.

Բարու փոխարեն չարով մի՛ հատուցիր (մի՛ հատուցաներ), չարը տանիցդ (ի տանէ քումմէ) չի պակասի։

Որ հատուցե չարով փոխանակ բարւոյ չար ի տանե նորա մի պակասեցե:

Երկու նախադասությունների արտահայտած մտքերը տարբերվո՞ւմ են (փաստարկված պատասխանի՛ր)։

Առաջին նախադասությունը վերաբերում է այն դեպքին, երբ պետք է հատուցել չարին, իսկ երկրորդը, երբ պետք է հատուցել բարուն:

Պատմի՛ր մի պատմություն (կարդացած, լսած, կամ հորինած), որի հետևությունն այս խրատը լինի։

Լինում է չի լինում մի կախարդ է լինում: Մի անգամ երբ, ես շատ փոքր էի մասնակցում էի մի շախմատի մրցաշարի: Երկրորդ տուրին պարտվեցի: Շախմատային սենյակից ես դուրս եկա լացելով, և ինչ-որ տատիկ ինձ վրա ծիծաղում էր: Մյուս օրը պետք է խաղայի այդ տատիկի երեխայի հետ նրա անունն էր Ռոբերտ: Ես հաղթեցի նրան և այդ օրը սենյակից դուրս եկավ այդ տատիկի թոռնիկը լաց լինելով:

գ) Որ տայ պատասխանի բան մինչչեւ լուեալ իցէ ինչ` անզգամութիւն է նմա եւ նախատինք։ (Առակք ԺԸ, 13) Ով մինչև ինչ-որ բան լսելը պատասխան է տալիս ՝ անմտությունն նրան ամոթանք:

տայ — տալիս է

պատասխանի — պատասխան

լուեալ — լսած

իցէ — լինի, կլինի, պիտի լինի

ինչ — ինչ-որ բան, մի բան

անզգամութիւն — անմտություն, անխոհեմություն

նմա — նրան

Երկու բազմանդամներ բազմապատկելու համար առաջին բազմանդամի յուրաքանչյուր անդամ բազմապատկում ենք երկրորդ բազմանդամի բոլոր անդամներով, այնուհետև կատարել նման անդամների միացում:

Օրինակ՝ 

(a+b)(a-b)=aa+a(-b)+ba+b(-b)=a²-ab+ab-b²=a²-b²

Եթե պետք է գտնել մի քանի բազմանդամների արտադրյալը, ապա սկզբում   գտնում են դրանցից որևէ երկուսի արտադրյալը, այնուհետև ստացված բազմանդամը բազմապատկում են մնացածներից որևէ մեկով և այլն:

Օրինակ՝

(a-b)(2a+b)(3a-2b)=(a2a-b2a+ab-bb)(3a-2b)=(2a²-ab-b²)(3a-2b)=2a²3a-ab3a-b²3a-

-b²3a+2a²(-2b)+ab2b+b²2b=6a³-3a²b-3ab²-4a²b+2ab²+2b³=6a³-7a²b-ab²+2b³

Առաջադրանքներ

1) Կատարել բազմապատկում.

1)  (x+2)(x-3)=x²-3x+2x-6=x²-x-6

2) (5x+1)(2x+4)=10x²+20x+2x+4=10x²+22x+4

3) (3b+2)(4-b) =12b-3b²+8-2b=10b-3b²+8

4) (2y-5)(4y-3) =8y²-6y-20y+15=8y²-26y+15

5) (3a+4)(2a-3) =6a²-9a+8a-12=6a²-a-12

6) (7z-3)(5z-2)=35z²-14z-15z+6=35z²-29z+6

7) (2-4x²)(1-3x) =2-6x-4x²+12x³

9)(4b-5c)(3b³+4c) =12b⁴+16bc-15cb³-20c²

10) (2x-5y)(3x-2y) =6x²-4xy-15yx+10y²=6x²-19xy+10y²

2) Բազմանդամը վերլուծեք արտադրիչների.

ա) 2x+2y=2(x+y)

բ) 6a-3=3(2a)

գ) ax-ab=a(x-b)

դ) 2a+6ab=2a(1+3b)

ե) a²+a=a(a+1)

զ) 3x³-xy²=x(3x²-y²)

է) ax+bx+cx=x(a+b+c)

ը)5a³+10a²+15a=5a(a²+2a+3)

Միանդամը բազմանդամի հետ բազմապատկելիս, պետք է միանդամը հերթականությամբ բազմապատկել բազմանդամի բոլոր անդամներով:
Օրինակ՝
a(2-b+3a)=a2-ab+a3a=2a-ab+3a²

Իսկ հակառակ գործողությունը, երբ բազմանդամը ներկայացվում է միանդամի և մեկ այլ բազմանդամի արտադրյալի տեսքով, կոչվում է ընդհանուր արտադրիչը փակագծերից դուրս բերում:
Օրինակ՝

x²y+x²y²=x²y(1+y)

Տրված բազմանդամը -1-ով բազմապատկելուց ստացված բազմանդամն անվանում են տրված բազմանդամի հակադիր բազմանդամ:
Օրինակ՝ a-b²+15 և -1(a-b²+15)=-a+b²-15 հակադիր բազմանդամներ են:

Առաջադրանքներ

1) Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալը.

ա) x(x-y+10) =x² -xy+10x

բ) (x-y)(-3) = -3x+3y

գ) (a+b-c)a =a²+ab-ac

դ) (a-b+c)2b =2ab-2b²+2bc

2) Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերեք փակագծերից.

ա) 3a+ 3b=3(a+b)

բ) 2x-2y= 2(x-y)

գ) 5a+10 =5(a+2)

դ) 14-7y =7(2-y)

ե) 12x+6y =6(2x+y)

զ) 4-4a = 4(1-a)

է) ab-bc: =b(a-c)

3) Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալը.

ա)(x²-xy+y²)(-12x²y³)

=-12x⁴y³+12x³y⁴-12y⁵x²

բ) 2a²b⁵(a⁴-5ab²-3b²):

=2a⁶b⁵-10a³b⁷-6a²b⁷

Բազմանդամների գումարը և տարբերությունը (դաս 6)

Մի քանի բազմանդամներ իրար գումարելիս կամ հանելիս օգտագործվում են փակագծեր, իսկ այդ փակագծերը բացելու համար պետք է օգտվել հետևյալ կանոններից.

• Եթե փակագծերի առջև դրված է պլյուս նշան, ապա փակագծերը կարելի է բաց թողնել առանց փոխելու նրանց մեջ գտնվող գումարելիների նշանները։
• Եթե փակագծերի առջև դրված է մինուս նշան, ապա փակագծերը կարելի է բաց թողնել փոխելով նրանց մեջ գտնվող գումարելիների նշանները։
• Եթե փակագծերի առջև որևէ նշան չկա, ապա ենթադրվում է, որ դրած է պլյուս նշան:

Առաջադրանքներ

ա 3,4

բ 15

գ 15

դ 15

ե 1,3

զ 3,9

է 4,14

2)

ա a+3c + 5ab-2b

բ a+3c-5ab+2b

գ 4a+c+2ab+3b+4m-n

դ 4a+c+2ab+3b-4m+n

ե =4a+c-2ab+3b+4m-n

զ =4a+c-2ab+3b-4m+n

3) Բազմանդամի առաջին երկու անդամները փակագծերի մեջ առեք` դրանց առջև դնելով մինուս նշան, իսկ վերջին երկուսը` փակագծերի մեջ` դնելով պլյուս նշան:

ա) x²-y²+2x-1

= -(-x²+y²) +(2x-1)

բ) -a²-3a²+4-a

= -(a²+3a²) +(4-a)

գ) 9y²-1-x²-6y

=-(-9y²+1) +(-x²-6y)

դ) -x+y+x²-y²:

= -(x-y) +(x²-y²)

Ֆիզիկական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը մեկը մյուսի չեն փոխարկվում, այսինքն՝ նոր նյութեր չեն առաջանում:Երբ տեղի է ունենում ֆիզիկական երևույթ, փոփոխության կարող են ենթարկվել  նյութի ագրեգատային վիճակը, խտությունը, առարկայի չափսը կամ ձևը, սակայն նյութի բաղադրությունը և կառուցվածքը անփոփոխ են մնում: Նոր նյութեր չեն առաջանում  նյութը հալեցնելիս, եռացնելիս, մանրացնելիս, պնդանալիս, մագնիսանալիս և այլն:

Ֆիզիկական երևույթների  օրինակներ են՝

Ծծմբի, շաքարի, կերակրի աղի, ածխի մեծ  կտորների` փոշու վերածվելը, երկաթի խարտելը, ապակյա բաժակի, կուժի  կոտրվելը, պղնձե լարի, տետրի թղթի, կոճի թելի և այլնի  կտրելը, ջրի  եռալը, մոմի  և սառույցի հալվելը, ցողի գոլորշիանալը և այլն:  

Ֆիզիկական երևույթները լինում են՝ 

• Մեխանիկական (մարմինների շարժում),
• Ջերմային (գոլորշացում, անձրև, ձյուն, սառույցի հալվելը, ջրի տաքանալը),
• Լուսային (արևի լուսավորելը, կայծակի բռնկում),
• Ձայնային (տարբեր տեսակի ձայների առաջացումն ու տարածումը),
• Էլեկտրական (կենցաղային սարքեր, կայծակ),
• Մագնիսական (սովորական մագնիսի կողմից երկաթե առարկաներ ձգելը) և այլն:

Քիմիական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը փոխարկվում են  մեկը մյուսի, այսինքն` նոր նյութեր են առաջանում:
Նոր նյութերի առաջացմամբ երևույթները` քիմիական երևույթները, նաև անվանում են քիմիական ռեակցիաներ կամ փոխարկումներ:
Քիմիական երևույթներին`ռեակցիաներին մասնակցող սկզբնական նյութերը կորցնում են իրենց բնորոշ հատկությունները, իսկ ռեակցիայի հետևանքով առաջացած նոր նյութերն օժտված են իրենց բնորոշ հատկություններով:
Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշներն են` գույնի և հոտի փոփոխություն, գազի, նստվածքի, ջրի և այլնի առաջացում, ջերմության կլանում կամ անջատում:
Քիմիական  երևույթների  օրինակներ.

• Վառելանյութի այրվելը,
• Երկաթի ժանգոտելը և այլն:

Քիմիական երևույթներն այլ կերպ կոչվում են նաև քիմիական փոխարկումներ կամ քիմիական ռեակցիաներ:

Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները

Քիմիական ռեակցիային ուղեկցող երևույթնեերն են.

Գույնի փոփոխությունը: Լուցկու հատիկի այրման ընթացքում նրա գույնը փոխվում է:
Համի փոփոխությունը: Միսը եփվելիս փոխում է համը:
Հոտի հայտնվելը կամ անհետանալը: Որոշ նյութերի փոխազդեցության դեպքում կարող է առաջանալ հոտ: Օրինակ, երբ կաթը թթվում է կամ փտում է, ապա տարածվում է յուրահատուկ տհաճ հոտ:
Գազի անջատումը կամ կլանումը: Որոշ քիմիական ռեկացիաների ընթացքում անջատվում է գազ` պղպղջակների տեսքով:
Ջերմության անջատումը կամ կլանումը: Թղթի կամ ցանկացած նյութի այրման ընթացքում ջերմություն է անջատվում:
Լույսի անջատումը: Այրման ընթացքում անջատվում է նաև լույս:
Նստվածքի առաջացումը կամ անհետացումը:

Քիմիական ռեակցիաների ընթանալու պայմաններ

Որպեսզի տեղի ունենան քիմիական ռեակցիաներ, անհրաժեշտ են որոշակի պայմաններ.
1. Փոխազդող նյութերի հպում: Այդ նպատակով պինդ նյութերը կարելի է մանրացնել:
2.Փոխազդող նյութերի ջերմաստիճանի փոփոխություն: Որոշ դեպքերում փոխազդող խառնուրդն անհրաժեշտ է անընդհատ տաքացնել: Իսկ այլ դեպքերում՝ ջերմությունն անհրաժեշտ է միայն ռեակցիան սկսելու համար:
3. Լույսի ազդեցություն: Արեգակի լույսի ազդեցությամբ կանաչում են տերևները, գունաթափվում են շորերը, ներկանյութերը:
4.Էլեկտրական հոսանքի առկայություն:Ջրի քայքայումը տեղի է ունենում միայն էլեկտրական հոսանք անցնելիս:
5. Ճնշումը: Գազային նյութերում քիմիական ռեակցիաների համար ճնշումը կարևոր պայման է:

Դասարանական աշխատանք
Պատասխանել հարցերին

1. Սահմանե՛ք ֆիզիկական երևույթ հասկացությունը:
2. Նշե՛ք ֆիզիկական երևույթի օրինակեր:
3. Սահմանե՛ք քիմիական երևույթ հասկացությունը:
4. Նշե՛ք քիմիական երևույթի օրինակներ:

Լրացուցիչ տնային աշխատանք

1. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական.
   1. սառույցի հալվելը
   2.ջրի գոլորշիանալը
   3. պղնձի սևանալը տաքացնելիս
   4.բաժակի կոտրվելը
2. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական.
   1.ջրի եռալը
   2.արծաթի զարդի սևանալը
   3.երկաթի ժանգոտվելըՇ
   4.կաթի թթվելը
3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:
   Բերե՛ք օրինակներ:

Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները

Քիմիական ռեակցիային ուղեկցող երևույթնեերն են.

Գույնի փոփոխությունը: Լուցկու հատիկի այրման ընթացքում նրա գույնը փոխվում է:
Համի փոփոխությունը: Միսը եփվելիս փոխում է համը:
Հոտի հայտնվելը կամ անհետանալը: Որոշ նյութերի փոխազդեցության դեպքում կարող է առաջանալ հոտ: Օրինակ, երբ կաթը թթվում է կամ փտում է, ապա տարածվում է յուրահատուկ տհաճ հոտ:

Урок 1

Вы уже хорошо знаете, что в русском языке существительные могут быть мужского (он), женского (она) или среднего (оно) рода.

Трудно определить род существительных, которые оканчиваются на -ь. Такие слова надо запоминать. Однако есть несколько секретов, которыми я хочу поделиться с вами.

1. Если вы встретили слово на -ь в тексте, обратите внимание на соседние слова, особенно прилагательные и глаголы в прошедшем времени. Например, вы читаете: «Спортсмен получил золотую медаль». Слово «медаль» употреблено в винительном падеже, а прилагательное «золотую» — в винительном падеже и женском роде. Значит, слово «медаль» — это слово женского рода.

2. Запомните! Всегда относятся в мужскому роду:

названия месяцев (октябрь, июнь);
слова на -арь (словарь, календарь);       
слова на -тель (учитель, выключатель).

3. Запомните! Всегда относятся с женскому роду:
слова на -чь, -шь, -щь (ночь, мышь, вещь и др.);  
слова на -ость (они образованы от прилагательных; сухой — сухость, мягкий — мягкость);
слова на -бь, -вь, -дь, -зь, -сь, -ть (любовь, тетрадь и др.).

Исключения: голубь, лебедь, дождь, гвоздь — это слова мужского рода!  4. Слова на -ль, -нь, -рь могут быть как мужского, так и женского рода.

Упражнение 1

Подобрать подходящее по смыслу имя существительное и определи его род.

Добрая-учительница (женский род.), любимая-мама (женский род), родная-сестра (женский род) … .
Весенний-дождь (мужской), звонкий-голос (мужской род), говорливый-мальчик(мужской род) … .
Интересная-бабушка,(женский-род) библиотечная-карточка (женский род), любимая-игрушка (женский род.)… .
Шелковое-платье(средний род.), красивое-море(средний род), длинное- .
Круглый-рис(мужской род), обеденный-стол(мужской род), деревянный-дом(мужской род) … .
Новогодний-праздник(мужской род), веселый-клоун(мужской род), долгожданный-день(мужской род) … .
Яркое-солнце (средний род), весеннее-настроение(средний род), игривое-место(средний род.) … .
Сочное-мясо(средний род), вкусное-блюдо(средний род), спелое-авокадо(средний род) … .
Сладкий-мармелад(мужской род.), ночной-клуб(мужской род), кошмарный-сон(мужской род) … .
Чистая-рубашка(женский род), питьевая-вода (женский род), прозрачная-река (женский род) … .

Упражнение 2

Составь сочетания имен существительных со словами мой, моя, мое, укажи род.

Свеча-моя (жр.) полотно-моё, (ср.) друг-мой (мр.), взгляд-мой (мр.), дочка-моя (жр.), вьюга-моя (жр), ружье-моё (ср.), озеро-моё (ср.), кроссворд-мой (мр.), жилище-моё (ср).

Упражнение 3

Определи род существительных, запиши слова в три столбика. Над столбиками напиши :м.р., ж.р, ср.р.

Жидкость-женский род, кино-средний род, киносъемка-женский род, килограмм-мужской род, рассада-женский род, питье-средний род, свет-мужской род , поездка-женский род, новоселье-средний род, подъезд-мужской род, троллейбус-мужской род.

Упражнение 4

• Определи, верно ли имена существительные мужского и женского рода распределены по столбикам.
• Спиши, обозначь в словах орфограммы:

М.р	Ср.р	Ж.р.
Носорог	Сторож	Анна
Ночь	Солнце	Кукла
Звездопад	Рассказ	Шишечка
Варежка	Стихотворение	Дядя
Сочинение	Пение	Подсказка

Мужской род- Дядя, звездопад, сторож, рассказ:

Средний род- солнце, пение, стихотворение, сочинение:

Женский род- ночь, варежка, Анна, кукла, шишечка, подсказка: