20.11.24 Հայոց լեզու

Ածանցավոր բայի տեսակները․

Առանձնացրո’ւ պարզ և սոսկածանցավոր, պատճառական, բազմապատկական, կրավորական ածանց ունեցող բայերը՝ ընդգծելով բայածանցները․

քարանալ, հեռացնել, կատակել, մոտեցնել, կռկռալ, վազել, քշվել, հանգստանալ, բզբզալ, զարմացնել, զարմանալ, ցատկոտել, բարձրանալ

Պարզ — կատակել, վազել

Սոսկածանցավոր — քարանալ, կատակել, հանգստանալ, զարմանալ, բարձրանալ

Պատճառական — հեռացնել, մոտեցնել, զարմացնել

Բազմապատկական — կռկռալ, բզբզալ, ցատկոտել

Կրավորական — քշվել

2․ Կազմի’ր տրված բայերի պատճառական ձևերը․

հանգստանալ — հանգստացնել
մոտենալ-մոտեցնել
բերել-տալ
վախենալ — վախեցնել
ծիծաղել-ծիծաղեցնել
հեռանալ-հեռացնել
լռել-լռեցնել
տանել-բերել

3․ Ընդգծի’ր նախադասության գլխավոր անդամները՝ ենթական և ստորոգյալը։ 
Առանձնացրու պարզ և բարդ նախադասությունները․

Երեխան, վախենալով շնից, մտավ մոտակա տունը։ — պարզ նախադասություն
Այդ տունը վաղուց, շա՜տ վաղուց է կանգնած անտառի մեջ, և ես նրան հիշում եմ դեռ մանկությունից։ — բարդ նախադասություն
Փոշոտ խճուղին, ինչպես մի գորշ ժապավեն, օձապտույտ ոլորումներով, իմ ծննդավայրից վազում է դեպի Սևան։ — պարզ նախադասություն
Ծառերի միապաղաղ կանչի մեջ այդ սպիտակ շենքր անցորդներին թվում է ինչ–որ խորհրդավոր բան, իսկ աղոթասեր օտարականին թվում է մատուռ կամ վանք։ — բարդ նախադասություն
Դու գնացիր, և ես մոռացա քեզ։ — բարդ նախադասություն
Այդ սպիտակ տունը, որ գոռոզ կերպով բազմել է անտառի գլխին, հանրակացարանն է: — բարդ նախադասություն

4. Ածանցներ
Տրված ածանցներով բառեր կազմի’ր.
անք, որդ, ակ, ար, պան, անի, ե, յալ, բաց, ապ, երորդ, րորդ, սուն, բար, որեն

անք — հարգանք, փրկանք

որդ — գնորդ, որսորդ, առաջնորդ, կիսորդ

ակ — տնակ, կայծակ, վիպակ

ար — կերպար, տիպար, կենարար

պան — պահապան

ե — թղթե, ոսկե, բրոնզե

յալ — հավելյալ, միացյալ

բաց — բացահայտ, բացատրություն

երորդ — հինգերորդ, վեցերորդ, յոթերորդ

րորդ — երկրորդ

սուն — երեսուն, քառասուն, հիսուն, ութսուն

բար — հավանաբար, համեմատաբար

որեն — արագորեն, դանդաղորեն, մեղմորեն

5․ Բառերը ենթարկիր բառակազմական վերլուծության.
տեսականի, գոգնոց, մատանի, շրջանակ, կենարար,նստարան, հարսնացու,ծամոն,  ցանկալի, թևավոր,մոլորյալ, փայլուն,դժգոհ,վերահաս, տարօրինակ, իննսուն, խստիվ, ներքուստ:

Տեսականի — տեսակ(արմատ), անի(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Գոգնոց — գոգ(արմատ), ոց(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Մատանի — մատ(արմատ), անի(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Շրջանակ — շուրջ(արմատ), անակ(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Կենարար — կեն(արմատ), արար(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Նստարան — նիստ(արմատ), արան(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Հարսնացու — հարս(արմատ), ացու(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Ծամոն — ծամ(արմատ), ոն(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Ցանկալի — ցանկ(արմատ), ալի(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Թևավոր — թև(արմատ), վոր(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Մոլորյալ — մոլոր(արմատ), յալ(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Փայլուն — փայլ(արմատ), ուն(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

Դժգոհ — դժ(նախածանց), գոհ(արմատ) — պարզ ածանցավոր

Վերահաս — վեր(արմատ), ա(հոդակապ), հաս(արմատ) — բարդ բառ

Տարօրինակ — տար(ածանց), օրինակ(արմատ) — պարզ ածանցավոր

Իննսուն — ինը(արմատ), սուն(ածանց) — պարզ ածանցավոր

Խստիվ — խիստ(արմատ), իվ(ածանց) — պարզ ածանցավոր

Ներքուստ — ներք(արմատ), ուստ(վերջածանց) — պարզ ածանցավոր

6. Գրիր, թե տրված բառերը ինչ խոսքի մասի են պատկանում:

Հարյուր իննսուներեք, թե, դու, անշուշտ, դանդաղ, վրա, թութակ, բոլորը, վա՜յ, մասին, կամաց-կամաց, հավանաբար, մտերմանալ, ոչ մեկը, հովիվ, որպեսզի, արագ, երրորդ, կացին, ա՜խ, դեղին, ընկերանալ, երկար, կարծես, կրկնել, է՜, բացի, որովհետև, հնգական:

Հարյուր իննսուներեք — թվական

Թե — շաղկապ

Դու — դերանուն

Անշուշտ — մակբայ

Դանդաղ — ածական

Վրա — կապ

Թութակ — գոյական

Բոլորը — դերանուն

Վա՜յ — ձայնարկություն

Մասին — կապ

Կամաց-կամաց — մակբայ

Հավանաբար — վերաբերական

Մտերմանալ — բայ

Ոչ մեկը — դերանուն

Հովիվ — գոյական

Որպեսզի — շաղկապ

Արագ — ածական

Երրորդ — թվական

Կացին — գոյական

Ա՜խ — ձայնարկություն

Դեղին — ածական

Ընկերանալ — բայ

Երկար — ածական

Կարծես — բայ

Կրկնել — բայ

է՜ — ձայնարկություն

Բացի — կապ

Որովհետև — շաղկապ

Հնգական — թվական

7.Գոյական անուն

Տրված բառերը ո՞ր հոլովման են պատկանում:

ծառ, մայր, ձի, մերոնք, գարուն, օր, նստարան, ձուկ, շաբաթ, կաղնի, Վարդանենք,

Այս բոլոր բառերը պատկանում են ուղղական հոլովին:

4. Ինքդ ընտրիր և հոլովի՛ր հինգը բառ։

գիրք, տուն, մարդ, տղա, ընկեր:

գիրք- ուղղական-գիրքը, սեռական-գրքի, տրական-գրքին, հայցական-գիրքը, բացառական-գրքից, գործիական-գրքով, ներգոյական-գրքում:

տուն- ուղղական-տունը, սեռական-տան, տրական-տանը, հայցական-տունը, բացառական-տնից, գործիական-տնով, ներգոյական-տան մեջ:

մարդ- ուղղական-մարդ, սեռական-մարդու, տրական-մարդուն, հայցական-մարդը,բացառական-մարդուց, գործիական-մարդու շնորհիվ, ներգոյական-մարդու մեջ:

տղա- ուղղական-տղա, սեռական-տղան, տրական-տղային, հայցական-տղան, բացառական-տղայից, գործիական-տղայով, ներգոյական-տղայի մեջ:

ընկեր- ուղղական-ընկեր, սեռական-ընկերոջ, տրական-ընկերոջը, հայցական-ընկերոջը, բացառական-ընկերոջից, գործիական-ընկերոջով, ներգոյական- ընկերոջ մեջ: